Saint Aurelius Augustine, On Christian Doctrine (De Doctrina Christiana), Book 2, in Sinhala
1 වන පරිච්ඡේදය – සලකුණු, ඒවායෙහි ස්වභාවය සහ විවිධත්වය.
1. මා කාරණා ගැන ලියන විට, මා මාතෘකාව හඳුන්වා දුන්නේ, ඒවා වෙනත් දෙයක සලකුණු වුවද, ඒවා තුළම ඇති දේ හැරුණුකොට වෙන කිසිවකට සම්බන්ධ කිරීමට එරෙහිව අනතුරු ඇඟවීමක්ද සමගිනි. එබැවින් දැන්, මා සලකුණු පිළිබඳ මාතෘකාව සාකච්ඡා කිරීමට පැමිණෙන කල, මම මේ මඟපෙන්වීම සිදු කරමි. එනම් ඒවා වන දෙයම පිළිබඳ අවධානය යොමු නොකර, ඒවා සලකුණු බවට වන කාරණය, එනම්, ඒවායින් ඇඟවුම් කරන දෙයට අවධානය යොමු කරන මෙන් ඉල්ලමි. මන්ද, සලකුණක් යනු ඉන්ද්රියයන් අබිබවා යමින් ඒවා කෙරෙහි ඇති කරන හැඟීමය. එහිම ප්රතිඵලයක් ලෙස වෙනත් දෙයක් මනසට පැමිණීමට හේතු වන දෙයකි: අප පා සලකුණක් දකින විට, එම පා සලකුණ එතැන පසු කර ගිය සතෙකුගේ බව අපි නිගමනය කරමු. අප දුම දකින විට, එය යටින් ගින්නක් ඇති බව අපි දනිමු. එසේම අපට ජීවමාන මිනිසෙකුගේ කටහඬ ඇසෙන විට, ඔහුගේ මනසෙහි ඇති හැඟීම ගැන අපි සිතන්නෙමු. හොරණෑව නාද වන විට, තමන් ඉදිරියට යාම හෝ පසුබැසීම හෝ සටනේ ස්වභාවයට අවශ්ය වන වෙනත් ඕනෑම කාරණයක් කළ යුතු බව සොල්දාදුවෝ දනිති.
2. දැන්, සමහර සලකුණු ස්වාභාවිකය, අනෙකුත් ඒවා සාම්ප්රදායික වේ. ස්වාභාවික සලකුණු යනු, ඒවා සලකුණු ලෙස භාවිත කිරීමේ කිසි චේතනාවක් හෝ ආශාවක් හැරුණු විට, වෙනත් දෙයක් පිළිබඳ දැනුමක් ඇති කිරීමට හේතු වන ඒවාය, නිදසුනක් ලෙස, ගින්නක් පෙන්නුම් කරන දුම් එවැන්නකි. මන්ද එය එසේ බවට සලකුණක් බවට පත් කිරීමේ කිසිදු චේතනාවකින් තොර වූවකි, දුම හැරුණුකොට අන් කිසිවක් නොපෙනෙන විට පවා ගින්න යටින් ඇති බවට වන අත්දැකීමට අවධානය යොමු කිරීමෙන් අපට දැනගත හැකිය. එසේම ඒ අසලින් යන සතෙකුගේ පා සලකුණ අයිති වන්නේ මේ සලකුණු වර්ගයටයි. කෝපයෙන් හෝ ශෝකයෙන් සිටින මිනිසෙකුගේ මුහුණෙන් ඔහුගේ කැමැත්තෙන් ස්වාධීනව ඔහුගේ මනසෙහි ඇති හැඟීම පෙන්නුම් කෙරෙයි: ඒ ආකාරයෙන්ම අප හිතාමතාම කිසිවක් නොකළද, මනසෙහි අනෙකුත් සෑම චිත්තවේගයකම කතන්දරය එය දැන ගැනීමට සලස්වමින් මුහුණෙන් පෙන්නුම් වේ. කෙසේ වෙතත්, මෙම සලකුණු පන්තිය නොඑසේ නම් වර්ගය පිළිබඳ දැනට සාකච්ඡා කිරීම මගේ සැලැස්මේ කොටසක් නොවේය. එහෙත් එය මෙම විෂය බෙදීම යටතට එන බැවින්, මට එය සම්පූර්ණයෙන්ම නොතකා සිටිය නොහැකිය. මේ දක්වා එය නිරීක්ෂණය කිරීම ප්රමාණවත් වනු ඇත.
2 වන පරිච්ඡේදය – අප වර්තමානයේ සැලකිලිමත් වන ආකාරයේ සලකුණු.
3. අනෙක් අතට, සාම්ප්රදායික සලකුණු යනු ජීවීන් තමන්ගේ මනසේ හැඟීම්, හෝ ඔවුන්ගේ සංජානනයන් හෝ ඔවුන්ගේ සිතුවිලි සහ ඔවුන්ට හැකි බව පෙන්වීමේ අරමුණ සඳහා අන්යෝන්ය වශයෙන් හුවමාරු කර ගන්නා ඒවා වේ. එසේම සලකුණු දෙන්නාගේ සිතෙහි ඇති කාරණාව තවකෙකුගේ සිතට ගෙන ඒමට තිබෙන ආශාව මිස සලකුණු දීමට හේතුවක් නැත. එසේ නම්, මිනිසුන් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, මෙම සලකුණු පන්තිය සලකා බලා සාකච්ඡා කිරීමට අපි කැමැත්තෙමු. එයට හේතුව දෙවියන් වහන්සේ විසින් අපට ලබා දී ඇති සහ ශුද්ධලියවිල්ලේ අන්තර්ගත වන සලකුණු පවා මිනිසුන් තුළින් එනම්, ශුද්ධලියවිලි ලියූ අය තුළින් අපට ප්රකාශ වී ඇති බැවිනි. තිරිසන් සත්වයන්ටද තමන්ගේ සිතෙහි ආශාවන් දන්වන යම් සලකුණු ඔවුන් අතර ඇත. මන්ද, කුකුළා ආහාර සොයා ගත් විට, ඌ කිකිළිය තමා වෙතට දුවගෙන එන ලෙස උගේ හඬින් සලකුණු කරයි, එසේම පරෙවියා හඬ නැගීමෙන් තම සහකරු හෝ සහකාරිය අමතයි, නැතහොත් පරෙවි දෙන විසින් හඬ නැගීමෙන් පරෙවියා කැඳවනු ලැබේ. එමෙන්ම එකම ආකාරයේ බොහෝ සලකුණු පොදු නිරීක්ෂණයේ කරුණු වේ. දැන් ශෝකයෙන් සිටින මිනිසෙකුගේ ප්රකාශය හෝ හැඬීම වැනි මෙම සලකුණු, මනසේ චලනය සහජයෙන්ම සහ කිසියම් අරමුණකින් බැහැරව සිදු වේද, නැතහොත් ඒවා සැබවින්ම වැදගත් සලකුණු ලෙස යෙදීමේ අරමුණින් භාවිත කරන්නේද යන්න තවත් ප්රශ්නයක් වන අතර, එය මෙහිදී සාකච්ඡා කරන කාරණයට අදාළ නොවේ. එසේ මගේ වර්තමානයේ සාකච්ඡා කරන විෂයට අවශ්ය නොවන බැවින් විෂයයේ එම කොටස මෙහි විෂය පථයෙන් බැහැර කරමි.
3 වන පරිච්ඡේදය – සලකුණු අතර වචන ප්රධාන තැනක් ගනී.
4. එසේ නම්, මිනිසුන් තම සිතුවිලි එකිනෙකාට සන්නිවේදනය කරන සලකුණුවලින් සමහරක් දෘෂ්ටි ඉන්ද්රියට, සමහරක් ශ්රවණේන්ද්රියට සහ ඉතා ස්වල්පයක් අනෙක් ඉන්ද්රියන්ට සම්බන්ධ වේ. මන්ද, අප හිස සොලවන විට, මෙම සලකුණෙන් අපගේ ආශාව ලබා දීමට අප කැමති මිනිසාගේ ඇස්වලට හැරුණුකොට වෙනත් දෙයකට අපි එම සලකුණ නොදෙමු. තවද ඇතැමෙක් අත්වල චලනය මගින් බොහෝ දේ ප්රකාශ කරති: එසේම නළුවෝ ඔවුන්ගේ සියලුම අවයවවල චලනයන් මගින් හඳුන්වා දුන් අය යම් යම් සලකුණු ලබා දෙති, එනම්, ඔවුන්ගේ සංවාදයන් ඇස්වලට යොමු කරති: එමෙන්ම හමුදා සංකේතයන් සහ කොඩි මගින් අණ දෙන නිලධාරීන්ගේ කැමැත්ත ඇස්වලින් ප්රකාශ කෙරෙයි. තවද මේ සියලුම සලකුණු පෙනෙන්නේ යම් ආකාරයකට පෙනෙන වචන වැනිය. කනට ආමන්ත්රණය කරන සලකුණු, මා පවසා ඇති පරිදි, වැඩි ගණනක් පවතින අතර, ඒවායින් බොහෝ ප්රමාණයක් වචනවලින් සමන්විත වේ. මන්ද, හොරණෑව සහ බටනළාව සහ වීණාව නිතරම මිහිරි නාදයක් පමණක් නොව වැදගත් වන සැලකිය යුතු ශබ්දයක් ලබා දෙයි. එසේ වූවත්, මෙම සියලු සලකුණු වචන හා සසඳන විට සංඛ්යාවෙන් ඉතා අල්පය. මන්ද සිතේ සිතුවිලි දැක්වීමේ මාධ්යයක් ලෙස මිනිසුන් අතර වචන බොහෝ දුරට ප්රධාන ස්ථානය ලබා ඇති බැවිනි. අපගේ ස්වාමින් වහන්ස, උන් වහන්සේගේ පාද මත වත් කරන ලද විලවුන් සුවඳ තුළින් ලකුණක් දුන් බව සැබෑවකි. එසේම උන් වහන්සේගේ ශරීරය සහ රුධිරයේ සක්රමේන්තුව තුළ උන් වහන්සේ රසය පිළිබඳ හැඟීම තුළින් උන් වහන්සේගේ කැමැත්ත ප්රකාශ කළ සේක. උන් වහන්සේගේ වස්ත්රයේ වාටිය ස්පර්ශ කිරීමෙන් ස්ත්රිය සුවපත් වූ විට, එම ක්රියාවෙහි එතරම් වැදගත්කමක් නොතිබුණි. මතෙව් 9:20 එහෙත් මිනිසුන් තම සිතුවිලි ප්රකාශ කරන ගණන් කළ නොහැකි වන සලකුණු රාශිය වචනවලින් සමන්විත වේ. මන්ද, මා විසින් කෙටියෙන් ස්පර්ශ කරන ලද විවිධ පන්තිවල, එම සියලු සලකුණු වචනවලට පෙරළීමට මට හැකි වී ඇත, එහෙත් මට කිසිදු උත්සාහයක් මගින් එම සලකුණු අනුව වචන ප්රකාශ කිරීමට නොහැකි විය.
4 වන පරිච්ඡේදය – ලිවීමේ සම්භවය.
5. එහෙත් වචන වාතයට එකතු වූ විගසම ඒවා පහව යන නිසාත්, ඒවායේ ශබ්දයට වඩා වැඩි කාලයක් නොපවතින නිසාත්, මිනිසුන් අකුරු මගින් වචනවල සලකුණු සාදා ඇත. මේ අනුව, හඬේ ශබ්දය ඇසට පෙනෙන පරිදි සාදනු ලැබ ඇත. ඇත්ත වශයෙන්ම ඒ ශබ්ද ලෙස නොව, යම් යම් සලකුණු මගිනි. කෙසේ වෙතත්, සෑම මිනිසෙකුම තමාටම ප්රධාන ස්ථානය උදුරා ගැනීමට උත්සාහ කිරීම නිසා පැන නගින මිනිසුන් අතර අසමගියේ පාපය හේතුවෙන් එම සලකුණු සියලු ජාතීන්ට පොදු දෙයක් බවට පත් කිරීමට නොහැකි බව සොයාගෙන ඇත. ස්වර්ගයට ළඟා වීම සඳහා ඉදිකරන ලද එම කීර්තිමත් කුලුන ආත්මයේ මෙම අහංකාරය පිළිබඳ ඇඟවීමකි. ඒ ගැන සැලකිලිමත් වූ අභක්තික මිනිස්සු ඔවුන්ගේ මනස පමණක් නොව, ඔවුන්ගේ භාෂාවන්ද ව්යාකූලත්වයට හා අසමගියට පත් වීමේ දඬුවම සාධාරණ ලෙස ලබා ගත්හ. උත්පත්ති xi
5 වන පරිච්ඡේදය – ශුද්ධලියවිල්ල විවිධ භාෂාවලට පරිවර්තනය කරනු ලැබ ඇත.
6. තවද, මනුෂ්ය කැමැත්තෙහි බිහිසුණු රෝග සඳහා පිළියමක් ගෙන එන ශුද්ධ වූ ශුද්ධලියවිල්ල පවා, මුලින් එක් භාෂාවකින් දක්වා ඇති අතර, එසේ වූයේ සුදුසු කාලයේදී එය මුළු ලෝකය පුරා බෙදා හැරීමට හැකි වන පිණිසය. එය විවිධ භාෂාවලට පරිවර්තනය කරන ලද අතර, බොහෝ දුරට ව්යාප්ත වී ගොස්, එසේ ජාතීන්ගේ ගැලවීම උදෙසා ජාතීන්ට දැනගැනීමට ලැබී ඇත. එය කියවන විට, මිනිස්සු එය ලියා ඇති අයගේ සිතුවිල්ල සහ කැමැත්ත සොයා ගැනීමටත්, ඔවුන් තුළින් දෙවියන් වහන්සේගේ කැමැත්ත සොයා ගැනීමටත් වඩා වැඩි දෙයක් නොසොයති. ඒ අනුව ඔවුහු මේ මිනිසුන් කතා කළ බව විශ්වාස කරති.
6 වන පරිච්ඡේදය – ශුද්ධලියවිල්ලේ සංකේතාත්මක භාෂාවෙන් පැන නගින ශුද්ධලියවිල්ලේ ඇති අපැහැදිලි භාවිතය.
7. එහෙත් කඩිමුඩියේ සහ නොසැලකිලිමත්කමින් කියවන පාඨකයින් බොහෝ සහ විවිධ වූ අපැහැදිලි සහ නොපැහැදිලි භාවයන් මගින්, එක් අර්ථයක් වෙනත් අර්ථයක් සඳහා ආදේශ කරමින් නොමඟ යවනු ලැබ ඇත. සමහර තැන්වලදී ඔවුන්ට සාධාරණ අර්ථකථනයකට පවා එකඟ විය නොහැකිය. සමහර ප්රකාශන ඝන අන්ධකාරයේ එහි අර්ථය වැසී යාමට තරම් අපැහැදිලිය. එසේම මේ සියල්ල වෙහෙස මහන්සි වී උඩඟුකම යටපත් කර ගැනීමටත්, සාමාන්යයෙන් අපහසුවකින් තොරව සොයා ගන්නා ලද දේ සුළු කොට සලකන බුද්ධියේ තෘප්තිමත් හැඟීම වැළැක්වීමේ අරමුණින් දිව්යමය වශයෙන් සකස් කර ඇති බව මට සැකයක් නැත. මන්ද, ක්රිස්තුන් වහන්සේගේ සභාව තමන් වෙතට පැමිණෙන අය විවිධ මිථ්යා විශ්වාසවලින් මුදා ගැනීමටත්, යහපත් මිනිසුන් අනුකරණය කිරීමෙන් තම ශරීරයේම සාමාජිකයන් බවට පත් කර ගැනීමටත් ක්රිස්තු සභාව භාවිත කරන ශුද්ධ වූ සහ ධර්මිෂ්ඨ මිනිසුන් සිටින බවත්; දෙවියන් වහන්සේගේ යහපත් සහ සැබෑ සේවකයන් ලෙස, ලෝකයේ බර ඉවත තබමින් බෞතීස්මයේ ජලය කරා පැමිණ, ශුද්ධාත්මයාණන් වහන්සේගේ බද්ධ කිරීම තුළින් එතැනින් නැඟී සිටින මිනිසුන්, ද්විත්ව වූ ප්රේමයක ඵල ලබා දෙන බව, එනම් දෙවියන් වහන්සේට සහ ඔවුන්ගේ අසල්වැසියාට ප්රේම කරන බවත් යමෙකු පවසන්නේ නම් එය එසේ වන්නේ මන්දැයි මම අසමි. රූමත් ස්ත්රියකගේ රූපය ගැන ප්රශංසා කරමින්, ඔබේ දත්, සෝදාගෙන නැඟී එන බැටළු රැළක් වැනිය. ඔවුන්ගෙන් සෑම කෙනෙකුම නිවුන් දරුවන් බිහි කරයි, ඔවුන් අතර කිසිවෙක් වඳ නැත, ගීතිකාවල ගීතිකාව 4:2 යනුවෙන් සභාව ගැන පවසන ශුද්ධලියවිල්ලෙහි පාඨය පිළිබඳ අර්ථකථනය කරමින් මිනිසෙකු මෙය පැවසුවහොත් ඔහු තම අසන්නා සතුටු කරන්නේ නැත, එය එසේ වන්නේ කෙසේදැයි මම අසමි. මෙම රූපකයේ උපකාරයෙන් තොරව සරල භාෂාවෙන් ප්රකාශ කරන ලද එම සිතුවිල්ලටම සවන් දෙන විට එයට වඩා යමක් අසන්නා ඉගෙනගන්නේද? එසේ වුවද, ශුද්ධ වූ මිනිසුන් සභාවේ දත් ලෙස සලකන විට, ඔවුන්ගේ වැරදිවලින් මිනිසුන් ඉරා දමා, ඔවුන් දත්වලින් හපා දමා ඉරා දැමුවාක් මෙන්, ඔවුන්ගේ සියලු රළුකම මෘදු කරනු ලැබ, ඔවුන් සභාවේ ශරීරයට ගෙන එන බව දක්වමින් ශුද්ධ වූ මිනිසුන් ගැන මෙනෙහි කිරීමෙන් මට වැඩි සතුටක් දැනෙන්නේ මන්ද යන්න මම තවමත් නොදනිමි. එසේම ලොම් කපනු ලැබූ බැටළුවන්ගේ රූපකය මගින්, ලොම් මෙන් ලෝකයේ බර පසෙක තබා, සේදීමෙන් පසුව නැඟී එන බව, එනම්, බෞතීස්ම වීමෙන් සහ නිවුන් දරුවන් වැදීමෙන්, එනම්, ප්රේමයේ නිවුන් ආඥාවන් වන අතර, එම ශුද්ධ වූ ඵලයෙහි ඒවායින් කිසිවක් වඳභාවයට පත් වන්නේ නැති බව හඳුනාගැනීමද මට මහත් වූ සතුටකි.
8. එහෙත් පූජනීය ග්රන්ථවලින් එවැනි රූපකයක් ඇඳුණේ නැති වූවාට වඩා, එම අංගය යටතේ මා ඒවා වඩාත් ප්රීතියෙන් බලන්නේ ඇයි? සත්යය වන කාරණය එලෙසම පවතින අතර දැනුම එලෙසම පවතිනු ඇත, යන්න තවත් ප්රශ්නයක් වන අතරම එය පිළිතුරු දීමට ඉතා අපහසු එකකි. කෙසේ වෙතත්, සමහර අවස්ථාවලදී රූපකයන් මගින් දැනුම සන්නිවේදනය කිරීම ප්රසන්න දෙයක් වන බව, සෙවීමේදී අපහසුවෙන් සහභාගි වන දේ සොයාගැනීමේදී වැඩි සතුටක් ලබා දෙන බව යන කරුණු දෙකම සම්බන්ධයෙන් කිසිවෙකුට සැකයක් ඇත්තේ නැත. මන්ද සොයන නමුත් එය සම්බ නොවන අය කුසගින්නෙන් පෙළෙති. නැවතත්, තමන්ට අවශ්ය දේ තමන් ළඟ තිබෙන නිසා කිසිසේත්ම සොයන්නේ නැති අය බොහෝ විට තෘප්තිමත් බවින් වෙහෙසට පත් වෙති. දැන් මේ හේතු දෙකෙන්ම ඇති වන දුර්වලකම වැළැක්විය යුතුය. ඒ අනුව, ශුද්ධාත්මයාණන් වහන්සේ, ප්රශංසනීය ප්රඥාවෙන් සහ අපගේ ශුභසාධනය සඳහා සැලකිල්ලක් දක්වමින්, අපගේ කුසගින්න තෘප්තිමත් කිරීම සඳහා සරල ඡේද මගින් ශුද්ධලියවිල්ල සකස් කර ඇති අතර, අපගේ ආහාර රුචිය උත්තේජනය කිරීම සඳහා වඩාත් අපැහැදිලි ලෙස සකස් කර ඇති සේක. මන්ද, වෙනත් තැන්වල සරල භාෂාවෙන් දක්වා නැති කිසිම දෙයක් මෙම අපැහැදිලි පාඨවලින් හාරා සොයා ගැනීමට නැති තරම්ය.
7 වන පරිච්ඡේදය – ප්රඥාව සඳහා පියවර: පළමුවැන්න, බිය; දෙවැන්න, භක්තිය; තෙවැන්න, දැනුම; හතරවැන්න, ස්ථිර බව; පස්වැන්න, උපදේශ දීම; හයවැන්න, හදවත පවිත්ර කිරීම; හත්වැන්න, නැවතීම හෝ අවසන් කිරීම, ප්රඥාව.
9. එසේ නම්, පළමුවෙන්ම, දෙවියන් වහන්සේගේ දැනුමෙහි කැමැත්ත, එනම් උන් වහන්සේ අපට ආශා කිරීමට සහ වැළකීමට අණ කර තිබෙන කාරණා සෙවීම උදෙසා දෙවියන් වහන්සේ කෙරෙහි ඇති බිය මගින් අප මෙහෙයවනු ලැබිය යුතුය. දැන් මෙම බිය වීම පිළිබඳ අවශ්යතාවය ආචාරධර්ම සහ අප ඉදිරියේ ඇති මරණය පිළිබඳ අපගේ සිතුවිලි නිසා අප තුළ උද්දීපනය කරනු ඇති අතර, අපගේ මාංසය ගසට ඇණ ගැසුවාක් මෙන් අහංකාරයේ සියලු චලනයන් කුරුසියේ ඇණ ගසනු ලබනවා ඇත. මීළඟට අවශ්ය වන්නේ අපගේ හදවත් භක්තියෙන් යටපත් කර ගැනීමයි. එසේම ශුද්ධලියවිල්ල තේරුම් ගත් විට එය අපගේ සමහර පාපවලට පහර දුන්නද, නැතහොත්, එය නොතේරෙන විට, අප වඩා ප්රඥාවන්ත වී අපටම අණ දීමට දැන් හැකි යැයි අපට හැඟුණද ශුද්ධලියවිල්ලෙහි මතුපිට ඇති දේ සම්බන්ධයෙන් ක්රියා නොකිරීමයි. එහි කුමන දෙයක් ලියා තිබුණත්, එය ආවරණය වී සැඟවී තිබුණද, ලියා ඇති ඕනෑම දෙයක් අපගේම ප්රඥාවෙන් උපකල්පනය කළ හැකි ඕනෑම දෙයකට වඩා යහපත් සහ සත්යය බව අප සිතිය යුතු අතර එය විශ්වාස කළ යුතුය.
10. බිය සහ භක්තිය යන මෙම පියවර දෙකෙන් පසුව, තුන්වන පියවර වන ඥානය වෙත අපි පැමිණෙමු, ඒ සම්බන්ධයෙන් ප්රතිකාර කිරීමට මම දැන් භාරගතිමි. මන්ද, ශුද්ධලියවිල්ල උනන්දුවෙන් ඉගෙනගැනීමට උත්සහා කරන සෑම ශිෂ්යයෙකුම ඒවා තුළ දෙවියන් වහන්සේ උන් වහන්සේ නිසා ප්රේම කළ යුතු බව සහ අපගේ අසල්වැසියාට දෙවියන් වහන්සේ උදෙසා ප්රේම කළ යුතු බවත් මිස අන් කිසිවක් සොයා නොගනියි. එසේ දෙවියන් වහන්සේට මුළු හදවතින්ම, මුළු ආත්මයෙන්ම සහ මුළු මනසින්ම ප්රේම කළ යුතු බවත්, පුද්ගලයෙකුගේ අසල්වැසියාට තමාටම මෙන් ප්රේම කළ යුතු බවත් සොයා ගනියි. – එනම්, අපගේ අසල්වැසියාට අපගේ සියලුම ආදරය, එනම් අප අපටම දක්වන සේ අපගේ සියලු ආදරය දැක්විය යුතු අතර, එහිදී දෙවියන් වහන්සේ වෙත යොමු වීමක් තිබිය යුතුය. මතෙව් 22:37-40 මා කාරණා සම්බන්ධයෙන් ඉදිරිපත් කරන කල, කලින් පොතේ මෙම ආඥා දෙක කතා කළෙමි. එසේ නම්, සෑම මනුෂ්යයෙකුම පළමුවෙන්ම ශුද්ධලියවිල්ලෙන් සොයා ගත යුතු වන්නේ, ඔහු මෙලොව ප්රේමයේ – එනම් ලෞකික දේවල – පැටලී සිටීම තුළින් ශුද්ධලියවිල්ලේ නියම කර ඇති පරිදි දෙවියන් වහන්සේ කෙරෙහි එවන් ප්රේමය දැක්වීමෙන් සහ තමාගේ අසල්වැසියා කෙරේ එවන් ප්රේමය දැක්වීමෙන් ඈත් වී සිටින බවයි. එසේ දෙවියන් වහන්සේගේ විනිශ්චය ගැන සිතීමට ඔහු පොලඹවන එම බිය සහ ශුද්ධලියවිල්ලේ අධිකාරය විශ්වාස කිරීමට හා එයට යටත් වීම හැරුණුකොට වෙනත් විකල්පයක් ඔහුට ලබා නොදෙන එම භක්තිය, ඔහුගේ තත්වය ගැන වැලපීමට ඔහුට බල කරන්නේය. මන්ද යහපත් බලාපොරොත්තුවක් පිළිබඳ දැනුම මිනිසෙකු පුරසාරම් දෙඩවීමට නොව එහෙත් දුක් වීමට යොමු කරන්නේය. එසේ මෙම මානසික රාමුව තුළ ඔහු බලාපොරොත්තු සුන්වීමෙන් යටපත් නොවී සිටීමට දිව්යමය උපකාරයේ සැනසිල්ල නොපසුබස්නා යාච්ඤාවලින් අයැද සිටින අතර, ඔහු ක්රම ක්රමයෙන් සිව්වන පියවරට – එනම් ශක්තිය හා ස්ථිර බව කරා පැමිණේ – එහිදී ඔහු ධර්මිෂ්ඨකම උදෙසා කුසගින්නෙන් හා පිපාසයෙන් පසු වෙයි. මන්ද, මෙම මානසික රාමුව තුළ ඔහු සංක්රාන්තික කාරණාවල ඇති සෑම ආකාරයකම මරණීය ප්රීතියෙන් මිදී, ඒවායින් ඉවතට හැරෙමින්, සදාකාලික දේ කෙරෙහි ඔහුගේ සෙනෙහස ස්ථීර කරන්නේය, එනම් තීක්ෂ්ණ බුද්ධියට, එකමුතුකමේ වෙනස් නොවන ත්රිත්වයට ප්රේම කරන්නේය.
11. තමාගේ බලයේ ප්රමාණයට, ඔහු දුර සිට දිදුලන මෙම වස්තුව දෙස බලා සිටින විට, ඔහුගේ පෙනීමේ දුර්වලතාවය නිසා ඔහුට එම අසමසම ආලෝකය දරාගත නොහැකි බව හැඟී ගිය විට, පස්වන පියවරේදී – එනම්, දයානුකම්පාවේ උපදේශ දීමේදී – ඔහු දැඩි ලෙස කලබලයට පත් වූ ඔහුගේ ආත්මය පිරිසිදු කරගනියි, එසේම එය සම්බන්ධ වූ අපිරිසිදුකමෙන් පහත් ආශාවන්ගෙන් ඔහුට බාධා ඇති කරයි. තවද මෙම අවස්ථාවෙහිදී ඔහු තම අසල්වැසියා කෙරෙහි ඇති ප්රේමය තුළ කඩිසරව ක්රියා කරයි. එසේ ඔහු බලාපොරොත්තුවලින් පිරී, නොබිඳුණු ශක්තියෙන් යුතුව, තම සතුරාට ප්රේම කිරීමේ මට්ටමට ළඟා වූ විට, ඔහු හයවන පියවරට නැඟී එයි, එහිදී ඔහු දෙවියන් වහන්සේ දැකිය හැකි වන පරිදි ඔහු තම ඇස පිරිසිදු කරගනියි, මතෙව් 5:8 හැකි තාක් දුරට මේ ලෝකයට මිය යන අයට ඒ තරම් දුරට දෙවියන් වහන්සේ දැකිය හැකිය. මන්ද මිනිස්සු මේ ලෝකයට මිය යන තාක් දුරට උන් වහන්සේ දකිති. ඔවුන් මේ ලෝකය උදෙසා ජීවත් වන තාක් ඔවුන් උන් වහන්සේ දකින්නේ නැත. එහෙත්, එම ආලෝකය වඩ වඩාත් පැහැදිලිව පෙනෙන්නට පටන් ගත හැකි අතර, එය වඩාත් ඉවසිය හැකි පමණක් නොව, එය ඊටත් වඩා ප්රියජනක ලෙස පෙනෙන්නට පටන් ගත්තද, එය තවමත් අපට කැඩපතකින් මෙන් අඳුරු ලෙස පෙනෙන බව කියනු ලැබේ. මන්ද අප ගමන් කරන්නේ ඇදහිල්ලෙන් මිස දැකීමෙන් නොවන නිසාය. අපේ සංවාදය ස්වර්ගයෙහි තිබුණද අපි මේ ලෝකයේ ආගන්තුකයන් ලෙස දිගටම සැරිසරන්නෙමු. තවද, මෙම අදියරේදීද, මිනිසෙකු තම අසල්වැසියාට ඇති ප්රේමය හෝ සත්යයට සාපේක්ෂව දෙයක් ඔහුගේ පළමුවන කාරණය නොවන පිණිස ඔහුගේ ප්රේමයේ ඇස පිරිසිදු කරගනියි. එම නිසා, අසල්වැසියා නොව, එනම් ඔහුට මෙන් ඔහු ප්රේම කරන දේ තමාගේ දෙවියන් කර නොගනියි. ඒ අනුව, ඒ ශුද්ධවන්ත මිනිසා මිනිසුන් සතුටු කිරීම උදෙසා හෝ මේ ජීවිතයට බාධා කරන කිසිදු කරදරයකින් වැළකී සිටීමේ අදහසින් හෝ සත්යයෙන් බැහැර නොවන තරමට තනිකඩව හා පිරිසිදු සිතින් සිටිනු ඇත. එබඳු පුත්රයෙක් හත්වන සහ අවසාන පියවර වන ප්රඥාවට නැඟී ගොස් සමාදානය හා සන්සුන් ශාන්තිය භුක්ති විඳියි. මන්ද දෙවියන් වහන්සේ කෙරෙහි බිය වීම ප්රඥාවේ ආරම්භය වන බැවිනි. ඒ ආරම්භයේ සිට, අප ප්රඥාව කරා ළඟා වන තුරු, අපගේ මාර්ගය දැන් විස්තර කර ඇති පියවර ඔස්සේ සිදු වනු ඇත.
8 වන පරිච්ඡේදය– සම්මතකරණයට ලක් වූ (කැනොනිකරණය වූ) පොත්.
12. එහෙත් මෙහි සඳහන් කරන ලද තුන්වන පියවර සලකා බැලීමට අපි දැන් නැවත යොමු වෙමු, මන්ද ස්වාමින් වහන්සේ මට ප්රඥාව ලබා දුන් ආකාරයට කතා කිරීමට සහ තර්ක කිරීමට මා සූදානම් වූයේ ඒ ගැනය. පූජනීය ලේඛනවල වඩාත්ම දක්ෂ පරිවර්තකයා වනුයේ, ඒවා සියල්ලම මුලින්ම කියවා තමා තුළ දැනුම රඳවාගෙන සිටින තැනැන්තා, එසේත් නැතිනම්, කියවීමෙන් ලැබෙනවා වැනි දැනුමක් ඇතිව – අවම වශයෙන්, කැනොනිකරණය වූ ඒවා සේ හැඳින්වෙන පොත් කියවීම මගින් තවමත් සම්පූර්ණ අවබෝධයකින් යුතුව සිටින තැනැත්තා වනු ඇත. මන්ද, සත්යය පිළිබඳ විශ්වාසය ගොඩනඟා ගත් විට, ඔහු දුර්වල මනසක අයිතිය ප්රථමයෙන් අත්පත් කර නොගන්නා ලෙසත්, භයානක අසත්ය හා මිත්යාවෙන් එය රවටා නොගන්නා ලෙසත්, වඩා හොඳ අවබෝධයකට විරුද්ධව පූර්ව නිගමනවලින් එය පුරවා නොගන්නා ලෙසත් ඔහු අනෙක් ඒවා වඩාත් ආරක්ෂා සහිතව කියවනු ඇත. දැන්, කැනොනිකරණය වූ ශුද්ධලියවිලි සම්බන්ධයෙන් සලකන කල, ඔහු වැඩි සංඛ්යාවක් වන කතෝලික සභාවේ විනිශ්චය තීරණය අනුගමනය කළ යුතුය; මේවා අතර, අපෝස්තුළුවරයෙකු වීමට සහ ලිපි ලබා ගැනීමට සුදුසු යැයි සිතූ අයට උසස් ස්ථානයක් ලබා දිය යුතුය. ඒ අනුව, කැනොනිකරණය වූ ශ්ද්ධලියවිලි අතරින් ඔහු පහත සඳහන් ප්රමිතියට අනුව විනිශ්චය කරනු ඇත: සමහර සභාවන්ට නොලැබී ඇති ඒවාට වඩා සියලුම කතෝලික සභාවන්ට ලැබී ඇති ලිපිවලට වැඩි කැමැත්තක් දැක්වීම. නැවතත් සියලුම සභාවන්ට ලැබී නැති ඒවා අතරින් සියල්ලන් විසින් නොලබන ඒවා අතරින්, කුඩා ප්රමාණයක් හා අඩු බලයක් ඇති ඒවාට වඩා වැඩි ප්රමාණයකගේ අනුමැතිය ඇති සහ වැඩි අධිකාරියක් සහිත ඒවා පිළිගැනීමට ඔහු කැමති වනු ඇත. කෙසේ වෙතත්, (මෙය සිදු වීමට බොහෝ දුරට ඉඩ ඇති දෙයක් නොවුණත්), සමහර පොත් වැඩි සභාවන් සංඛ්යාවක් විසින්ද, තවත් සමහරක් පොත් වැඩි අධිකාරියක් ඇති සභාවන් විසින්ද තබාගෙන ඇති බව ඔහු දැනගන්නේ නම්, එවැනි අවස්ථාවකදී දෙපාර්ශ්වයෙහිම වන අධිකාරිය සමාන ලෙස බැලිය යුතු බව මම සිතමි.
13. දැන් මෙම විනිශ්චයේ තීරණය ක්රියාත්මක කළ යුතු යැයි අප පවසන ශුද්ධලියවිල්ලේ සම්පූර්ණ කැනොනය පහත සඳහන් පොත්වල අන්තර්ගත වේ: මෝසෙස්ගේ පොත් පහ , එනම් උත්පත්ති, නික්මයාම, ලෙවී කථාව, ගණන් කථාව, ද්විතීය කථාව; නූන්ගේ පුත් යොෂුවාගේ එක් පොතක්; විනිසුරුවරුන්ගෙන් එක් පොතක්; රාජාවලියෙහි ආරම්භයට අයත් යැයි පෙනෙන රූත් නම් එක් කෙටි පොතක්; ඊළඟට, රාජාවලියෙහි පොත් හතරක් සහ වංශාවලියෙහි පොත් දෙකක් – මෙම අවසාන පොත් එකිනෙකට පසුව නොව එකිනෙකට සමාන්තරව ඇති පොත් වේ. එනම් එකම කාරණා පසුබිම දක්වයි. දැන් සඳහන් කරන ලද පොත් ඉතිහාසය වන අතර, එය කාලය සම්බන්ධ ආඛ්යානයක් අන්තර්ගත වන අතර සිදුවීම් අනුපිළිවෙලට දක්වයි. සාමාන්ය අනුපිළිවෙළ රහිත බව පෙනෙන වෙනත් පොත් තිබේ. ඒවා පෙර පොත්වල අනුපිළිවෙළ සමග හෝ එකිනෙක පොත් සමග හෝ සම්බන්ධ නොවේ, යෝබ්, තෝබිත්, එස්තර්, ජූඩිත්, මකබිවරුන්ගේ පොත් දෙක සහ එස්රාගේ පොත් දෙකය, ඒවා රාජාවලිය සහ වංශාවලිය පොත් සමගින් අවසන් වන අඛණ්ඩ නිත්ය ඉතිහාසයෙහි සංවර්ධනයක් බව පෙනෙයි. ඊළඟට අනාගතවක්තෘවරුන්ගේ පොත් තිබේ, දාවිත්ගේ ගීතාවලියේ එක් පොතක් ඇත; එමෙන්ම සලමොන්ගේ පොත් තුනක්, එනම් හිතෝපදේශ, ගීතිකාවල ගීතිකා සහ දේශනාකාරයා යන ඒවාය. ඒවායෙන් පොත් දෙකකින් එකක් ප්රඥාව සහ අනෙක දේශනාකාරයා යනුය. ඒවා යම් ආකාරයක ශෛලියෙහි සමානකමක් නිසා සලමොන්ට ආරෝපණය කර ඇත. එහෙත් බොහෝ දුරට විය හැකි මතය නම් ඒවා සිරාක්ගේ පුත් යේසුස් විසින් ලියන ලද බවයි. තවද ඒවා අනාවැකිමය පොත් අතරට ගණන් ගත යුතුය, මන්ද ඒවා අධිකාරය සහිත පොත් ලෙස පිළිගැනීමට ලක්ව ඇති බැවිනි. ඉතිරිව ඇත්තේ අනාගතවක්තෘවරුන් ලෙස ස්ථිර ලෙස හැඳින්වෙන පොත්ය: එකිනෙක හා සම්බන්ධ වූ සහ කිසිදා නොබැඳී ඇති අනාගතවක්තෘවරුන්ගේ වෙනම පොත් දොළහක් එක් පොතක් ලෙස සැලකේ. මෙම අනාගතවක්තෘවරුන්ගේ පොත්වල නම් පහත පරිදි වේ: හොසෙයා, යෝවෙල්, ආමොස්, ඔබදියා, යෝනා, මීකා, නාහුම්, හබක්කුක්, ශෙපනියා, හග්ගයි, සෙකරියා, මලාකි; ඊළඟට මහා අනාගතවක්තෘවරුන් හතර දෙනාගේ පොත් ඇත. ඒවා නම් යෙසායා, යෙරෙමියා, දානියෙල්, එසකියෙල් වේ. පැරණි ගිවිසුමේ අධිකාරය මෙම පොත් හතළිස් හතරේ සීමාවන් තුළ අන්තර්ගත වේ. අලුත් ගිවිසුමේ පොත්, නැවතත්, පහත සඳහන් කාරණා තුළ අන්තර්ගත වේ: මතෙව්ට අනුව, මාක්ට අනුව, ලූක්ට අනුව, යොහන්ට අනුව ශුභාරංචි පොත් හතරක් ඇත; ප්රේරිත පාවුල් තුමාගේ ලිපි දහහතරක් ඇත – රෝමවරුන්ට එකක්, කොරින්තිවරුන්ට දෙකක්, ගලාතිවරුන්ට, එපීසවරුන්ට, පිලිප්පිවරුන්ට එකක් බැගින්, තෙසලෝනිකවරුන්ට දෙකක්, කොලොස්සිවරුන්ට එකක්, තිමෝතිට දෙකක්, තීතස්ට, පිලෙමොන්ට, හෙබ්රෙව්වරුන්ට එකක් බැගින්: පේදුරු තුමාගේ දෙකක්; යොහන් තුමාගේ තුනක්; යූද් තුමාගේ එකක්; සහ යාකොබ් තුමාගේ එකක් වශයෙනි. අපෝස්තුළුවරුන්ගේ ක්රියා එක් පොතක්; එසේම යොහන් තුමාගේ එළිදරව්වලින් එක පොතක් වශයෙනි.
9 වන පරිච්ඡේදය – ශුද්ධලියවිල්ල අධ්යයනය කිරීමේදී අප ඉදිරියට යා යුතු ආකාරය.
14. දෙවියන් වහන්සේට ගරුබිය දක්වන සහ මෘදු හා භක්තිමත් ස්වභාවයක් ඇති අය මේ සියලුම පොත්වල දෙවියන් වහන්සේගේ කැමැත්ත සොයති. තවද මෙම සෙවීම හඹා යාමේදී ක්රියා කළ යුතු පළමු රීතිය නම්, මා කී පරිදි, මෙම පොත් දැන ගැනීම වන්නේය. තවමත් ඒ පිළිබඳ අවබෝධයක් නැතිනම්, ඒවා මතකයට ගැනීම උදෙසා එසේ නැතිනම්, ඒවා සම්බන්ධයෙන් සම්පූර්ණ නොදැනුවත්භාවයෙන් නොසිටින පිණිස ඒවා කියවීම අවශ්යය. ඊළඟට, ඒවායෙහි පැහැදිලිව දක්වා ඇති කරුණු, එනම් ජීවිත් වීමට අදාළ නීති හෝ ඇදහිල්ල සම්බන්ධ නීති , වඩාත් පරෙස්සමින් හා වඩා උනන්දුවෙන් සොයා බැලිය යුතුය. මිනිසෙකු මේවා වැඩි වැඩියෙන් සොයා ගන්නා තරමට, ඔහුගේ අවබෝධය වඩාත් විශාල වන්නේය. මන්ද ශුද්ධලියවිල්ලේ පැහැදිලිව දක්වා ඇති දේවල් අතර ඇදහිල්ල සහ ජීවිත රටාව පිළිබඳ සැලකිලිමත් වන සියලුම කරුණු සොයාගත හැකි වන බැවිනි – එනම් මා පෙර පොතේ කතා කළ බුද්ධිය, බලාපොරොත්තුව සහ ප්රේමය සම්බන්ධ සියලු කාරණා සොයාගත හැකිය. මෙයින් පසුව, අපට ශුද්ධලියවිල්ලේ භාෂාව යම් තාක් දුරකට හුරුපුරුදු වූ විට, අපැහැදිලි කොටස් විවෘත කර බලා විමර්ශනය කිරීමෙන් අපට ඉදිරියට යා හැකිය, එසේ කිරීමෙන් වඩාත් අපැහැදිලි කාරණාවලට ආලෝකය ලබා ගැනීම සඳහා සරල ප්රකාශනවලින් උදාහරණ ලබා ගත හැකිය. සැක සහිත පාඨ සම්බන්ධයෙන් සියලු පැකිළීම ඉවත් කිරීම උදෙසා කිසිදු සැකයක් නොමැති පාඨවල සාක්ෂි භාවිත කළ හැකිය. මෙම කාරණයේදී මතකය විශාල වශයෙන් උපකාරයක් සපයයි; එහෙත් මතකය දෝෂ සහිත නම්, අවශ්යතාවය කිසිම රීතියකට සැපයීමට නොහැකි වේ.
10 වන පරිච්ඡේදය – නොදන්නා හෝ නොපැහැදිලි සලකුණු ශුද්ධලියවිල්ල අවබෝධ කර ගැනීමෙන් වළක්වයි.
15. දැන්, ලියා තිබෙන කාරණා තේරුම් ගැනීමෙන් වළක්වන හේතු දෙකක් තිබේ: එය නොදන්නා හෝ නොපැහැදිලි සලකුණු යටතේ ආවරණය කරනු ලැබ ඇත. සලකුණු නිශ්චිත හෝ සංකේතාත්මක/ රූපකාර්ථවත් වේ. ඒවායින් පෙන්වා දීමට සැලසුම් කර ඇති වස්තූන් පෙන්වා දීම උදෙසා භාවිත කරන විට ඒවා නිශ්චිත යැයි කියනු ලැබේ, අප ගවයෙකු අදහස් කරන විට අප bos (ලතින් ගවයා යන අරුත් දෙයි) යැයි පවසන පරිදිය, මන්ද අප සමග ලතින් භාෂාව භාවිත කරන සියලුම මිනිසුන් එය හඳුන්වන්නේ මෙම නමින් වන බැවිනි. අප නිශ්චිත නම් වෙනත් දෙයක් හැඟවීමට භාවිත කරන විට එම සලකුණු සංකේතාත්මක හෝ රූපකාර්ථවත් වේ, අප bos යැයි පවසන විට, සාමාන්යයෙන් එම නමෙන් හඳුන්වන ගවයා යන්න එම අක්ෂරවලින් තේරුම් ගැනෙයි; එහෙත් එම ගවයා යන්නෙන් ශුභාරංචිය ප්රකාශ කරන්නෙක්: ප්රේරිතවරයාගේ පැහැදිලි කිරීමට අනුව, ධාන්ය පාගන ගවයාගේ කට නොබඳින්න, යයි පවසන විට තවත් අර්ථයක් තේරුම් ගනියි.
11 වන පරිච්ඡේදය – භාෂා පිළිබඳ දැනුම, විශේෂයෙන් ග්රීක සහ හෙබ්රෙව් භාෂා පිළිබඳ දැනුම නොදැනුවත්කම හෝ සලකුණු ඉවත් කිරීමට අවශ්ය වේ.
16. නිශ්චිත සලකුණු නොදැනුවත්කමට ඇති විශිෂ්ට පිළියම වන්නේ භාෂා දැනුමයි. තවද මා උපදෙස් දීමට භාරගෙන ඇති අයගෙන් ලතින් භාෂාව කතා කරන මිනිසුන්ට, වෙනත් භාෂාවන් දෙකක් ශුද්ධලියවිල්ල පිළිබඳ දැනුම සඳහා අවශ්ය වේ. එනම් හෙබ්රෙව් සහ ග්රීක භාෂාවන්ය, එවිට ලතින් පරිවර්තකයන්ගේ නිමක් නැති විවිධත්වය ඔවුන්ට සැක සහිත කාරණා ඇති කළහොත් ඔවුන්ට මුල් ග්රන්ථ වෙත යොමු විය හැකිය. ඇත්ත වශයෙන්ම, අපට බොහෝ විට මෙම පොත්වල පරිවර්තනය නොකළ හෙබ්රෙව් වචන සොයාගත හැකිය, ආමෙන්, හලෙලූයා, රකා, හෝසන්නා සහ වෙනත් එවැනි වචන නිදසුන් වේ. මේවායින් සමහරක් වචන පරිවර්තනය කළ හැකිව තිබුණත්, ඊට අනුබද්ධව පවතින වඩා පාරිශුද්ධ අධිකාරිය නිසා ඒවායේ මුල් ස්වරූපයෙන් සංරක්ෂණය කරනු ලැබ ඇත. ආමෙන් සහ හලෙලූයා වැනි වචන නිදසුන වේ. නැවතත්, ඒවායින් සමහරක්, වෙනත් භාෂාවකට පරිවර්තනය කළ නොහැකි යැයි කියනු ලැබේ, මා සඳහන් කළ රකා, හෝසන්නා යන වචන දෙක නිදසුන් වේ. මන්ද සමහර භාෂාවන්වල වෙනත් භාෂාවක ව්යවහාරයට පරිවර්තනය කළ නොහැකි වචන තිබේ. තවද මෙය ප්රධාන වශයෙන් සිදු වන්නේ අපගේ සිතේ ඇති සිතුවිල්ලක ඕනෑම කොටසක ප්රකාශ කරනවාට වඩා මනසේ ඇති හැඟීමක් ප්රකාශ කරන වචන වන අතරමැදි වචන භාවිතයේදීය. ඉහත දක්වා ඇති වචන දෙක මේ ආකාරයේ යැයි සැලකිය හැකිය. රකා යන්න කෝපයෙන් සිටින මිනිසෙකුගේ කෑගගැසීම ප්රකාශ කරයි, හෝසන්නා යන්න ප්රීතිමත් මිනිසෙකුගේ කෑගැසීම දක්වයි. එහෙත් මෙම භාෂාවන් පිළිබඳ දැනුම අවශ්ය වන්නේ, ඉතා පහසුවෙන් සලකුණු කිරීමට සහ විමසීමට හැකි ආකාරයේ මෙවැනි වචන කිහිපයක් සඳහා නොව, ඉහතින් පවසා ඇති පරිදි, පරිවර්තකයන් අතර පවතින විවිධත්වය නිසාය. මන්ද හෙබ්රෙව් භාෂාවෙන් ග්රීක් භාෂාවට ශුද්ධලියවිලිවල පරිවර්තන ගණන් කළ හැකිය. එහෙත් ලතින් පරිවර්තකයන් ගණන ගණන් කළ නොහැකිය. මන්ද ඇදහිල්ලේ මුල් කාලවල ග්රීක අත්පිටපතක් අතට ගත් සෑම මිනිසෙකුම, එසේම තමාට භාෂා දෙකම පිළිබඳ යම් දැනුමක් ඇතැයි සිතූ සැම මිනිසෙකුම, එම දැනුම ඉතා මඳ වූවද, පරිවර්තන කාර්යයේ නිරත වූ නිසාය.
12 වන පරිච්ඡේදය – විවිධාකාර වූ අර්ථකථන ප්රයෝජනවත්ය. අපැහැදිලි වචනවලින් පැන නගින දෝෂ.
17. පාඨකයෝ නොසැලකිලිමත් නොවන්නෝ නම්, මෙම තත්වය ශුද්ධලියවිල්ල තේරුම් ගැනීමට බාධාවක් වනවාට වඩා උපකාරයක් වනු ඇත. පාඨ ගණනාවක් පරීක්ෂා කිරීමෙන් බොහෝ විට වඩාත් අපැහැදිලි පාඨ කිහිපයක් කෙරෙහි ආලෝකයක් සපයා ඇත; නිදසුනක් වශයෙන්, අනාගතවක්තෘ යෙසායාගේ එම කොටසේ, එක් පරිවර්තකයෙක් මෙසේ කියවයි: තවද ඔබේ වංශයේ ගෘහවාසීන් පහත් කොට නොසලකන්න. තවත් කෙනෙක් මෙසේ කියවයි: ඔබේම මාංසය හෙළා නොදකින්න. මේ සෑම එකකින්ම අනෙක් පාඨය තහවුරු කෙරෙයි. එයට හේතුව එක් පාඨයක් අනෙක් පාඨය මගින් පැහැදිලි කර ඇති බැවිනි; මන්ද, මාංසය යන්න එහි වාචික අර්ථයෙන් ගත හැකි බැවිනි, එවිට මිනිසෙකුට තමාගේ ශරීරය පහත් කොට නොසලකන ලෙස අවවාද කර ඇති බව තේරුම්ගත හැකිය. ඔබේ වංශයේ ගෘහවාසීන් යන්නෙන් ක්රිස්තියානි අය බවට සංකේතාත්මකව තේරුම්ගත හැකිය, මන්ද ඔවුන් ආත්මික ලෙස අප හා සමාන බීජයෙන්, එනම් දේවවචනයෙන් උපත ලබා ඇති අය බැවිනි. දැන් පරිවර්තකයින් දෙදෙනාගේ අර්ථය සංසන්දනය කරන විට, වචනවලින් ඉඟි කරන හැඟීමක් බොහෝ දුරට ඇඟවෙයි, එනම්, අපගේ ඥාතීන්ට නිග්රහ නොකරන්න, යනුයි. මන්ද, යමෙකු ඔබේ වංශයේ ගෘහවාසීන් යන ප්රකාශය මාංසය සමග සම්බන්ධ කරන විට, ඥාතීන් බොහෝ විට ස්වාභාවිකවම කෙනෙකුගේ මනසට පැමිණෙයි. යම් හෙයකින් මාගේම මාංසය වූවන්ට ජ්වලිතය උපදවා, ඔවුන්ගෙන් සමහරෙක් ගළවාගන්න පිණිසය, රෝම 11:14 යනුවෙන් වන . අපෝස්තුළුවරයාගේ එම ප්රකාශය ඔහු පවසන විට, එය විශ්වාස කළ අය අනුකරණය කිරීමෙන් ඔවුන්ගෙන් සමහරෙකුටද විශ්වාස කළ හැකි බව යයි මම සිතමි. තවද ඔහු ලේ සම්බන්ධය නිසා යුදෙව්වන් ඔහුගේ මාංසය ලෙස හඳුන්වයි. නැවතත්, අනාගතවක්තෘ යෙසායාගේ එම පාඨය: ඔබ විශ්වාස නොකරන්නෙහු නම්, ඔබට අවබෝධ නොවනු නැත, යන්න තවත් අයෙකු පරිවර්තනය කර ඇත්තේ මෙසේය: ඔබ විශ්වාස නොකරන්නෙහු නම්, ඔබ බැඳී නොසිටිනු ඇත. දැන් මේවායින් වචනාර්ථ පරිවර්තනය කුමක්දැයි මුල් භාෂාවේ පාඨය ගැන සඳහන් නොකර නිශ්චය කළ නොහැකිය. එසේ වුවද, දැනුම සහිතව කියවන අයට, ඒ පාඨ දෙකෙන්ම මහත් සත්යයක් සොයාගත හැකිය. මන්ද, පරිවර්තකයන්ට යම් අවස්ථාවකදී එය ස්පර්ශ නොවී පුළුල් ලෙස වෙනස් කර දැක්වීම දුෂ්කර වන බැවිනි. ඒ අනුව මෙහිදී, අවබෝධය පෙනීමෙන් සහ ඒ තුළ පැවතීමෙන් සමන්විත වේ, එහෙත් ඇදහිල්ල ළදරුවන් ලෙස, කිරිවලින්, ලෞකික දේවල තොටිල්ලේ අප පෝෂණය කරයි (දැන් අප ගමන් කරන්නේ ඇදහිල්ලෙන් මිස පෙනීමෙන් නොවේය); 2 කොරින්ති 5:7, එපමණක් නොව, අපි ඇදහිල්ලෙන් ගමන් නොකරන්නෙමු නම්, අපට පෙනීම නොලැබෙනු ඇත, එය පහව යන්නේ නැත, එහෙත් පවතිනු ඇත, අපගේ අවබෝධය සත්යයට ඇලී සිටීමෙන් පවිත්ර වේ – මේ හේතු නිසා, ඔබ විශ්වාස නොකරන්නෙහු නම්, ඔබ අවබෝධ කර නොගනු ඇත, යනුවෙන් එක් අයෙකු සහ තවත් අයෙකු, ඔබ විශ්වාස නොකරන්නෙහු නම්, ඔබ බැඳී නොසිටිනු ඇත, යයි පවසා ඇත.
18. බොහෝ විට අර්ථය හොඳින් නොදන්නා පරිවර්තකයෙකු, මුල් භාෂාවේ ඇති අපැහැදිලි බවකින් රැවවීමට ලක් වන අතර, ලේඛකයාගේ හැඟීමට සම්පූර්ණයෙන්ම පිටස්තර වූ ඉදිකිරීමක් එම කොටසට අදාළ කරයි. නිදසුනක් වශයෙන්, සමහර පාඨවල මෙසේ කියවෙයි: ඔවුන්ගේ පාද ලේ වැගිරීමට තියුණුය; රෝම 3:15 මන්ද ὁζύς යන වචනය ග්රීකයන් අතර තියුණු සහ වේගවත් යන අදහස් දෙකම සඳහා භාවිත වන නිසාය. එබැවින් ඔවුන්ගේ පාද ලේ වැගිරීමට ඉක්මන් වේ, යනුවෙන් පරිවර්තනය කළ තැනැත්තා එහි සැබෑ අර්ථය දුටුවේය. අනෙක් තැනැත්තා, අපැහැදිලි වචනයක වැරදි අර්ථයක් ගෙන වැරදීමකට වැටුණි. දැන් මෙවැනි පරිවර්තන අපැහැදිලි ඒවා නොව, එහෙත් වැරදි ඒවාය; එසේ එම කරුණු දෙක අතර පුළුල් වෙනසක් ඇත. එමනිසා අර්ථ නිරූපණය කිරීමට නොව, මේ ආකාරයේ පාඨ නිවැරදි කිරීමට අප ඉගෙනගත යුතුය. එම හේතුව නිසාම, μόσχος යන ග්රීක වචනයේ තේරුම වසු පැටවෙකු වන නිසා, ඇතැමුන් μοσχεύματα ප්රඥාව 4.3 යනු ගස්වල අංකුර බව වටහාගෙන නැති අතර, එහිදී එම වචනය පැටවුන් ලෙස පරිවර්තනය කර ඇත; එසේ මෙම දෝෂය බොහෝ පාඨවලට රිංගාගෙන ඇත, ඒ අනුව ඔබට එය වෙනත් ආකාරයකින් ලියා ඇති බව සොයාගත නොහැකි වනු ඇත. එහෙත් එහි අර්ථය ඉතා පැහැදිලිය; මන්ද එයට පසුව ඇති වචනවලින් එය තහවුරු වන බැවිනි. සල්ලාලයෙකු පැළ කරන දේ ගැඹුරට මුල් බැස නොගනු ඇත, එය පැටවුන් යන්නට වඩා සුදුසු ප්රකාශනයකි; මන්ද, ඔවුන් තම පාදවලින් පොළොව මත ඇවිදිමින් සිටින අතර, මුල්වලින් පොළොවෙහි සවි වී නැත. ඇත්ත වශයෙන්ම මෙම පාඨයෙහි ඉතිරි සන්දර්භය මගින්ද මෙම පරිවර්තනය සාධාරණීකරණය කරන්නේය.
13 වන පරිච්ඡේදය – වැරදි අර්ථකථන සංස්කරණය කළ හැකි ආකාරය.
19. එහෙත් පරිවර්තකයින් කිහිප දෙනෙකු එක් එක් පරිවර්තකයන්ගේ හැකියාව සහ විනිශ්චය අනුව, ප්රකාශ කිරීමට උත්සාහ කරන සැබෑ අදහස කුමක්දැයි අපට පැහැදිලිව නොපෙනෙන බැවින්, අප ඒවා පරිවර්තනය කර ඇති භාෂාව තුළ එය පරීක්ෂා කර බැලුවහොත් මිස එය අවබෝධ නොවේ; එසේම පරිවර්තකයා, ඔහු එතරම් උගත් මිනිසෙකු නොවේ නම්, බොහෝ විට ඔහුගේ කතුවරයාගේ අර්ථයෙන් බැහැර වන බැවින්, අප ශුද්ධලියවිල්ල ලතින් භාෂාවට පරිවර්තනය කර ඇති එම භාෂා පිළිබඳ දැනුමක් ලබා ගැනීමට උත්සාහ කළ යුතුය, නැතහොත් අප මුල් පිටපතේ වචනවලට සමීපව ලියා ඇති අයගේ පරිවර්තන පරිශීලනය යුතුය. එයට හේතුව මේවා ප්රමාණවත් නිසා නොව, එහෙත් ඔවුන්ගේ පරිවර්තනවල වචනවල අර්ථය දැක්වීමට තෝරාගෙන ඇති අන් අයගේ නිදහස හෝ වැරදි නිවැරදි කිරීමට අපට ඒවා භාවිත කළ හැකි බැවිනි. මන්ද, තනි වචන පමණක් නොව, බොහෝ විට සම්පූර්ණ වාක්ය ඛණ්ඩ පරිවර්තනය කරනු ලැබ ඇත. ඒවා ලතින් භාෂාව කතා කළ පැරැන්නන්ගේ භාවිතය මගින් ග්රහණය කර ගැනීමට කැමති වන කිසිවෙකුට ලතින් භාෂාවට කිසිසේත්ම පරිවර්තනය කළ නොහැකිය. තවද මේවා සමහර විට පාඨය පිළිබඳ අවබෝධයට බාධාවක් නොවුවද, එම දේවල සලකුණු පවා තමන්ගේම පාරිශුද්ධභාවයෙන් තබා ගන්නා විට එම කාරණා සම්බන්ධයෙන් වැඩි සතුටක් දැනෙන අයට ඒවා අප්රසන්නය. මන්ද, දෝෂය යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ අන් කිසිවක් නොව, ඕනෑම අධිකාරියක් සමග කතා කළ අපගේ පූර්වගාමීන් අනුගමනය කළ රීතියට වඩා වෙනස් රීතියකට අනුව වචන එකට තැබීම වේ. එසේත් නැතිනම් අප Inter homines (මිනිසුන් අතර) හෝ inter hominibus කීවද, කරුණු දැන ගැනීමට පමණක් කැමති මිනිසෙකුට එයින් කිසිදු ප්රතිඵලයක් ඇති නොවේ. ඒ හා සමාන ලෙසම, අපට පෙර ලතින් භාෂාව කතා කළ අය එය උච්චාරණය කළ ආකාරයට වඩා වෙනස් ආකාරයකින් වචනයක් උච්චාරණය කිරීම මිස barbarism (ම්ලේච්ඡත්වය) යනු කුමක්ද? මන්ද, ignoscere (සමාව දීම) යන වචනය උච්චාරණය කළ යුත්තේ තුන්වන අක්ෂරය දීර්ඝවද නැතිනම් කෙටියෙන්ද යන්න, දෙවියන් වහන්සේගෙන් අයැදින මිනිසාට වැදගත් වන්නේ නැත. කෙසේ වූවත් ඔහුගේ පාපවලට සමාව දෙන ලෙස කීමට ඔහුට වචන ලබා ගැනීමට හැකිය. එසේ නම්, හිටපු කථිකයන්ගේ අධිකාරිය විසින් ස්ථාපිත කරන ලද භාෂා චාරිත්රය ආරක්ෂා කිරීම හැරුණුකොට කථනයේ පාරිශුද්ධ භාවය යනු අන් කුමක්ද?
20. මිනිස්සු ඔවුන් දුර්වල වන තරමට සමානුපාතිකව මේ ආකාරයේ කාරණයකදී පහසුවෙන් අමනාප වෙති. එමෙන්ම ඔවුහු උගත් යැයි පෙන්වන්නට කැමති ප්රමාණයට, එනම් දියුණුවට නැඹුරු වන දේවල් පිළිබඳ දැනුමෙන් නොව, අහංකාර නොවී සිටීමට අපහසු සලකුණුවලට සමානුපාතිකව දුර්වලව සිටිති. 1 කොරින්ති 8:1 කාරණා පිළිබඳ දැනුම බොහෝ විට අපගේ බෙල්ල පවා සකස් කරන බව දැක, අපගේ ස්වාමින් වහන්සේගේ වියගහෙන් අප යටත් කරනු නොලැබුවේ නම් එසේ සිදු වනු ඇත. පහත සඳහන් කොටස මෙසේ ප්රකාශ කර ඇති ඉඟිය අපගේ අවබෝධය වළක්වන්නේ කෙසේද? Quæ est terra in quo isti insidunt super eam, si bona est an nequam; et quæ sunt civitates, in quibus ipsi inhabitant in ipsis? (එය හොඳ හෝ නරක හෝ වේවා, ඔවුන් එහි වාසය කරන දේශයයි; ඔවුන් වාසය කරන නගර මොනවාද?) තවද මෙය කිසියම් ගැඹුරු අර්ථයක් අදහස් කරනවාට වඩා වෙනත් භාෂාවක වාක්ය ඛණ්ඩයක් පමණක් යැයි සිතීමට මම වඩාත් නැඹුරු වෙමි. නැවතත්, එම වාක්ය ඛණ්ඩය, එය ගායනා කරන මිනිසුන්ගේ තොල්වලින් අපට ඉවත් කළ නොහැකිය: Super ipsum autem floriet sanctificatio mea, යන්නෙන් නිසැකව ලෙසම අර්ථයෙන් කිසිවක් ඉවත් නොකෙරෙයි. එහෙත් වඩා උගත් මිනිසෙක් මෙය නිවැරදි කළ යුතු බවටත්, අප floriet නොව florebit ලෙස පැවසිය යුතු බවටත් කැමති වෙයි. ගායකයන්ගේ භාවිතය හැරුණුකොටගෙන වෙන කිසිවක් නිවැරදි කිරීම සඳහා බාධාවක් ලෙස නොසිටියි. එසේ නම් මේ ආකාරයේ වැරදි, මිනිසෙකු ඒවා සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වා ගැනීමට තෝරා නොගන්නේ නම්, නිවැරදි අවබෝධයට බාධා නොකරන ලෙස, උදාසීන ලෙස සැලකීම පහසුය. එහෙත් අනෙක් අතට, අපෝස්තුළුවරයාගේ මෙම කියමන බලන්න: Quod stultum est Dei, sapientius est hominibus, et quod infirmum est Dei, fortius est hominibus. (දෙවියන් වහන්සේට අනුවණ දේ මිනිසුන්ට ප්රඥාවන්තය, දෙවියන් වහන්සේට දුර්වල දේ මිනිසුන්ට ශක්තිමත්ය) යමෙකුට මෙම ඡේදයේ ග්රීක ව්යවහාරය රඳවා තබාගෙන, Quod stultum est Dei, sapientius est hominum et quod infirmum est Dei fortius est hominum, (දෙවියන් වහන්සේගේ අඥාන බව මිනිසුන්ට වඩා ප්රඥාවන්තය, දෙවියන් වහන්සේගේ දුර්වල බව මිනිසුන්ට වඩා බලවත්ය) යැයි පැවසිය යුතු නම්, ඇත්ත වශයෙන්ම ඉක්මන් හා ප්රවේශම් සහගත පාඨකයෙකු සත්යය අරුත ලබා ගැනීමට උත්සාහයක් දරයි. එහෙත්, තවමත් මන්දගාමි බුද්ධියක් ඇති මිනිසෙකු එය කිසිසේත් තේරුම් නොගනු ඇත, එසේ නැතිනම්, එය මත සම්පූර්ණයෙන්ම අසත්ය ගොඩනැගීමක් සිදු කරනු ඇත. මන්ද, ලතින් භාෂාවෙන් එවැනි කථන ආකාරයක් දෝෂ සහිත වනවා පමණක් නොව, මිනිසුන්ගේ මෝඩකම හෝ මිනිසුන්ගේ දුර්වලකම දෙවියන් වහන්සේට වඩා ප්රඥාවන්ත හෝ ශක්තිමත් බව එයින් අර්ථ ගැන්වෙන්නේද යන්නද අපැහැදිලිය. එහෙත් ඇත්ත වශයෙන්ම sapientius est hominibus (මිනිසුන්ට වඩා ශක්තිමත්) යන ප්රකාශය පවා එය දෝෂ බවින් තොර වූවද අපැහැදිලි භාවයෙන් තොර නොවේය. මන්ද, hominibus යන්න dative පදයෙහි බහුවචනය ලෙස ගත යුතුද නැතහොත් ablative පදයෙහි බහුවචනය ලෙස ගත යුතුද යන්න, අර්ථය වෙත යොමු වීමෙන් මිස නොපෙනේ. එම නිසා sapientius est quam homines සහ fortius est quam homines ලෙස පැවසීම වඩා යෝග්ය වනු ඇත.
14 වන පරිච්ඡේදය – නොදන්නා වචන සහ ව්යවහාරවල තේරුම සොයාගත යුතු ආකාරය.
21. කෙසේ වෙතත්, අපැහැදිලි සලකුණු සම්බන්ධයෙන්, මම පසුව කතා කරන්නෙමි. මා දැන් කතා කරන්නේ නොදන්නා සලකුණු සම්බන්ධයෙනි. ඒවායින් වචන සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, වර්ග දෙකක් ඇත්තේය. මන්ද, පාඨකයා නොදැනුවත් වචනයක් හෝ වාක්ය ඛණ්ඩයක් ඔහු නතර වීමට සලස්වයි. දැන්, මේවා විදේශීය භාෂාවන්ට අයත් වන්නේ නම්, අප එම භාෂා කතා කරන මිනිසුන්ගෙන් ඒවා ගැන විමසීමක් කළ යුතුය, එසේ නැතහොත් අපට විවේකයක් තිබේ නම් අප විසින්ම එම භාෂාවන් ඉගෙනගත යුතුය, එසේත් නැතිනම් එම වචන අප පරිවර්තකයන් කිහිප දෙනෙකු ලියා ඇති ආකාරය විමසා බලා සංසන්දනය කර බැලිය යුතුය. කෙසේ වෙතත්, අප නොදන්නා වචන හෝ වාක්ය ඛණ්ඩ අපගේම භාෂාවෙහි තිබේ නම්, අප ඒවා කියවීමට හෝ ඇසීමට හෝ පුරුදු වීමෙන් ක්රම ක්රමයෙන් අපි ඒවා දැන ගනිමු. අප නොදන්නා වචන සහ වාක්ය ඛණ්ඩවලට වඩා මතකයට නංවාගැනීිමට කැපවීමට වඩා යහපත් ක්රමයක් ඇත්තේ නැත. එසේ කිරීමෙන් අපට එය විමසිය හැකි වන වඩා උගත් මිනිසෙකු හමුවීමට හෝ එයට පෙර හෝ පසුව ඒ ගැන පෙන්වන කොටසක් හෝ අපට හමුවිය හැකිය, එසේත් නැතිනම්, මේ දෙකම මගින්, අප නොදන්නා වාක්ය ඛණ්ඩයෙහි බලය සහ වැදගත්කම යන දෙකින්ම, අපගේ මතකයේ උපකාරයෙන් අපට පහසුවෙන් එම කාරණය වෙත අවධානය යොමු කර ඒ සම්බන්ධයෙන් වන සියල්ල ඉගෙනගත හැකිය. කෙසේ වෙතත්, ඉගෙනීම සම්බන්ධයෙන් පවා චාරිත්රවල බලය කෙතරම් විශාලද කියහොත්, වෙනත් භාෂාවලින් ශුද්ධලියවිල්ල අධ්යයනය කිරීමට යම් ආකාරයකට පෝෂණය කරනු ලැබ, හැදී වැඩුණු අය, වෙනත් ආකාරයේ කථනයන් ගැන පුදුම වන අතර, ඔවුන් ශුද්ධලියවිල්ලෙන් ඉගෙනගත් ලතින් වඩා අඩු යයි සිතති. ලතින් කතුවරුන්ගේ ශුද්ධලියවිලිවල ඒවා සොයාගත නොහැකි බව සිතති. මෙම කාරණයේදීද, පරිවර්තකයින් විශාල සංඛ්යාවකගේ පාඨ සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ඔවුන්ගේ පාඨයන් හොඳින් සංසන්දනය කර පරීක්ෂා කර සාකච්ඡා කරන්නේ නම්, එයින් ඉතා විශාල උපකාරයක් ලැබෙන බවට ඔප්පු කරයි. එහිදී සැබෑ අගයට වඩා වැඩි වන කාරණා පමණක් ඉවත් කිරීම සිදු කළ යුතුය. ඒවා දැන ගැනීමට උත්සුක වන අය සඳහා, ශුද්ධලියවිලි පාඨ නිවැරදි කිරීමේදී ඔවුන්ගේ දක්ෂතාවය භාවිත කළ යුතුය, එවිට එකම පරිවර්තනයේ පිටපත් වන විට නිවැරදි නොකළ පරිවර්තන අවම වශයෙන් නිවැරදි කළ පරිවර්තනය මගින් ප්රතිස්ථාපනය විය යුතුය.
15 වන පරිච්ඡේදය – අනුවාදයන් අතර සෙප්තුවජින්තයට සහ පැරණි ලතින් (ඉටාලා) අනුවාදයන්ට මුල් තැනක් ලබා දී ඇත.
22. දැන් ඉතාලි භාෂාවෙන්ම (ඉටාලා) ඇති පරිවර්තනයට අනෙක් ඒවාට වඩා මුල් තැනක් ලබා දිය යුතුය, මන්ද එය ප්රකාශනයේ පැහැදිලි බවට පූර්ව විනිශ්චයකින් තොරව වචනවලට සමීප වන බැවිනි. එසේම ලතින් භාෂාව නිවැරදි කිරීම සඳහා අපි ග්රීක අනුවාද භාවිත කළ යුතුය. එහිදී භාවිත කරන අනුවාද අතර, පැරණි ගිවිසුම සම්බන්ධයෙන් සෙප්තුවජින්තයෙහි අධිකාරිය ප්රමුඛස්ථානයක් දරයි. මන්ද, පරිවර්තකයින් හැත්තෑ දෙනා ඔවුන්ගේ පරිවර්තන කාර්යයේදී බොහෝ සේ ශුද්ධාත්මයාණන් වහන්සේගේ අබිමුඛය සහ බලය සහිතව එය සිදු කළ බවට වඩාත් විද්වත් සභාවන්වලින් වාර්තා වන බැවිනි, එම පරිවර්තන කාර්යේ යෙදුණු මිනිසුන් සැත්තෑ දෙනා අතර එකම හඬක් පමණක් විය. තවද, බොහෝ විශ්වාසවන්ත පුද්ගලයන් පවසන පරිදි, පරිවර්තකයින් පරිවර්තන කාර්යේදී වෙන්ව තනි තනිව කුටිවල සිටි අතර, එසේ වුවද, ඔවුන් සියල්ලන්ම එකම වචන එකම අනුපිළිවෙලින් හරියටම එකම පෙළක් නිෂ්පාදනය කළ බවට වන කාරණය සත්යයක් නම්, එවැනි අධිකාරය සහිත කාර්යයක් සමග වෙනත් ඕනෑම දෙයක් සංසන්දනය කිරීමට පවා සිතන්නේ කවුද, ඊට වඩා වෙනත් අනුවාදයකට කවුරුන් කැමති වන්නේද? ඔවුන් සියලු දෙනා එකට වැඩ කර ඔවුන්ගේ සාමූහික උත්සාහයන් සහ තීක්ෂ්ණ බුද්ධිය තුළින් ඒකමතික එකඟතාවයකට පැමිණියද, බොහෝ ගෞරවනීය හා දැනුමැති පුද්ගලයින්ගේ හවුල් මතයට අභියෝග කිරීම, කෙතරම් පළපුරුදු වුවත්, කිසිදු තනි පුද්ගලයෙකුට තවමත් සුදුසු නොවේය. එම නිසා, මෙම මිනිසුන් එය ප්රකාශ කළ ආකාරයට වඩා වෙනස් ආකාරයකින් මුල් හෙබ්රෙව් භාෂාවෙන් අපට යමක් සොයාගත හැකි වුවද, එය අපට ගෙන ඒමට මෙම මිනිසුන් තුළ ක්රියා කරන ලද දිව්යමය ප්රඥාව බෙදා හැරීමට අප ඉඩ දිය යුතු යැයි මම සිතමි. එම පොත් ආගමික ශික්ෂණය හෝ ඊර්ෂ්යාව නිසා හෝ ජාතීන්ට ප්රකාශ කිරීමට යුදෙව්වන් ජාතිය අකමැති විය, ඒවා ටොලමි රජුගේ බලයේ සහාය ඇතිව, අනාගතයේදී ස්වාමින් වහන්සේ විශ්වාස කිරීමට නියමිත ජාතීන්ට බොහෝ කලකට පෙර ප්රකාශ කරන ලදී. එබැවින් ඔවුන් තුළ ක්රියා කළ සහ ඔවුන් සියල්ලන්ටම එක හඬක් දුන් ශුද්ධාත්මයාණන් වහන්සේ අන්යජාතීන්ට වඩාත් සුදුසු යැයි සිතූ ආකාරයට ඔවුන් පරිවර්තනය කළා විය හැකිය. කෙසේ වෙතත්, මා ඉහත කී පරිදි, වචනවලට වඩාත්ම සමීපව පරිවර්තනය කළ පරිවර්තකයින් සංසන්දනය කිරීම, බොහෝ විට අර්ථය පැහැදිලි කර ගැනීම පිණිස උපකාරයක් ලෙස වටින්නේය. එබැවින්, පැරණි ගිවිසුමේ ලතින් පාඨ, විශේෂයෙන්ම ඔවුන් ගණනින් හැත්තෑවක් වුවද, එක් හඬක් ලෙස පරිවර්තනය කර ඇති බවට සලකන ග්රීක පාඨයන්ගේ අධිකාරිය මගින් අවශ්ය නම් නිවැරදි කළ යුතු වේ. නැවතත්, නව ගිවිසුමේ පොත් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ලතින් ග්රන්ථවල විවිධත්වයන්ගෙන් කිසියම් ව්යාකූලත්වයක් ඇති වුවහොත්, අප ඇත්ත වශයෙන්ම ග්රීක භාෂාවට යටත් විය යුතුය, විශේෂයෙන්ම වැඩි ඉගෙනුම් සහ පර්යේෂණ සිදු කළ සභාවන්ගේ අධිකාරයට යටත් විය යුතුය.
16 වන පරිච්ඡේදය – භාෂාව සහ කාරණා පිළිබඳ දැනුම යන දෙකම සංකේතාත්මක ප්රකාශන අවබෝධ කර ගැනීම සඳහා උපකාරී වේ.
23. නැවතත්, සංකේතාත්මක සලකුණු සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ඒවායින් කිසිවක් නොදැනුවත්කම පාඨකයා එතැනම නතර වීමට ගෙන ඒමට අවස්ථාවක් ඇත්නම්, ඒවායේ අර්ථය අර්ධ වශයෙන් භාෂාවන්ගේ දැනුමෙන්, අර්ධ වශයෙන් කාරණා පිළිබඳ දැනුමෙන් සොයා ගත යුතුය. නිදසුනක් වශයෙන්, අපගේ ස්වාමින් වහන්සේ කෙළවලින් සාදන ලද මඩවලින් මිනිසෙකුගේ ඇස් ආලේප කළ පසුව ඔහුට සෝදා ගැනීමට අණ කළ සිලෝවම් පොකුණ යන්නට සංකේතාත්මක වැදගත්කමක් ඇත. එමෙන්ම එයින් නිසැක ලෙසම රහසිගත හැඟීමක් ප්රකාශ කෙරෙන්නේය. එසේ වූවද, එවැන්ජලිස්තවරයා එම නම අර්ථකථනය නොකළේ නම්, යොහන් 9:7 එතරම් වැදගත් අර්ථයක් නොදැනීම මගහැරෙන්නට පුළුවන. ඒ හා සමාන ලෙසම, තම පොත්වල ලේඛකයන් විසින් අර්ථකථනය නොකරන ලද බොහෝ හෙබ්රෙව් නම්, යමෙකුට ඒවා අර්ථකථනය කළ හැකි නම්, ශුද්ධලියවිල්ලේ ප්රහේළිකාවන් විසඳීමේදී විශාල වටිනාකමක් සහ සේවාවක් වනු ඇති බවට අපට සැක කළ නොහැකිය. තවද එම භාෂාවෙහි දක්ෂ මිනිසුන් ගණනාවක් ශුද්ධලියවිල්ලේ ඇති ස්ථානය ගැන සඳහන් නොකර මේ වචන සියල්ල පැහැදිලි කර, ආදම් යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද, ඒව යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද, ආබ්රහම් යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද, මෝසෙස් යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද සහ ස්ථානවල නම්වලින් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද, එනම් යෙරුසලම, හෝ සියොන් හෝ සීනායි හෝ ලෙබනන් හෝ යොර්දාන් හෝ යන්නෙන් අදහස් වන වැදගත්කම කුමක්ද යනුවෙන් අපට හුරුපුරුදු නොවන එම භාෂාවේ නම් මොනවාදැයි අපට පැවසීමෙන් පසු පරම්පරාවට ලබා දී ඇති ප්රයෝජනය සුළුපටු නොවේය. තවද මෙම නම් විමර්ශනය කර පැහැදිලි කිරීමෙන්, ශුද්ධලියවිල්ලේ බොහෝ සංකේතාත්මක ප්රකාශනයන් පැහැදිලි බවට පත් වේ.
24. කාරණා නොදැන සිටීමද, එනම් අප සංසන්දනය කිරීම මගින් ශුද්ධලියවිල්ලේ නිතර සඳහන් වන සතුන්, ඛනිජ හෝ ශාකවල ස්වභාවය අප නොදැන සිටින විට, එමගින් සංකේතාත්මක ප්රකාශයන් අපැහැදිලි වේ. නිදසුනක් ලෙස, සර්පයා ගැන ඉතාම හොඳින් දන්නා කරුණක් නම්, උගේ හිස ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා උගේ මුළු ශරීරයම පහර දෙන පිණිස යොමු කරනු ඇත – එය අප සර්පයන් ලෙස ප්රඥාවන්ත විය යුතුය; මතෙව් 10:16 යනුවෙන් දක්වන අපගේ ස්වාමින් වහන්සේගේ ආඥාවේ අර්ථය කෙරෙහි කෙතරම් ආලෝකයක් විහිදුවන්නේද. එනම්, ක්රිස්තියානි ඇදහිල්ල අප තුළ විනාශ නොවන පරිදි එසේ සිදු කළ යුතුය. අපි ශරීරය බේරාගන්නෙමු නම් අපි අපේ දෙවියන් වහන්සේ ප්රතික්ෂේප කරන්නෙමුව! එසේ නැත්නම් නැවතත්, සර්පයා පටු සිදුරකින් මිරිකීමෙන් තම පැරණි හැව ඉවත් කර, එමගින් නව ශක්තියක් ලබා ගනී යන ප්රකාශය ගත් කල, – සර්පයාගේ ප්රඥාව අනුකරණය කිරීම සඳහා මෙන්ම අපෝස්තුළුවරයා පවසන පරිදි අලුත් ස්වභාවය පැලඳගන්නා පිණිස පැරණි මිනිසා පහ කිරීම, එපීස 4.22 යන්නට එය කෙතරම් උචිත ලෙස ගැළපේද? අපගේ ස්වාමින් වහන්සේගේ වචනයට අනුව, එය ඉවත් කිරීම සඳහා පටු ස්ථානයක් හරහා පැමිණ, පටු දොරටුවෙන් ඇතුල් විය යුතුය! මතෙව් 7:13 එසේ නම්, සර්පයාගේ ස්වභාවය පිළිබඳ දැනුම, එම සත්වයාගෙන් උකහා ගැනීමට ශුද්ධලියවිල්ල පුරුදු වී ඇති බොහෝ රූපක සංකේත මතට ආලෝකය විහිදුවයි, එබැවින් සංසන්දනය කිරීමේදී වැඩි වශයෙන් සඳහන් වන අනෙකුත් සතුන් පිළිබඳ නොදැනුවත්කම පාඨකයාට ඉතා විශාල අඩුපාඩුවක් වේ. ඛනිජ සහ ශාක සම්බන්ධයෙන් ගත් කලද එය එසේමය. නිදසුනක් ලෙස, අඳුරේ දිදුලන මැණික පිළිබඳ දැනුම, එය රූපක ලෙස භාවිත වන විට පොත්වල ඇති බොහෝ අඳුරු ස්ථාන වෙත ආලෝකය විහිදුවයි. එසේ එහිදී මැණික් වර්ග පිළිබඳ නොදැනුවත්කම බොහෝ විට දැනුමේ දොරටු වසා දමයි. පරෙවියා නැවට ආපසු එන විට රැගෙන ආ ඔලිව් අත්තෙන් උත්පත්ති 8:11 සදාකාලික සාමය පෙන්නුම් කරන බව අපට පහසුවෙන් තේරුම්ගත හැකි එකම හේතුව වන්නේ, ඔලිව් තෙල්වල සුමට ස්පර්ශය වෙනත් වර්ගයක දියරයකින් පහසුවෙන් නරක් නොවන අතරම, ඔලිව් ගස සදාහරිත බව යන කාරණා දෙකම අප දන්නා බැවිනි. නැවතත්, හිසොප් පිළිබඳ බොහෝ දෙනාගේ නොදැනුවත්කම නිසා, එනම් එය කුඩා හා නොවැදගත් ශාකයක් වුවද, එහි ඇති පෙනහළු පිරිසිදු කිරීමේ ගුණය , එහි මුල්වලින් ගල් විනිවිද ඇතුළට හාරාගෙන යාමේ බලය නොදැන, හිසොප්වලින් මා පවිත්ර කළ මැනව, එවිට මම පවිත්ර වන්නෙමි යයි පවසන්නේ මන්ද කීමට නොදනිති.
25. සංඛ්යා නොදැනුවත්කමද, ශුද්ධලියවිල්ලේ සංකේතාත්මක හා අබිරහස්මය ආකාරයෙන් දක්වා ඇති දේවල් තේරුම් ගැනීමෙන් අප වළක්වයි. කල්පනාකාරී හෝ අවංක පුද්ගලයෙකුට මෝසෙස්, එළියා සහ යේසුස් වහන්සේ දින හතළිහක් නිරාහාරව සිටියේ මන්දැයි කල්පනා කිරීමේදී අපහසුතාවට පත් විය නොහැකිය. අංකය පිළිබඳ දැනුම සහ එය මෙනෙහි කිරීමෙන් හැරෙන්නට, මෙම ක්රියාවට සම්බන්ධ සංකේතය පැහැදිලි කිරීමේ දුෂ්කරතාවයෙන් මිදිය නොහැකිය. මන්ද සංඛ්යාවේ දහයෙහි හතර ගුණයක් අන්තර්ගත වන අතර, එය සියලු දේ පිළිබඳ දැනුම සහ කාලය සමග බැඳී ඇති දැනුම පෙන්නුම් කරන්නේය. මන්ද දෛනික සහ වාර්ෂික විප්ලවයන් දෙකම සිදු කරනු ලබන්නේ එක් එක් කාල පරිච්ඡේද හතරකින් වන බැවිනි; ඒ දෛනික පැය ගණනයේදී උදේ, දහවල්, සවස සහ රාත්රිය; වාර්ෂික ඍතු ගණනයේදී වසන්ත, ගිම්හාන, සරත් සහ ශීත මාස ලෙසිනි. දැන් අප කාලය තුළ ජීවත් වන අතරම, අප ජීවත් වීමට බලාපොරොත්තු වන එම සදාකාලිකත්වය වෙනුවෙන්, කාලය තුළ සියලු ප්රීතියෙන් වැළකී නිරාහාරව සිටිය යුතුය. කාලයාගේ ඇවෑමෙන් මෙයින් අපට උගන්වන්නේ කාලය හෙළා දැක සදාකාලිකත්වය සෙවීමේ පාඩමයි . තවද, අංක දහයෙන් අදහස් කරන්නේ මැවුම්කරුවාණන් වහන්සේ සහ මවන ලද සත්වයා පිළිබඳ දැනුමයි, මන්ද මැවුම්කරුවාණන් වහන්සේ තුළ ත්රිත්වයක් ඇත්තේය; එසේම අංක හත ජීවිතය සහ ශරීරය හේතුවෙන් මවන ලද සත්වයා පෙන්නුම් කරයි. මන්ද ජීවිතය කොටස් තුනකින් සමන්විත වේ, දෙවියන් වහන්සේට මුළු හදවතින්, මුළු ආත්මයෙන් සහ මුළු මනසින් ප්රේම කළ යුතුය. එසේම ශරීරය තුළ එය සෑදී ඇති මූලිකාංග හතරක් ඇති බව ඉතා පැහැදිලිය. එබැවින්, මෙම සංඛ්යාව වන දහය, එය කාලය හා සම්බන්ධ කර අප ඉදිරියේ තබන විට, එනම්, එය හතර වතාවක් ලෙස ගත් විට, කාලය පිළිබඳ කාරණාවලින් නොකිළිටිව, ඒවාට සම්බන්ධ නොවී, කාලය පිළිබඳ කිසිදු ආශාවක් ඇති කර නොගෙන ජීවත් වන ලෙසට, එනම් දින හතළිහක් නිරාහාරව සිටීමට අපට අවවාද කරනු ලැබේ. මෝසෙස්ට පුද්ගලාරෝපණය කරන ලද නීතියෙන්ද, එළියාට පුද්ගලාරෝපණය කරන ලද අනාවැකියෙන්ද, ව්යවස්ථාවේ සහ අනාගතවක්තෘවරුන් යන දෙඅංශයේම සාක්ෂි ලබන තැනැන් වහන්සේ ලෙස අනෙක් දෙදෙනා අතර කන්ද මත පෙනී සිටි අපගේ ස්වාමින් වහන්සේ විසින්මද අපට අවවාද කරනු ලැබ ඇත. උන් වහන්සේගේ ගෝලයෝ තිදෙනෙක් එම අවස්ථාවේදී පුදුමයෙන් ඒ දෙස බලා සිටියහ. මීළඟට අප ඒ ආකාරයෙන්ම විමසා බැලිය යුත්තේ අපේ ආගමේ පෙන්තකොස්තය නිසා සාමාන්ය පූජනීයත්වයක් ඇති නොවන අංක හතළිහෙන් අංක පනහ ඇති වන්නේ කෙසේද සහ මෙම සංඛ්යාව තුන නිසා කාලයේ බෙදීම් තුන් වතාවක් ගන්නේ කෙසේද යන්නයි. එනම්, නීතිය අබියස, නීතිය යටතේ සහ අනුග්රහය යටතේ සිටින කාලයන් ලෙසය, නොඑසේ නම්, සමහර විට පියාණන් වහන්සේගේ, පුත්රයාණන් වහන්සේගේ සහ ශුද්ධාත්මයාණන් වහන්සේගේ නාමය අනුව, එසේම ත්රිත්වය එයට ඉහළින් සහ එයට ඔබ්බෙන් එකතු කර තිබෙන නිසා එය ඉතාම පාරිශුද්ධ සභාව යන අබිරහසට යොහු කෙරෙයි. එසේම අපගේ ස්වාමින් වහන්සේගේ නැවත නැඟිටීමෙන් පසුව බෝට්ටුවේ දකුණු පැත්තේ දැල් හෙළන විට හසු වූ මසුන් එකසිය පනස් තුනේ සංඛ්යාව දක්වා ළඟා වේ. යොහන් 21:11 ඒ හා සමානව, සංකේතාත්මක ලෙස උපදෙස් ලබා දීම සඳහා පූජනීය ලේඛනවල වෙනත් බොහෝ සංඛ්යා සහ සංඛ්යා සංයෝජන භාවිත කර ඇති අතර, සංඛ්යා නොදැනුවත්කම බොහෝ විට මෙම උපදෙස්වලින් පාඨකයා ආවරණය කර දමයි.
26. සංගීතය පිළිබඳ නොදැනුවත්කම නිසා අපැහැදිලි වී ඇති කාරණා ප්රමාණයද බොහොමය. නිදසුනක් වශයෙන්, එක් මිනිසෙකු, වාදන භාණ්ඩ දෙකක් (the psaltery and the harp) අතර වෙනස පිළිබඳ සමහර රූපක නිපුණත්වයෙන් තොරව පැහැදිලි කර ඇත. තවද, ස්වර දහයේ වාදන භාණ්ඩයට මෙතරම් තත් තිබිය යුතු යැයි බල කරන කිසියම් සංගීත නීතියක් තිබේද යන්න හෝ එසේත් නැතිනම්, එවැනි නීතියක් නොමැති නම්, එම අංකය එම වාර්තාවේ සඳහන් වී ඇත්තේ එයට පාරිශුද්ධ වැදගත්කමක් තිබෙන නිසා බවට සැලකිය යුතුය. එය ව්යවස්ථාවේ ආඥා දහය සම්බන්ධයෙන් (සහ නැවතත් එම අංකය ගැන කිසියම් ප්රශ්නයක් මතු වුවහොත්, අපට එය යොමු කළ හැක්කේ මැවුම්කරුවාණන් වහන්සේට සහ මැවිල්ලට පමණි), නැතහොත් ඉහත අර්ථකථනය කර ඇති පරිදි අංක දහය සම්බන්ධ වූවද එසේ සැලකීම වැදගත් වේ. තවද ශුභාරංචියේ සඳහන් වන යොහන් 2:20 දේවමාළිගාව ගොඩනඟමින් සිටි වසර ගණනට – එනම් හතළිස් හයට – නිශ්චිත නිර්වචනය කළ නොහැකි සංගීත ශබ්දයක් ඇත. එසේම දේවමාළිගාව ගැන සඳහන් වන විට එය සම්බන්ධයෙන් අපගේ ස්වාමින් වහන්සේගේ ශරීරයේ ව්යුහය ගැන සඳහන් කළ විට, බොහෝ මිථ්යාදෘෂ්ටිකයින්ට අපගේ ස්වාමින් වහන්සේ බොරුවක් නොව සැබෑ සහ මිනිස් සිරුරක් පැලඳ සිටි බව ප්රකාශ කිරීමට බල කරයි. තවද ශුද්ධලියවිල්ලේ ස්ථාන කිහිපයකම අංක සහ සංගීතය යන දෙකම ගෞරවාන්විතව සඳහන් කර ඇති බව අපට හමු වේ.
17 වන පරිච්ඡේදය – මියුස් නව දෙනාගේ පුරාවෘත්තයේ සම්භවය.
27. මියුස් නවදෙනා බ්රහස්පතිගේ සහ බුධගේ දියණියන් ලෙස නියෝජනය කරන අන්යජාතිකයන්ගේ බොරුවල මිථ්යා විශ්වාසවලට අප ඇහුම්කන් නොදිය යුතුය. වැරෝ (Varro) මේවා ප්රතික්ෂේප කරන අතර, එවැනි කාරණා සම්බන්ධයෙන් වඩාත් කුතුහලයෙන් යුක්ත හෝ වඩා වැඩි දැනුමක් ඇති අයෙකු හෝ ඔවුන් අතර සොයා ගත හැකිද යන්න මට සැක සහිතය. කිසියම් රාජ්යයක් (මට දැන් ඒ නම මතක නැත) සෑම කලාකරුවෙකුටම මියුසස්ගේ ප්රතිමා තුනක් නිමවන ලෙසත්, ඒවා ඇපලෝගේ දේවාලයේ පූජාවක් ලෙස තැබීමට ලබා දීමට කලාකරුවන් තිදෙනෙකුට නියෝග කළ බවත්, කලාකරුවන්ගෙන් කුමන හෝ අයෙකු ඉතාම අලංකාර ප්රතිමාවන් නිර්මාණය කරන්නේ නම්, ඒවායින් තෝරාගෙන මිලට ගැනීමට අදහස් කළ බවත් ඔහු පවසයි. එසේම මෙම කලාකරුවන් ඔවුන්ගේ කෘතීන් එක හා සමාන අලංකාරයකින් යුක්තව නිර්මාණය කළ බවද පැවසේ. එම නිසා ඒ ප්රතිමා නවයම රාජ්යය සතුටු කළ අතර, ඒ සියල්ලම ඇපලෝ දේවාලයේ කැප කිරීමට මිලදී ගන්නා ලදී. පසුව හෙසියොඩ් නමැති කවියා ඔවුන් සියල්ලන්ටම නම් ලබා දුන් බව ඔහු පවසයි. එබැවින්, මියුස් නව දෙනා බිහි කළේ බ්රහස්පති නොව, එහෙත් ප්රතිමා තුන බැගින් නිර්මාණය කළ කලාකරුවන් තිදෙනාය. මෙම රාජ්යය මුලින්ම තිදෙනෙකු නිමවන ලෙස නියෝගයක් ලබා දී ඇත්තේ ඔවුන් දර්ශනවලින් එය දුටු නිසාවත්, ඔවුන් කිසිම පුරවැසියෙකුගේ ඇසින් ඔවුන් එම සංඛ්යාවෙන් පෙනී සිටි නිසාවත් නොවේය. එහෙත් සියලුම ශබ්දයන්, එනම් ගීතයේ ද්රව්ය වන සියලු ශබ්ද ස්වභාවයෙන්ම තුන් ආකාර වන නිසාය. මන්ද, වාද්ය භාණ්ඩයක් නොමැතිව මුඛයෙන් ගායනා කරන කල මෙන්, එය කටහඬින් නිපදවනු ලැබේ. නැතිනම් හොරණෑ සහ බටනළාවල මෙන් පිඹීමෙන් නිපදවනු ලැබේ. එසේත් නැතිනම් වීණා සහ බෙර වාදනයේදී පහර දුන් විට ශබ්දය ලබා දෙන අනෙකුත් සියලුම වාද්ය භාණ්ඩවල මෙන් පහර දීමෙන් නිපදවනු ලැබේ.
18 වන පරිච්ඡේදය – අපවිත්ර මූලාශ්රයකින් පැමිණියද කිසිම උපකාරයක් හෙළා දැකිය නොහැකිය.
28. එහෙත් වර්රෝ පවසන ආකාරයටම හෝ එසේ නොවුණත්, ශුද්ධ වූ ග්රන්ථය අවබෝධ කර ගැනීම සඳහා ප්රයෝජනවත් යමක් අපට ලබා ගත හැකි නම්, මිථ්යා දෘෂ්ටිකයන්ගේ මිථ්යා විශ්වාස නිසා අප සංගීතය අත් නොහැරිය යුතුය. ආධ්යාත්මික දේවල් අල්ලාගැනීමට අපට උපකාර කළ හැකි බැවින් අඩු වැදගත්කමක් සහිත වීණා සහ වෙනත් වාද්ය භාණ්ඩ පිළිබඳ න්යායාත්මක විමර්ශනයකට අප පිවිසෙමින් ඒ සම්බන්ධයෙන් කාර්යබහුල විය යුතු බව එයින් කියවෙන්නේ නැත. මන්ද, මක්යුරි දෙවියන් විසින් සොයා ගන්නා ලද බව පවසන නිසා අප අකුරු ඉගෙනීම ප්රතික්ෂේප නොකළ යුතුය. ඔවුන් යුක්තිය සහ ශීලය උදෙසා දේවස්ථාන කැප කර ඇති නිසාත්, හදවතේ තම ස්ථානය තිබිය යුතු දේ ගල් ස්වරූපයෙන් වන්දනා කිරීමට කැමැත්තක් දක්වන නිසාත්, ඒ හේතුව නිසා අප යුක්තිය සහ ශීලය අත්හැරිය යුතු නැත. එසේ නොවේය, එහෙත් සත්යය කොතැනක තිබුණද, එය අයිති සත්යයේ ස්වාමින් වහන්සේට බව සෑම යහපත් හා සැබෑ කිතුනුවෙකුම තේරුම් ගනීවා. එසේ ඔහු ඔවුන්ගේ ආගමික සාහිත්යයේ පවා සත්යය හඳුනාගෙන පිළිගන්නා අතරතුර, ඔහු ඒවා නිර්මාණය කරන ලද මිථ්යා විශ්වාස ප්රතික්ෂේප කරාවා, එසේම මිනිසුන් දෙවියන් වහන්සේ දැනගත් විට දෙවියන් වහන්සේ ලෙස උන් වහන්සේ මහිමයට පත් කළේ නැති නිසාත්, ස්තුතිවන්ත වූයේ නැති නිසාත්, එහෙත් ඔවුන්ගේ සිතුවිලිවලින් නිෂ්ඵල බවට පත් වී, ඔවුන්ගේ මෝඩ හදවත් අඳුරු වී ඇති නිසාත් ඔවුන් උදෙසා වැලපීම සහ ඔවුන්ගෙන් ඉවත් වීම ඔහු කළ යුතුය. ඔවුහු තමන්ම ප්රඥාවන්ත යැයි කියාගෙන, ඔවුන් මෝඩයන් බවට පත් වී, නොකැළැල් දෙවියන් වහන්සේගේ තේජස දූෂිත මනුෂ්යයන්ගේ සහ කුරුල්ලන්ගේ, සිව්පා සතුන්ගේ, සහ බඩගා යන සතුන්ගේ රූපවලටත් සමාන රූපයක් බවට පත් කළෝය. රෝම 1:21-23
19 වන පරිච්ඡේදය – විජාතිකයින්ගේ දැනුමේ වර්ග දෙකක්.
29. එහෙත් මෙම සමස්ත මාතෘකාව වඩාත් සම්පූර්ණයෙන් පැහැදිලි කිරීම සඳහා (මන්ද එය මග හැරිය නොහැකි එකක් බැවිනි), මිථ්යාදෘෂ්ටිකයන් අතර ප්රචලිත දැනුම වර්ග දෙකක් තිබේ. එකක් නම්, මිනිසුන් විසින් පිහිටුවන ලද දේවල් පිළිබඳ දැනුමයි, අනෙක නම් ඔවුන් විසින් අතීතයේ සටහන් කරනු ලැබ ඇති, හෝ දෙවියන් වහන්සේ විසින් පිහිටුවන ලද දේවල් පිළිබඳ දැනුමයි. පළමුවැන්න වන මනුෂ්ය ආයතන සමග කටයුතු කරන දැනුම අර්ධ වශයෙන් මිථ්යාදෘෂ්ටිකය, ඉන් අඩක් එසේ නොවේය.
20 වන පරිච්ඡේදය – මිනිස් ආයතනවල මිථ්යාදෘෂ්ටික ස්වභාවය.
30. පිළිම සෑදීමට සහ වන්දනා කිරීමට මිනිසුන් විසින් කරන ලද සියලු විධිවිධාන මිථ්යා විශ්වාසයන් වේ. ඒවා මවන ලද දෙය හෝ එහි යම් කොටසක් දෙවියන් වහන්සේ ලෙස ඔවුන් විසින් නමස්කාර කරනු ලැබීමට අදාළ වේ. නැතිනම් සලකුණු සහ ගිවිසුම් පිළිබඳ උපදෙස් සහ ක්රියාකාරකම් යක්ෂයන් සමග සිදු කිරීමට අදාළ වේ. නිදසුනක් වශයෙන්, ඉන්ද්රජාලික කලාවන්හි නිරත වීම සහ කවීන් සමරනු ලැබීමට තරම් ඉගැන්වීමට පුරුදු වී නැති වීම දැක්විය හැකිය. එසේ මෙම පන්තියට රැවටීමේ නිර්භීත ප්රවේශයක් සහිත හරුස්පිස් සහ අගුර්ස් (Augurs) පොත් අයත් වේ. මෙම පන්තියේදී අප වෛද්ය ශාස්ත්රය හෙළා දකින සියලුම පේන කීම සහ සුව කිරීම් කළ යුතුය. ඒවා මන්ත්රවලින් හෝ ඔවුන් චරිත ලෙස හඳුන්වන සලකුණුවලින් හෝ සමහර වස්තූන් එල්ලා තැබීමෙන් හෝ ගැටගැසීමෙන් හෝ යම් ශෛලියකට නැටීමෙන් හෝ සිදු කෙරේ. ඒවා ශරීරයේ තත්වය සම්බන්ධයෙන් නොවන, එහෙත් සැඟවුණු හෝ ප්රකාශිත ඇතැම් සලකුණු අනුව සිදු කරනු ලැබේ. මෙම පිළියම් ඔවුන් හඳුන්වන්නේ ෆිසිකා (physica) යන අඩු අප්රසන්න නාමයෙනි. එයට හේතුව එමගින් මිථ්යාදෘෂ්ටික චාරිත්රවල නියැලී සිටින බවක් නොපෙනෙන අතර, සොබාදහමේ බලවේගවලින් ප්රයෝජන ගන්නා ක්රම ලෙස පෙනීමටය. ඒවාට නිදසුන් ලෙස, එක් එක් කන මුදුනේ ඇති කරාබු හෝ ඇඟිලිවල ඇති පැස්බරාගේ අස්ථිවලින් සාදන ලද මුදු හෝ ඉක්කාව ඇති වන විට ඔබේ දකුණු අතින් ඔබේ වම් අතේ මාපටැඟිල්ල අල්ලා ගැනීමට ඔබට පැවසීම දැක්විය හැකිය.
31. මේවාට, සමහර දේවල් සිදු වූ විට මිනිසුන් අනුගමනය කරන අසංඛ්යාත නොගැළපෙන චාරිත්ර එකතු කිරීමට අපට හැකිය – ශරීරයේ කොටසක් අනපේක්ෂිත ලෙස චලනය වන විට හෝ ගලක්, බල්ලෙක් හෝ පිරිමි ළමයෙකු අතින් අල්ලාගෙන ඇවිදින මිතුරන් දෙදෙනෙකු අතරට ගිය විට යනුවෙනි. එක සමීපයෙන් ඇවිදින මිනිසුන් දෙදෙනෙකු අතරට දුවන අහිංසක පිරිමි ළමයෙකුට පහර දීමට වඩා, යහළුවන් වෙන් කරන දෙයක් මෙන් සලකා ගලක් පාරෙන් පන්නා දැමීමෙන් අඩු හානියක් සිදු වේ. කෙසේ වෙතත්, පිරිමි ළමයින් සමහර විට බල්ලන් විසින් පළිගනු ලැබීම තරමක් සතුටට කරුණකි – මිනිස්සු බොහෝ විට ඔවුන් අතරට දිව ගිය බල්ලෙකුට පහර දීමට තරම් මිථ්යාවන් විශ්වාස කරති. එහෙත් නිදහස නොමැතිව ඔවුහු එසේ නොකරති: මන්ද මිථ්යා විශ්වාසයේ පිළියමක් ලෙස බල්ලා ඔවුන්ගේ ප්රශ්නය විසඳනවා වෙනුවට, බල්ලා පහර දුන් පුද්ගලයා වේදනාවෙන් පලා ගොස් සැබෑ ශෛල්ය වෛද්යවරයෙකුගේ සේවය අවශ්ය වීමට හේතු විය හැකිය. මෙම මිථ්යා විශ්වාස සමූහයට මෙවැනි පිළිවෙත්ද ඇතුළත් වේ: ඔබ නිවසින් පිට වන විට එළිපත්ත මතට නැගීම; ඔබ ඔබේ සෙරෙප්පු පලඳින විට යමෙකුට කිවිසුම් ගියහොත් නැවතත් ඇඳට යාම; ඔබ කොතැනකට හෝ ගමන් කිරීමේදී පය පැකිළී වැටුණොත් ආපසු නිවසට පැමිණීම; මීයන් ඔබේ ඇඳුම් කෑ පසුව ඔබට අහිමි වූ ඇඳුම් සම්බන්ධයෙන් දුක් වනවාට වඩා ඔබට ඇති විය හැකි අවාසනාවට බිය වීම. මෙය කැටෝගේ දක්ෂ ප්රකාශයකට සමානය, එනම් තමාගේ බූට් සපත්තු මීයන් කෑම පිළිබඳ මිනිසෙකු ඔහුගෙන් විමසද්දී, එය කිසිසේත්ම අමුතු දෙයක් නොවේ. අමුතු දෙය වන්නේ බූට් සපත්තු මීයන් කෑවා නම්, යැයි පිළිතුරු දීමයි.
21 වන පරිච්ඡේදය – ජ්යොතිෂ ශාස්ත්රකරුවන්ගේ මිථ්යා විශ්වාස.
උපන් දින (කේන්දර බැලීම) කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීම නිසා ‘genethliaci’ ලෙස හැඳින්වූ නමුත් දැන් පොදුවේ (තරු සහ වෙනත් ආශ්රිත විෂයයන් අධ්යයනය කරන අය) ‘mathematici’ ලෙස හඳුන්වන අය මේ ආකාරයේ මිථ්යා විශ්වාසවලින් අපට බැහැර කළ නොහැකිය. මේ සඳහාද, ඔවුහු අපගේ උපන් අවස්ථාවේදී තාරකාවල සැබෑ පිහිටීම දැනගැනීිම උදෙසා වේදනාවෙන් එය සෙවූ එහෙත්, සමහර විට එය සොයා ගැනීමට පවා ඉඩ තිබිණි, එහෙත් ඔවුන් එතැන් සිට අපගේ ක්රියාවන් නැතිනම් අපගේ ක්රියාවන්ගේ ප්රතිවිපාක පිළිබඳ අනාවැකි කීමට උත්සාහ කරන තාක් දුරට බරපතල ලෙස වැරදි කරති, එසේ අද්දැකීම් අඩු මිනිසුන් කාලකන්නි වහල්භාවයකට විකුණති. මන්ද ඕනෑම වහලෙකු නොවන නිදහස් පුද්ගලයෙකු එවැනි ජ්යෝතිෂ්ය ශාස්ත්රඥයෙකුගේ සේවය ලබා ගන්නා විට, ඔවුන් මුදල් ගෙවන්නේ අඟහරුට හෝ සිකුරුට හෝ, බොහෝ විට, මෙම මිථ්යාදෘෂ්ටිය මුලින්ම වැලඳගත් සහ සමත් වූ සියලුම තරුවලට වහලෙකු ලෙස පිටත්ව යාමේ අපේක්ෂාවෙනි. එය පසුකාලීන අනාගත පරම්පරාවන් දක්වා – සතුන්ට සමානකම නිසා සතුන්ගේ නමින් හෝ එම මිනිසුන්ට ගෞරව කිරීම සඳහා මිනිසුන්ගේ නමින් නම් කරනු ලැබ ඇත. මෑත කාලවලදී සහ අපගේ සමීපතම කාලවලදී පවා, රෝමවරුන් අප ලුසිෆර් ලෙස හඳුන්වන තාරකාව සීසර්ගේ නාමය සහ ගෞරවය වෙනුවෙන් කැප කිරීමට උත්සාහ කළ බව සලකන විට අප මෙයට පුදුම විය යුතු නැත. සමහර විට මෙය සිදු කර, එම නම ඈත යුගවල සිට පැවත එන්නට ඇත, ඔහුගේ මුතුන්මිත්තෙකු වූ වීනස් යන ඇයගේ නම මෙම තාරකාවට ලබා දෙන්නට ඇත. එසේ කිසි විටෙකත් ඇයගේ ජීවිතය තුළ ඇය සතුව නොතිබූ දේ, ඇය ලබා ගැනීමට නොසෙවූ දේ ඇගේ උරුමක්කාරයින්ට පැවරීමට කිසිදු නීතියකින් නොහැකි විය. මන්ද, පැරණි කාලවල මිය ගිය කිසිවෙකුගේ ස්ථානයක් හිස්ව තිබූ විට හෝ ගෞරවයෙන් නොසලකන ලද විට හෝ එවැනි අවස්ථාවන්හි සාමාන්ය ක්රියා පටිපාටිය අනුගමනය කරන ලදී. උදාහරණයක් ලෙස, අපි ක්වින්ටිලිස් (Quintilis) සහ සෙක්ස්ටිලිස් (Sextilis) යන මාසවල නම් ජූලි සහ අගෝස්තු ලෙස වෙනස් කර, ජුලියස් සීසර් සහ ඔගස්ටස් සීසර් යන මිනිසුන්ට ගෞරවයක් වශයෙන් නම් කර ඇත්තෙමු. ඉහත සඳහන් කළ තරු දැන් දරන නම්වලින් තොරව කලින් අහසේ සැරිසැරූ බව මේ අවස්ථාවේ සිට සැලකිලිමත් වන ඕනෑම කෙනෙකුට පහසුවෙන් දැකගත හැකිය. එහෙත් රාජකීය බලයෙන් බලහත්කාරය නිසා හෝ මනුෂ්ය අඥානකම නිසා ගෞරවයට පොඹවන ලද මතක ඇති මිනිසුන් මිය ගිය බැවින්, තරුවලට ඔවුන්ගේ නම් තැබීමෙන් ඔවුන් මිය ගිය මිනිසුන් ස්වර්ගයට ඔසවා තබන බව ඔවුහු සිතති. එහෙත් මිනිසුන් විසින් ඔවුන් කුමන නමකින් හඳුන්වනු ලැබුවද, තවදුරටත් දෙවියන් වහන්සේ විසින් උන් වහන්සේගේ කැමැත්ත අනුව මවන ලද තාරකා ඇත, ඒවාට ස්ථාවර චලනයක් ඇත, ඒවා මගින් සෘතු වෙන් කර විවිධත්වයෙන් හඳුනාගැනේ. තවද, යමෙකු උපත ලබන විට, ශුද්ධලියවිල්ලෙහි තරවටු කර ඇති, සොයා ගන්නා ලද සහ පනවා ඇති නීති රීති භාවිත කිරීමෙන් මෙම චලනය පැමිණ ඇති ස්ථානය නිරීක්ෂණය කිරීම පහසුය. මන්ද ඔවුන්ට ලෝකය කිරා මැන බැලීමට හැකි තරම්, ඔවුන්ට එසේ දැන ගැනීමට හැකි වූයේ නම්, ඔවුන් එහි ස්වාමින් වහන්සේ වඩාත් පහසුවෙන් සොයා නොගත්තේ කෙසේද? ප්රඥාව 13:9
22 වන පරිච්ඡේදය – ජීවිතයේ සිදුවීම් පුරෝකථනය කිරීම සඳහා තරු නිරීක්ෂණය කිරීමේ අඥානකම.
33. එවැනි තාරකා නිරීක්ෂණයකින් උපත ලබන අයගේ චරිත ලක්ෂණ, ක්රියාවන් සහ ඉරණම ගැන අනාවැකි කීමට ආශාවක් ඇති වීම මහා මුළාවක් හා මහා උමතුවකි. තවද අවම වශයෙන් මෙවැනි කාරණා සම්බන්ධයෙන් යම් ආකාරයක සම්බන්ධතාවක් ඇති අය අතර (ඇත්ත වශයෙන්ම, එම ඉගෙනුම නැවතත් මතකයෙන් අතුගා දැමීම යෝග්ය වේ), මෙම මිථ්යා විශ්වාසය සැකයකින් තොරව ප්රතික්ෂේප කරනු ලැබ ඇත. මන්ද, පුද්ගලයා උපත ලබන වේලාවේදී, ඔහු පිළිබඳ මෙම කාලකන්නි මිනිසුන්ගෙන් උපදෙස් ලබා ගන්නා මෙම වඩාත් කාලකන්නි මෝඩයින්, ඔවුන් තාරකා රටා මණ්ඩල ලෙස හඳුන්වන තාරකාවල පිහිටීම නිරීක්ෂණය කරන බැවිනි. දැන් මෙලෙස සිදු විය හැකිය, එනම් නිවුන් දරුවන් සම්බන්ධයෙන්, එක් අයෙකුට පසුව අනෙකා ඉතාම සුළු කාලයක් තුළ ගර්භාෂයෙන් පැමිණෙන අතර, එය තාරකාවලින් ග්රහණය කර ගැනීමට සහ තාරකා මණ්ඩලවල පිහිටීමෙන් සලකුණු කිරීමට නොහැකි වන තරමට එහිදී ඔවුන් නික්මෙන අවස්ථාවේ කාල පරතරයක් නැති වේ. ඒ අනුව, බොහෝ අවස්ථාවලදී නිවුන් දරුවන් එකම තාරකා යටතේ උපත ලබන අතර, ඔවුන් කරන දෙයින් හෝ ඔවුන් දුක් විඳින දෙයින් හෝ ඔවුන්ට එක හා සමාන වාසනාවක් නොලැබෙන නමුත්, බොහෝ විට ඔවුන්ගෙන් කෙනෙකුට වඩාත්ම වාසනාවන්ත ජීවිතයක් සහ අනෙකාට ඉතාම අවාසනාවන්ත ජීවිතයක් ගත කරන තරමට වෙනස් ඉරණමකට මුහුණ දීමට සිදු වන්නේ කොතැනින්ද. නිදසුනක් වශයෙන්, ඒසව් සහ යාකොබ් ඉතාම ළඟ ළඟ නිවුන් දරුවන් ලෙස උපත ලැබූ බව අපට පවසා ඇත. අවසානයේ උපත ලැබූ යාකොබ් ඔහුට පෙර උපත ලද ඔහුගේ සහෝදරයාගේ විලුඹ අල්ලාගෙන සිටිනු දක්නට ලැබුණි. උත්පත්ති 25:24 දැන්, නිසැක ලෙසම, මේ දෙදෙනාගේ උපන් දිනය සහ උපන් පැය දෙකටම එකම තාරකා මණ්ඩලයක් ලබා නොදෙන පරිදි කිසිම ආකාරයකින් සලකුණු කළ නොහැකිය. එහෙත් මේ දෙදෙනාගේ චරිත ලක්ෂණ, ක්රියාවන්, වේදනාවන් සහ වාසනාව අතර කොතරම් වෙනසක් තිබුණාද යන්න සම්බන්ධයෙන් ශුද්ධලියවිල්ල සාක්ෂි දරයි, ඒවා දැන් සියලුම ජාතීන්ගේම මුඛවලින් පවසන තරම් පුළුල් ලෙස ව්යාප්ත වී ඇත.
34. නිවුන් දරුවන්ගේ උපත වෙන් කරන ඉතා කුඩාම හා කෙටිම මොහොත පවා ස්වභාවධර්මයේ විශාල බලපෑම් ඇති කරන බවත්, ආකාශ වස්තූන්ගේ අතිශය වේගවත් චලනය ඇති කරන බවත් මෙහිදී කීමෙන් ප්රයෝජනයක් ඇති නොවේ. මෙම කුඩා වෙනස්කම් සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළ හැකි බව මා පිළිගත්තත්, නිවුන් දරුවන් දෙදෙනාටම සමාන වන තාරකා අධ්යයනය කිරීමෙන් ජ්යෝතිෂ්ය ශාස්ත්රඥයෙකුට ඒවා හඳුනාගත නොහැකිය. ජ්යෝතිෂ්ය ශාස්ත්රඥයාගෙන් යාකොබ් ගැන හෝ ඔහුගේ සහෝදරයා ගැන ඇසුවත්, ඇත්ත වශයෙන්ම සමාන වන තාරකා රාශි දෙස බලන විට ඔහුට කිසිදු වෙනසක් සොයාගත නොහැකි නම්, ස්වර්ගයේ වෙනසක් තිබීමෙන් ඇති වාසිය කුමක්ද? ඔහු මෙම වෙනස නොසැලකිලිමත් ලෙස අපකීර්තියට පත් කරයි, ඔහුගේ ප්රස්ථාර වගුව කිසිදු වෙනසක් නොපෙන්වන නමුත්, ඔහු එය කෙතරම් කනස්සල්ලෙන් එහෙත් නිෂ්ඵල ලෙස පරීක්ෂා කළද පලක් නොවේය. එබැවින් මිනිසුන්ගේ උපකල්පනය මගින් අත්තනෝමතික ලෙස ස්ථාවර කර ඇති යම් යම් සලකුණුවල මූලාරම්භය ඇති මෙම සංකල්ප, යක්ෂයින් සමග ඇති එකඟතාවන් සහ ගිවිසුම් ලෙස එම පන්තියටම යොමු කළ යුතුය.
23 වන පරිච්ඡේදය – පේන කීමේ කලාව අප ප්රතික්ෂේප කරන්නේ මන්ද?
35. මේ ආකාරයට, නපුරු දේවලට තෘෂ්ණාවෙන් ඇදී යන මිනිසුන් හට, ඔවුන්ගේ නපුරු ආශාවන්ට සාධාරණ දඬුවමක් ලෙස දෙවියන් වහන්සේගේ රහසිගත විනිශ්චය කරණකොටගෙන හාස්යයට ලක් කරනු ලැබීමට සහ රවටනු ලැබීමට ඉඩ හරිනු ලැබේ. ඔවුන් නොමඟ යවමින් ඔවුන්ට ඒ සඳහා බල කරනු ලබන්නේ බොරු දේවදූතයන් විසිනි. එම දේවදූතයින් හට දෙවියන් වහන්සේගේ ප්රඥාව යටතේ සහ දේවල් සම්බන්ධ පුදුම වූ පිළිවෙළට අනුව උන් වහන්සේගේ සැලැස්මේ කොටසක් ලෙස මේ ලෝකයේ පහළම කොටස යටත් කර ඇත්තේය. තවද මෙම මිථ්යාදෘෂ්ටික හා රැවටිලිකාරකමේ ප්රතිඵලය නම්, මෙම මිත්යාදෘෂ්ටික හා අශික්ෂිත පේන කීමේ ක්රම මගින් අතීතයේ හා අනාගතයේ සිදු වන බෝහෝ කාරණා පුරෝකථනය කර ඇති බව සහ ඒවා පුරෝකථනය කර ඇති ආකාරයටම සිදු වන බවයි. එමෙන්ම මෙම මිත්යාදෘෂ්ටික පිළිවෙත් අනුගමනය කරන්නන් හට ඔවුන්ගේ විශ්වාසයන්ට එකඟව බොහෝ කාරණා පුරෝකථනය කළ ආකාරයටම සිදු වෙයි. ඒ අනුව ලබන සාර්ථකත්වයන් නිසා, ඔවුහු වඩාත් ඒවා විමසීමට යොමු වන අතර, මෙම හානිකර ක්රියාවන්හි ගැඹුරට කිමිදෙමින් තවදුරටත් වැරදි කිරීමට පෙලඹෙති. මෙම ආත්මයට එරෙහිව සිදු කරන කාමමිථ්යාචාරය සම්බන්ධයෙන්, අපගේ ප්රයෝජනය උදෙසා දෙවියන් වහන්සේගේ වචනය නිහඬව සිටින්නේ නැත. එවැනි පිළිවෙත් ප්රවර්ධනය කරන අය බොරු කියන බැවින්, ශුද්ධලියවිල්ල එවන් පිළිවෙත් අනුගමනය කිරීමට එරෙහිව ආත්මයට අනතුරු අඟවන්නේ නැත. වෙනුවට, එය සරලව පවසන්නේ, ඔවුන් පුරෝකථනය කළ කාරණා එලෙසම සිදු වුවද, ඒවාට සවන් නොදෙන්න, යනුවෙනි. ද්විතීය කථාව 13:1-3 මන්ද මිය ගිය සාමුවෙල්ගේ ආත්මය සාවුල් රජුට සත්යය පුරෝකථනය කළද, එමගින් සාමුවෙල්ගේ ආත්මය ගෙන ඒම උදෙසා භාවිත කරන ලද මිථ්යාදෘෂ්ටික පිළිවෙත් පිළිකුල් සහගත බවින් අඩු බවක් නොදැක්වේ. අපෝස්තුළුවරුන්ගේ ක්රියා පොතෙහි සඳහන් වන පේන කියන ආත්මය සහිත කාන්තාව ස්වාමින් වහන්සේගේ ප්රේරිතයන් පිළිබඳ සත්යය සාක්ෂි දැරුවද, ඒ හේතුව නිසා අපොස්තුළු පාවුල් තුමා නපුරු ආත්මයට පැවතීමට ඉඩ නොදුන්නේය. එහෙත් එයට තරවටු කර එය නෙරපා හැර, එම කාන්තාව පවිත්ර කළේය. ක්රියා 16:16-18.
36. එබැවින්, මේ ආකාරයේ සියලුම කලාවන් වටිනාකමින් තොර හෝ වැරදි මිථ්යා විශ්වාසයක කොටසක් හෝ වේ. ඒවා මිනිසුන් සහ යක්ෂයින් අතර ඇති අශික්ෂිත සහයෝගීතාවයෙන් පැන නගින අතර, ව්යාජ සහ ද්රෝහී මිත්රත්වයේ ගිවිසුම් ලෙස කිතුනුවා විසින් ඒවැනි දේ මුළුමනින්ම ප්රතික්ෂේප කර එයින් වැළකී සිටිය යුතුය. ප්රේරිතවරයා පවසන්නේ ඒ පිළිමයෙන්ම යමක් අදහස් නොවන නමුත්, එහෙත් ඔවුන් එයට පූජා කරන දේ දෙවියන් වහන්සේ නොව යක්ෂයන්ට පූජා කරන බැවිනි. ඔබ යක්ෂයන් සමග ඇසුරු නොකරනවාට මම කැමති වෙමි. 1 කොරින්ති 10:19-20 දැන්, අපෝස්තුළුවරයා පිළිම සහ ඒවාට ගරු කරන පිණිස ඔප්පු කරන ලද පූජා ගැන පවසා ඇති දේ, පිළිමවලට නමස්කාර කිරීමට හෝ දෙවියන් වහන්සේ වෙනුවට මැවිල්ලට හෝ එහි කොටස්වලට නමස්කාර කිරීමට තුඩු දෙන සියලු මනඃකල්පිත සලකුණු සම්බන්ධයෙන් හෝ ඖෂධීය කෙම් ක්රම සහ අනෙකුත් චාරිත්ර කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීම සම්බන්ධයෙන් අපට දැනිය යුතුය. මන්ද, දෙවියන් වහන්සේට සහ අපගේ අසල්වැසියාට ප්රේමය ප්රවර්ධනය කිරීමේ පොදු මාධ්යයන් ලෙස මේවා දෙවියන් වහන්සේ විසින් ඇති කරන ලද දේ නොවේය. එහෙත් ඒවා කාලකන්නි මිනිසුන්ගේ හදවත් ලෞකික දේවල් පසුපස හඹා යාමේ පෞද්ගලික සහ ආත්මාර්ථකාමී උත්සාහයන්ගෙන් ඔවුන් නාස්ති කරන කාරණා වේ. ඒ අනුව, මේ සියලු දැනුමේ ශාඛාවන් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, යක්ෂයා වන ඔවුන්ගේ කුමාරයා සමග අපගේ නැවත පැමිණීමට එරෙහිව දොර වසා දැමීමට සහ අවහිර කිරීමට පමණක් උත්සාහ කරන යක්ෂයින්ගේ ඇසුරට අප බිය විය යුතු අතර ඒවායින් පළා යා යුතුය. එසේ නම්, දෙවියන් වහන්සේ විසින් මවන ලද සහ නියම කරන ලද තාරකාවලින්, මිනිසුන් ඔවුන්ගේම මනඃකල්පිත බොරු නිමිති ඇදගෙන ඇති ආකාරයටම, දෙවියන් වහන්සේගේ ප්රඥාවේ පාලනය යටතේ උපත ලබා ඇති හෝ වෙනත් ආකාරයකින් පැවැත්මට පැමිණ ඇති දේවලින්ද ඔවුහු මනඃකල්පිත බොරු නිමිති සාදාගෙන ඇත. කොටළුවෙකු පැටවෙකු ප්රසූත කිරීම හෝ වස්තුවකට අකුණු සැර වැදීම වැනි අසාමාන්ය දෙයක් සිදු වූ විට, මිනිසුන් බොහෝ විට එහි අර්ථය ගැන අනුමාන කර නිමිති ගෙන, ඒවා ලියා ඇත්තේ රීතියක් අනුගමනය කරන ආකාරයටය.
24 වන පරිච්ඡේදය – මිථ්යා විශ්වාසයන්ගෙන් පවත්වාගෙන යන යක්ෂයින් සමග ඇසුර සහ ගිවිසුම.
37. එසේ මෙම සියලුම නිමිති අර්ථවත් වන්නේ සිතින් නපුරු බලවේග සමග ඇති කර ගත් එකඟතා සමග සමපාත වන තරමට පමණි. මෙය පොදු භාෂාවක් වැනිය, එහෙත් එය හානිකර කුතුහලයෙන්, පීඩා ගෙන දෙන කනස්සල්ලෙන් හා මරණීය වහල් පාලනයෙන් පිරී ඇත. මන්ද, ඒවා ක්රියාත්මක කරන්නේ ඒවාට අර්ථයක් ඇති නිසා නොවේය, එහෙත් ඒවාට අවධානය යොමු කිරීමෙන් හා ඒවා ක්රියාත්මක කිරීමෙන් ඒවාට අර්ථයත් ඇති වී තිබේ. ඒ නිසා ඒවා විවිධ පුද්ගලයන් සඳහා ඔවුන්ගේ සංකල්ප කිහිපයක් සහ පූර්ව නිගමනයන්ට අනුව විවිධාකාරයෙන් සකස් කර ඇත. රැවටීමට නැමුණු ආත්මයන් සඳහා, එක් එක් පුද්ගලයාට ඔහුගේම අනුමාන සහ පූර්ව නිගමනවලින් දැනටමත් ඔහු පැටලී ඇති බැවින්, එකම ආකාරයේ පෙර නිමිති සැපයීමට වගබලාගත යුතුය. නිදසුනක් ලෙස, කුරුසියක හැඩයෙන් සාදන ලද X අක්ෂරය, ග්රීකවරුන් අතර එක් දෙයක් සහ ලතින් ජාතිකයන් අතර තවත් දෙයක් අදහස් වන්නේ ස්වභාවයෙන්ම නොවේය. එහෙත් එහි අර්ථය සම්බන්ධයෙන් වන එකඟතාවයෙන් සහ පූර්ව සූදානමකින් යුතුවය. එබැවින්, භාෂා දෙකම දන්නා ඕනෑම අයෙක් ග්රීක ජාතිකයෙකුට මෙම අක්ෂරය ලියන විට එය භාවිත කරන අර්ථයෙන් වෙනස් අර්ථයකින් ලතින් අයෙකුට මෙම අක්ෂරය ලියන විට එය භාවිත කරයි. එසේම ග්රීකයන් අතර අකුරක නම වන බීටා යන ශබ්දයම, ලතින් ජාතිකයන් අතර එළවළු වර්ගයක් ලෙස භාවිත වේ. එසේම මා Lege, යයි පවසන විට මෙම අක්ෂර දෙක ග්රීක භාෂාවෙන් එක් අදහසක් සහ ලතින් භාෂාවෙන් තවත් අදහසක් ප්රකාශ කරයි. දැන්, මෙම විධිවිධාන වෙනස් බැවින් මේ සියලුම සලකුණු එක් එක් මිනිසා ජීවත් වන ප්රජාවේ විධිවිධාන අනුව මනසට බලපාන්නා සේම, විවිධ මිනිසුන්ගේ මනසට විවිධ ලෙස බලපාන්නේය. එසේ තව දුරටත්, මිනිස්සු ඒවා දැනටමත් සැලකිය යුතු වැදගත්කමකින් යුක්ත නිසා එම සලකුණුවලට එකඟ නොවෙති. එහෙත්, ඊට පටහැනිව, මිනිසුන් ඒවාට එකඟ වී ඇති නිසා ඒවා දැන් වැදගත් බවට පත් වී ඇත. ඒ ආකාරයෙන්ම, යක්ෂයන් සමග විනාශකාරී ඇසුර පවත්වාගෙන යන සලකුණු එක් එක් පුද්ගලයා ඒවා පවත්වන ආකාරයට සමානුපාතිකව අර්ථවත් වෙයි. තවද මෙය නැකැත් චාරිත්රවල ඉතා පැහැදිලිව පෙනේ; මන්ද, ඔවුන් මෙම චාරිත්ර පැවැත්වීමට පෙර සහ ඔවුන්ගේ චාරිත්ර පැවැත්වීමට අවසන් වූ පසුව, ගුවන් යානා නොදැකීමට හෝ කුරුල්ලන්ගේ ශබ්ද නොඇසීමට ඔවුහු වෙහෙසෙති. එයට හේතුව මෙම නිමිති චාරිත්ර පවත්වන තැනැත්තාගේ මනසෙහි පෙර සැකැස්ම හැරුණු විට එහි වෙනත් කිසිදු වැදගත්කමක් නැති බැවිනි.
25 පරිච්ඡේදය – මිථ්යාදෘෂ්ටික නොවන මනුෂ්ය ක්රියාකාරකම්වල, ඇතැම් අනවශ්ය සහ සමහර පහසු සහ අවශ්ය දේවල් ඇත.
38. කිතුනුවාගේ මනසින් මේ සියලුම දේවල් මුලින්නුපුටා දමා අයින් කළ පසුව, මිථ්යාදෘෂ්ටික නොවන, එනම් යක්ෂයන් ආශ්රයෙන් පිහිටුවා නොගත්, මිනිසුන් එකිනෙකා සමග සම්බන්ධතා මත සකස් කරගත් විධිවිධාන දෙස අප බැලිය යුතුය. මන්ද, මිනිසුන් අතර ක්රියාත්මක වන සියලුම විධිවිධාන, ඒවා ක්රියාත්මක කළ යුතු බවට ඔවුන් අතර එකඟත්වයකට පැමිණ ඇති බැවින්, ඒවා මිනිස් විධිවිධාන ලෙස සැලකේ. මේවායින් සමහරක් අතිරික්ත හා සුඛෝපභෝගී කාරණා වන අතර, තවත් ඒවා පහසුව සහ අවශ්යතාව නිසා වන ඒවාය. රංගනයකදී අභිනයන් හෝ සංඥා මගින් වන අර්ථ ස්වභාවිකව බලයක් ඇති දේ නොව එහෙත් ඒවායෙහි අර්ථය පැමිණෙන්නේ මිනිසුන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද එකඟ වූ පද්ධතියකිනි. නොඑසේ නම් අභිනයන් සහිත නිහඬ නාට්ය නැටුම් සංදර්ශනවලදී කාර්තේජ් වැසියන්ට ප්රසිද්ධ ප්රකාශකයෙකුට නර්තන ශිල්පියාගේ චලනයන්ගෙන් අදහස් කළේ කුමක්ද යන්න ප්රේක්ෂකයන්ට පැහැදිලි කිරීම අවශ්ය නොවනු ඇත. එම කාරණය බොහෝ මහලු මිනිසුන්ට තවමත් මතක තිබෙන අතර අපි ඔවුන්ගෙන් එය නිතර අසා ඇත්තෙමු. එසේම අපට විශ්වාස කළ හැකිය. මන්ද වර්තමානයේදී පවා එවැනි අඥානකම්වලට නුපුරුදු අයෙකු රංග ශාලාවට ගියහොත් කවුරුන් හෝ මෙම චලනවලින් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද යන්න ඔහුට පැවසුවහොත් මිස, ඔහු තම සම්පූර්ණ අවධානය නිෂ්ඵල ලෙස එයට ලබා දෙයි. කෙසේ වෙතත්, සියලු මිනිසුන් ඔවුන්ගේ සලකුණු තෝරාගැනීමේදී එම සලකුණුවලින් හැකිතාක් දුරට ඔවුන් හඟවන දේවල් නියෝජනය විය යුතු බවට යම් ප්රමාණයක සමානත්වයක් ඇති කර ගැනීමට ඔවුහු අරමුණු කරගනිති. එහෙත් එක් දෙයක් බොහෝ ආකාරවලින් තවත් දෙයකට සමාන විය හැකි බැවින්, එවැනි සලකුණු මිනිසුන් අතර අන්යෝන්ය වශයෙන් එකඟ වූ විට හැරුණුකොට සෑම විටම එකම වැදගත්කමක් නොදක්වයි.
39. එහෙත් පින්තූර සහ ප්රතිමා මෙන්ම දේවල්වල නියෝජනයන් ලෙස දැක්වීමට අදහස් කරන ඒ ආකාරයේ අනෙකුත් කෘතීන් සම්බන්ධයෙන් විශේෂයෙන්ම දක්ෂ කලාකරුවන් විසින් ඒවා නිර්මාණය කරනු ලබන්නේ නම්, කිසිවෙක් වැරැද්දක් නොකරති. එහෙත් සෑම දෙනාම එම කෘතියේ ඇති සමානකම් දුටු වහාම ඒවා හා සමාන දේවල් හඳුනාගනිති. තවද, ඒවායින් කිසිවක් සම්බන්ධයෙන් විමසීම වැදගත් කරුණක් නම් මිස, එනම් එය කුමන හේතුවක් නිසා, කොහේද, කවදාද සහ කාගේ අධිකාරියකින් සිදු කරන ලද්දක්ද යන්න විමසීම හැරුණුකොට, මෙම මුළු පන්තියම මිනිසුන්ගේ අනවශ්ය සොයාගැනීම් අතරට ගණන් ගත යුතුය. අවසාන වශයෙන්, මිනිසුන්ගේ බොරුවලින් සතුට ඇති කරන දහස් ගණන් කතාන්දර සහ ප්රබන්ධ මිනිස් ක්රියාකාරකම් වේ. ඒවා අසත්ය සහ හා වංචාකාරී දෙයක් ලෙස මිස මිනිසාගේම සහ ඔහුගෙන්ම ව්යුත්පන්න වූ ඒවා ලෙස සැලකිය යුතු නොවේ. මිනිසුන් එකිනෙකා සමග සකස් කරගත් පහසු සහ අවශ්ය විධිවිධානවලින් එකක් වන්නේ ලිංගිකත්වය හෝ සමාජ තරාතිරම්වල වෙනස්කම් පෙන්වීමට ඇඳුම් පැලඳුම් සහ ආභරණ සැරසිලි භාවිත කිරීමයි. අප සන්නිවේදනය සඳහා භාවිත කරන බොහෝ සලකුණු වර්ග තිබේ, ඒවා නොමැතිව මානව අන්තර්ක්රියා සිදු කළ නොහැකි වේ, නොඑසේ නම් එය ඉතා අපහසු වනු ඇත. එසේම රටින් රටට වෙනස් වන කිරුම්, මිනුම් සහ මුදල් සඳහා පද්ධති මෙන්ම ඒ හා සමාන වෙනත් කාරණාද ඇත. දැන්, මේවා මිනිසුන් විසින් නිර්මාණය නොකරන ලද්දේ නම්, ඒවා විවිධ ජාතීන් අතර වෙනස් ආකාරයෙන් භාවිත නොවනු ඇත. එසේම පාලකයන්ට ඔවුන් කැමති පරිදි ඒවා වෙනස් කළ නොහැකි වනු ඇත.
40. ජීවිතය පවත්වාගෙන යාම උදෙසා අවශ්ය වන පහසුව උදෙසා සකස් කර ගන්නා ලද මෙම සමස්ත මානව විධිවිධාන පන්තිය, කිතුනුවා කිසිම ආකාරයකින් නොසලකා හැරිය යුතු නැත. එහෙත් ඊට පටහැනිව, ඒවා කෙරෙහි ප්රමාණවත් අවධානයක් යොමු කළ යුතු අතර ඒවා මතකයේ තබා ගත යුතුය.
26 වන පරිච්ඡේදය – අප අනුගමනය කළ යුතු සහ අප වැළකී සිටිය යුතු මානව විධිවිධානයන් මොනවාද යන්න.
මන්ද මිනිසුන්ගේ ඇතැම් විධිවිධාන ස්වාභාවික වස්තූන්ගේ නියෝජනයන් සහ සමානකම්වල ආකාර වේ. තවද ඉහතින් පවසා ඇති පරිදි, මේවායින්, යක්ෂයන් සමග සම්බන්ධකම් ඇති ඒවා සම්පූර්ණයෙන්ම ප්රතික්ෂේප කර පිළිකුලෙන් යුතුව ඉවත් කළ යුතුය. අනෙක් අතට, මනුෂ්යයින් සමග අන්යෝන්ය ඇසුර පවත්වා ගැනීමට සම්බන්ධ ඒවා, ඒවා සුඛෝපභෝගි සහ අතිරික්ත කාරණා නොවන බැවින්, විශේෂයෙන්ම විවිධ භාෂාවන් පවත්වාගෙන යාම උදෙසා අවශ්ය බැවින් කියවීමට අවශ්ය අකුරුවල ආකෘති අවශ්ය පරිදි පිළිගත යුතුය. මෙය මා ඉහතින් සඳහන් කළ කරුණකි. මෙම පන්තියට කෙටියෙන් ලිවීමේ අකුරු අයත් වන අතර, ඒවා දන්නා අය ලඝුලේඛකයින් ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. මේ සියල්ල ප්රයෝජනවත් වන අතර, ඒවා ඉගෙනීමේ නීති විරෝධී කිසිවක් නැත, ඒවා අප මිථ්යා විශ්වාසවලට සම්බන්ධ කරන්නේ නැත. නැතිනම් සුඛෝපභෝගීත්වයෙන් අප පොලඹවන්නේ නැත, ඒ ඒවා යටත් විය යුතු වඩා වැදගත් කාරණාවලට එරෙහි නොවී අපගේ මනසෙහි රැඳී සිටින තාක් කල් පමණි.
27 වන පරිච්ඡේදය – ශුද්ධලියවිල්ල අර්ථකථනය කිරීමේදී අපට උපකාර වන සමහර දැනුමේ අංශ, හුදු මානව සොයාගැනීම් නොවේය.
41. දැන් අපි මීළඟ කාරණාව බලමු. මිනිසුන්ගේ විධිවිධාන අතර ඔවුන් අපට පවරා දුන් කාරණා, ඔවුන් විසින්ම සකස් කරගන්නා ලද ඒවා ලෙස අප සැලකිය යුතු නොවන අතර, ඒවා අතීතයේ සිදු වූ සිදුවීම් විමර්ශනය කිරීමේ ප්රතිඵලයක් ලෙස සහ දෙවියන් වහන්සේගේ ප්රඥාවෙන් සකස් කරන ලද දේවල් සේ සැලකිය යුතුය. මේවායින් සමහරක් ශරීර ඉන්ද්රියයන්ට සහ තවත් සමහරක් බුද්ධියට අදාළ වේ. කායික ඉන්ද්රියයන් මගින් ළඟා වන ඒවා සම්බන්ධයෙන් අපි සාක්ෂිය විශ්වාස කරමු, නැතහොත් ඒවා අපට පෙන්වා දෙන විට වටහා ගනිමු, නැතහොත් අත්දැකීමෙන් අනුමාන කරමු.
28 පරිච්ඡේදය – ඉතිහාසය කොතරම් දුරට උපකාරයක් වන්නේද යන්න.
42. එසේ නම්, අතීතයේ කාලානුක්රමය ගැන ඉතිහාසයෙන් අප ඉගෙනගන්නා ඕනෑම දෙයක්, එය ළමා උපදෙසක් ලෙස සභාවේදී ඉගෙනගත්තද, ශුද්ධලියවිල්ල තේරුම් ගැනීමට අපට බෙහෙවින් උපකාර කරයි. මන්ද, අපි ඔලිම්පියාඩ් සහ ආණ්ඩුකාරවරුන්ගේ නම් භාවිත කරමින් විවිධ කරුණු පිළිබඳ තොරතුරු නිතර සොයමු; අපගේ ස්වාමින් වහන්සේ උපත ලද කාලයේ සිටි ආණ්ඩුකාරවරයා සහ උන් වහන්සේ දුක් විඳීම කාලයේ සිටි ආණ්ඩුකාරවරයා පිළිබඳ නොදැනුවත්කම ඇතැම් අයට උන් වහන්සේගේ දුක් විඳීම සිදු වන විට උන් වහන්සේට වයස අවුරුදු හතළිස් හයක් වූ බවට දක්වන වරදට යොමු කර ඇත. එය උන් වහන්සේට දේවමාලිගාව ගොඩනැගීම (එය උන් වහන්සේ තමාගේ ශරීරය පිළිබඳ සංකේතයක් ලෙස භාවිත කළ සේක) පිළිබඳ යුදෙව්වරුන් විසින් පවසන ලද අවුරුදු ගණන විය. යොහන් 2:19 උන් වහන්සේ බෞතීස්ම වන විට උන් වහන්සේට වයස අවුරුදු තිහක් පමණ වූ බව එවැන්ජලිස්තවරයාගේ අධිකාරිය මත දැන් අපි දනිමු. ලූක් 3:23 එහෙත් උන් වහන්සේ එයට පසුව ජීවත් වූ අවුරුදු ගණන, උන් වහන්සේගේ ක්රියාවන් එකට එකතු කිරීමෙන් අපට එය සාදාගත හැකි වුවද, වෙනත් මූලාශ්රයකින් සැකයේ සෙවනැල්ලක් මතු නොවන බව දැනගෙන, ශුභාරංචිය සමග ඉතිහාසයේ නොගැළපෙන දේ සංසන්දනය කිරීමෙන් වඩාත් පැහැදිලිව සහ නිසැකවම දැනගත හැකිය. කෙසේ වෙතත්, දේවමාළිගාව ගොඩනැගීමේ හතළිස් හය වන වසර ගත වූ බව පැවසීම අරමුණක් නොමැතිව නොවන බව අපට එහිදී පැහැදිලි වනු ඇත. ඒ නිසා, අපගේ යහපත උදෙසා, සියල්ල සාදන ලද, දෙවියන් වහන්සේගේ ඒකජාතක පුත්රයාණන් වහන්සේ, පැලඳගැනීමට යටත් වූ ශරීරයේ වඩාත් රහසිගත ගොඩනැගීමක් ලෙස එය ගොඩනැගේ.
43. එපමණක් නොව, ඉතිහාසයේ ප්රයෝජනය සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ග්රීකයන්ට ඉහළින් සිටිමින් අපගේම ඇම්බ්රෝස් මෙම මහත් ප්රශ්නයට පිළිතුරු දී ඇත! මන්ද, ප්ලේටෝගේ පාඨකයින් සහ රසිකයින් අපගේ ස්වාමින් වහන්සේ වන යේසුස් ක්රිස්තුස් වහන්සේ අගය කිරීමට හා ප්රශංසා කිරීමට බල කෙරෙන උන් වහන්සේගේ සියලු කියමන් ප්ලේටෝගේ පොත්වලින් ඉගෙනගත් බව ප්රකාශ කිරීමට නිර්භීත වූ විට – (ඔවුන්ගෙන් එසේ උදක්ම බල්ලා සිටින ලදී) ප්ලේටෝ අපගේ ස්වාමින් වහන්සේගේ පැමිණීමට බොහෝ කලකට පෙර ජීවත් වූ බව ප්රතික්ෂේප කළ නොහැකිය! — කීර්තිමත් රදගුරුවරයා , ඉතිහාසය අධ්යයනය කිරීමෙන් ඔහුගේ විමර්ශනවලින් අනාගතවක්තෘ යෙරෙමියා ඊජිප්තුවේ සිටි කාලයේදී ප්ලේටෝ ඊජිප්තුවට ගිය බව සොයා ගත් විට, එය ප්ලේටෝ යෙරෙමියාගෙන් ඉගෙන ගන්නට ඇති බව ඔහු පෙන්වූයේය. එසේ කළේ සාධාරණ ලෙස ප්රශංසා කරනු ලබන ඔහුගේ අදහස් ඉගැන්වීමට සහ ලිවීමට හැකි වන පරිදිය. මන්ද, මෙම මිනිසුන් ප්ලේටෝ දේවධර්මය ඉගෙනගත් බව ප්රකාශ කරන පයිතගරස් පවා, එම හෙබ්රෙව් ජාතීන්ගේ පොත් ලියන ලද කාලයට පෙර කාලයක ජීවත් නොවීය. එකම දෙවියන් වහන්සේට නමස්කාර කිරීම ඇති වූයේ ඔවුන් අතරිනි. එසේම අපගේ ස්වාමින් වහන්සේ මාංසවත් වී පැමිණියේද ඔවුන් අතරිනි. මේ අනුව, අප කාල වකවානු ගැන මෙනෙහි කරන විට, අපගේ ස්වාමින් වහන්සේ වන යේසුස් ක්රිස්තුස් වහන්සේ ප්ලේටෝගේ ලේඛනවලින් ඉගෙනගත් බව පවසනවාට වඩා – එය අඥාන අයට විශ්වාස කරන දෙයකි – එම දාර්ශනිකයන් යහපත් සහ සත්ය යයි පැවසූ ඕනෑම දෙයක් අපගේ සාහිත්යයෙන් ඉගෙනගත් දේවල් වීමට බොහෝ දුරට ඉඩ ඇත.
44. ඓතිහාසික ආඛ්යානයකදී මිනිසුන්ගේ පැරණි විධිවිධාන විස්තර කරන විට පවා, ඉතිහාසය මානව විධිවිධාන අතරට ගණන් නොගත යුතුය; මන්ද අතීතයේ සහ නැති වී ගිය සහ ආපසු හැරවිය නොහැකි දේවල්, දෙවියන් වහන්සේ කතුවරයා සහ ආණ්ඩුකාරයා වන කාලයට අයත් යැයි ගණන් ගත යුතු බැවිනි. මන්ද, කළ දේ පැවසීම එකකි, කළ යුතු දේ පෙන්වීම අනෙකකි. දැනටමත් සිදු වී ඇති දේ ඉතිහාසය අපට පවසන අතර, එය විශ්වාසවන්තව සහ ප්රයෝජනවත් ලෙස විස්තර කරයි. එහෙත් හරුස්පිස් පේන කීම පිළිබඳ පොත් සහ ඒ හා සමාන ආකාරයේ සියලුම ලේඛන, ඒවා ඉතිහාසඥයින් ලෙස කථකයෙකුගේ විශ්වාසවන්තභාවය නොව උපදේශකයෙකුගේ නිර්භීතකම භාවිත කරමින් අප කළ යුතු දේ පිළිබඳව අපට මග පෙන්වීම අරමුණු කරයි.
29 වන පරිච්ඡේදය – පාඨ අර්ථකථනය කිරීමේදී ස්වභාවික විද්යාව කොතරම් දුරට ප්රයෝජනවත්ද යන්න.
45. ඒ ගැන නොදන්නා අයට වර්තමාන තත්ත්වය විස්තර කරන ආඛ්යාන වර්ගයක් තිබේ. ස්ථාන පිහිටීම සහ සතුන්, ශාක, ගල් සහ වෙනත් දේවල ස්වභාවය ගැන ලියා ඇති සියල්ල මෙයට ඇතුළත් වේ. මම දැනටමත් මේ ආකාරයේ දැනුම ගැන සාකච්ඡා කර ඇති අතර එය ශුද්ධ ශුද්ධ ලියවිල්ලයේ දුෂ්කර කොටස් තේරුම් ගැනීමට අපට උපකාර කළ හැකි බව පැහැදිලි කර ඇත. කෙසේ වෙතත්, මෙම කරුණු මිථ්යා විශ්වාස හෝ මායාවන් ලෙස භාවිත නොකළ යුතු අතර, මෙහි සාකච්ඡා කෙරෙන යෝග්ය වූ, ප්රයෝජනවත් දැනුමට වඩා වෙනස් යැයි මා දැනටමත් බැහැර කර ඇත. මේ ඔසු තලා බිව්වොත් බඩේ අමාරුව හොඳ වෙයි, යනුවෙන් කීම එක් දෙයකි, එසේම මේ ඔසු බෙල්ලේ එල්ලුවොත් බඩේ අමාරුව හොඳ වෙයි, යයි කීම තවත් එකකි. පළමුවන අවස්ථාවේදී, ස්වාභාවික පිළියම පිළිගනු ලැබේ, එහෙත් දෙවන අවස්ථාවේදී, මිථ්යා විශ්වාසයන් ප්රතික්ෂේප කරනු ලැබේ. කෙසේ වෙතත්, සුව කිරීම සඳහා යමක් ශරීරයට බැඳ තිබේ නම් සහ ඉන්ද්රජාලික චාරිත්ර කිසිවක් සම්බන්ධ නොවේ නම්, එය ස්වාභාවිකව ක්රියා කරයිද නැතිනම් මායා චාරිත්රයක් ලෙස ක්රියා කරයිද යන්න බොහෝ විට පැහැදිලි නැත. එය මායා චාරිත්රයක් බව පෙනේ නම්, ක්රිස්තියානි අය එය ක්රියාත්මක වන බව පෙනුණත්, එයින් වැළකී සිටිය යුතුය. යමක් ප්රයෝජනවත් වන්නේ මන්දැයි අපැහැදිලි වූ විට, එය භාවිත කිරීම පිටුපස ඇති චේතනාව අඩුම තරමින් වෙදකමේ හෝ කෘෂිකර්මාන්තයේ වේවා, අවම වශයෙන් සුව කිරීමේදී හෝ ශරීර මෝහනය කිරීමේදී වේවා ඉතා වැදගත් වේ.
46. නැවතත් තරු පිළිබඳ දැනුම සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, එය ආඛ්යානය පිළිබඳ කාරණයක් නොව, විස්තර කිරීම පිළිබඳ කාරණයකි. කෙසේ වෙතත්, ශුද්ධලියවිල්ලේ සඳහන් වන්නේ මේවායින් ඉතා ස්වල්පයකි. බොහෝ දෙනා සඳෙහි ගමන් මග දනිති. එය අපගේ ස්වාමින් වහන්සේගේ දුක් විඳීමේ සංවත්සරය සැමරීම සඳහා නිතරම භාවිත කෙරේ. අනෙකුත් ආකාශ වස්තූන්ගේ නැගීම සහ බැසීම් සහ අනෙකුත් චලනයන් හොඳින් දන්නේ ඉතා සුළු පිරිසක් පමණි. මෙම දැනුම, එහිම මිථ්යා විශ්වාසයන් ඇතුළත් නොවුවද, ශුද්ධලියවිල්ල අර්ථකථනය කිරීමේදී ඉතා සුළු වශයෙන්, ඇත්ත වශයෙන්ම කිසිදු උපකාරයක් ලබා නොදෙන තරම්ය. එය ඇත්ත වශයෙන්ම අපගේ අවධානය වෙනතකට යොමු කළ හැකිය. එය දෛවය ගැන පේන කියන්නන්ගේ වැරදි හානිකර විශ්වාසයන් සමග සමීපව බැඳී ඇති බැවින්, එය නොසලකා හැරීම වඩා යහපත් මෙන්ම පහසුවක්ද වනු ඇත. ඊට අමතරව, වර්තමාන තත්ත්වය පිළිබඳ විස්තරයකට අමතරව, එයට අතීතය පිළිබඳ ආඛ්යානයක් වැනි දෙයක්ද ඇතුළත් වේ; මන්ද යමෙකුට තාරකා අධ්යයනය කිරීම මගින් තාරකාවල වත්මන් පිහිටීම සහ චලනය මත පදනම්ව ඒවායේ අතීත චලනයන් නිරීක්ෂණය කළ හැකිය. එයට අනාගතය පිළිබඳ නිරන්තර අපේක්ෂාවන්ද ඇතුළත් වේ, ඒ පෙරනිමිති සහ නිමිති ආකාරයෙන් නොව, ස්ථිර ගණනය කිරීමක් ආකාරයෙනි. ඒ Genethliaci ශාස්ත්රඥයින් මෙන් අපේම ක්රියාවන් සහ ඉරණම ගැන ඒවායෙන් තොරතුරක් ලබා ගැනීමේ සැලසුමෙන් නොවේය, එහෙත් ස්වර්ගීය ශරීරවල චලනයන් ලෙස පමණි. මන්ද, චන්ද්රයාගේ වයස ගණනය කරන මිනිසාට, අද ඇයගේ වයස සොයා ගත් විට, වසර ගණනාවකට පෙර ඇගේ වයස කීයද, නැතහොත් අවුරුදු ගණනකට පසුව ඇගේ වයස කීයද යන්න පැවසිය හැකි පරිදි, මෙවන් කාරණා ගැන නිපුණත්වය ඇති මිනිසුන්ටද ඒ ආකාරයෙන්ම කිව හැකිය. එවැනි ගණනය කිරීම්වල දක්ෂ අය සෑම අහස් වස්තුවක් ගැනම ප්රශ්නවලට පිළිතුරු දීමට පුරුදු වී සිටිති. තවද මෙම සියලු දැනුම පිළිබඳ මගේ අදහස්, මෙම දැනුමේ ප්රයෝජනය පිළිබඳව දැනටමත් මා ප්රකාශ කර ඇත.
30 වන පරිච්ඡේදය – යාන්ත්රික ප්රායෝගික කලාවන් ශුද්ධ ලියවිල්ල අර්ථකථනය සඳහා දායක වන අයුරු.
47. තව දුරටත්, ඉතිරි කලාවන් සම්බන්ධයෙන්, වැඩ කරන පුද්ගලයාගේ කාර්ය අවසන් වූ විට, ඔහුගේ කාර්යයේ ප්රතිඵලයක් ලෙස, නිවසක්, බංකුවක්, පිඟානක් වැනි යමක් ලැබේ. එසේත් නැතිනම් ඖෂධ, ගොවිතැන සහ නාවික කටයුතු වැනි දෙවියන් වහන්සේගේ වැඩවලට උපකාර කරන අය; නැතිනම් නැටුම්, ධාවන, සහ මල්ලවපොර වැනි ක්රියාව කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන අය, මේ සියලු කලාවන්හිදී, අතීතය මත පදනම්ව අනාගතය පුරෝකථනය කිරීමට අත්දැකීම් අපට උගන්වයි. මෙම ඕනෑම කලාවක දක්ෂ අය ඔවුන්ගේ අනාගත චලනයන් මෙහෙයවීම සඳහා අතීත ක්රියාවන් පිළිබඳ මතකය භාවිත කරති. (අපගේ කාර්යන් නිසා අප පොලඹවනු ලබන්නේ නම් මිස, එම කරුණ සම්බන්ධයෙන් මම මෙහිදී සාකච්ඡා නොකරමි) අප ඉගෙනගත යුත්තේ මෙම කලාවන් පිළිබඳ මූලික සහ සාමාන්ය අවබෝධයක් පමණක් වන අතර, ඒවා ප්රගුණ කිරීමට නොවේ. ඉලක්කය වන්නේ ඒවායේ අර්ථය විනිශ්චය කිරීමට තරම් ඒවා තේරුම් ගැනීමයි, එබැවින් ශුද්ධලියවිල්ල මෙම ශාස්ත්රවලින් ව්යුත්පන්න වූ කථන සංඛ්යා භාවිත කරන විට, මෙම ශුද්ධලියවිල්ලෙන් ප්රකාශ කිරීමට අදහස් කරන්නේ කුමක්ද යන්න පිළිබඳ අප සම්පූර්ණයෙන්ම නොදැනුවත්ව නොසිටිනු ඇත.
31 වන පරිච්ඡේදය – ඩයලෙක්ට් (අපෝහක) භාවිතය. ව්යාජ කාරණා සම්බන්ධ.
48. තර්කනය සහ සංඛ්යා වැනි මනස කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන දැනුමේ අංශ තිබේ. ශුද්ධලියවිල්ලේ ඇති දුෂ්කර ප්රශ්න තේරුම් ගැනීමට තර්ක කිරීමේ විද්යාව ඉතා ප්රයෝජනවත් වේ, එහෙත් අන් අය දිනා ගැනීමට හෝ උගුලට හසු කර ගැනීමට තර්ක කිරීමට එය භාවිත නොකිරීමට අප වගබලා ගත යුතුය. සොෆිස්ම් sophisms ලෙස හඳුන්වන සමහර තර්ක සත්යයක් ලෙස පෙනුණත් ඇත්ත වශයෙන්ම අසත්ය ඒවා වන අතර, ඔවුන් පරෙස්සම් නොවන්නේ නම් එයින් අලස අය පමණක් නොව, දක්ෂ මිනිසුන්ද රැවටීමට ලක් විය හැකිය. නිදසුනක් වශයෙන්, එක් පුද්ගලයෙකුට, මම කුමක්ද යන්න සලකන කල ඔබ එසේ නොවේ, යැයි පැවසිය හැකි අතර, අනෙක් පුද්ගලයා එය අර්ධ වශයෙන් සත්ය බැවින් එකඟ වන්නට පුළුවන. එයට හේතුව එක් අයෙකු කපටි සහ අනෙකා සරල අයෙකු වන නිසාය. එවිට පළමු කථිකයා මම මිනිසෙක්, යැයි පවසන අතර අනෙකා එකඟ වූ විට පළමු කථිකයා එසේ නම් ඔබ මිනිසෙකු නොවේ, යැයි නිගමනය කරයි. වචනයෙන් ප්රඥාව පෙන්වන, ද්වේෂ කරන යමෙක් ඇත, යන පදයේ දක්නට ලැබෙන පරිදි ශුද්ධලියවිල්ල එවැනි උපක්රම හෙළා දකී. කෙසේ වෙතත්, රැවටීමට වඩා විසිතුරු වචනවලින් සිත් ඇදගන්නා කථාවද නොමග යවන සුක්ෂ්ම කතා ලෙස හැඳින්වේ.
49. පුද්ගලයෙකුගේ වැරදි විශ්වාසයන්ගේ තාර්කික ප්රතිඵල අනුගමනය කිරීමෙන් ව්යාජ නිගමනවලට තුඩු දිය හැකි වලංගු තර්ක ක්රියාවලීන් තිබේ. මෙම නිගමන සමහර විට ප්රඥාවන්ත සහ දැනුමැති පුද්ගලයෙකු විසින් උකහා ගනු ලැබේ, එම දෝෂය අල්ලාගෙන සිටින පුද්ගලයා ඒ ගැන ලජ්ජාවට පත් කිරීම අරමුණු කර ගෙන ඇත. මෙය සිදු කරනු ලබන්නේ තම මුල් මතය තබා ගැනීමට අවශ්ය නම්, ඔවුන් ප්රතික්ෂේප කරන වෙනත් මතද පිළිගත යුතු බව අවබෝධ වූ විට පුද්ගලයා තම වැරැද්ද අත්හැරීමට යොමු කිරීම සඳහාය. නිදසුනක් වශයෙන්, පාවුල් අපෝස්තුළුවරයා සත්ය නිගමනවලට එළඹුණේ නැත, එවිට ක්රිස්තුස් වහන්සේ උත්ථාන වී නැත, එසේ නම්, අපගේ දේශනා කිරීම නිෂ්ඵලය, ඔබේ ඇදහිල්ලද නිෂ්ඵලය (1 කොරින්ති 15:13-14), යනුවෙන් පැවසීමේදී සැබෑ නිගමනවලට එළඹුණේ නැත. ක්රිස්තුස් වහන්සේ උත්ථාන වී ඇති නිසා මෙම නිගමන අසත්ය වූ අතර මෙය විශ්වාස කරන අයගේ දේශනා කිරීම සහ ඇදහිල්ල නිෂ්ඵල නොවීය. එහෙත් මෙම සාවද්ය නිගමන තාර්කිකව අනුගමනය කළේ මළවුන්ගේ නැවත නැඟිටීමක් නැත යන වැරදි විශ්වාසයෙනි. එසේ නම්, මෙම නිගමන අසත්ය යැයි ප්රතික්ෂේප කරනු ලැබුවහොත්, එයින් කියැවෙන්නේ මළවුන් නැඟිටින්නේ නැත්නම් ඒවා සත්ය වන බැවින් මළවුන්ගේ නැවත නැඟිටීමක් ඇති බවයි. එබැවින් සත්ය පමණක් නොව අසත්ය ප්රකාශවලින්ද වලංගු නිගමන උකහා ගත හැකිය. වලංගු තර්කයේ නීති සභාවෙන් පිටත පාසල්වල පහසුවෙන් ඉගෙනගත හැකිය. කෙසේ වෙතත්, මෙම ප්රකාශවල සත්යතාව සභාවේ පූජනීය පොත්වල සොයාගත යුතුය.
පරිච්ඡේදය 32. – වලංගු තාර්කික අනුපිළිවෙලක් නිර්මාණය කර නොමැති නමුත් මිනිසා විසින් පවත්වනු ලබන ඒවා.
50. තාර්කික තර්කයේ වලංගු භාවය මිනිසුන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද දෙයක් නොව, ඔවුන් ඒවා පවත්වා කර ඉගෙන ගන්නා දෙයකි. එය දේවල් පිළිවෙලට සදාකාලිකව පවතින අතර දෙවියන් වහන්සේගෙන් පැමිණේ. කතන්දරයක් පවසන පුද්ගලයෙකු සිදුවීම් අනුපිළිවෙළ නිර්මාණය නොකරන්නාක් මෙන් හෝ සතුන්ගේ හෝ ශාකවල ස්වභාවය විස්තර කරන අයෙකු ඒවායේ ගුණාංග නිර්මාණය නොකරන්නාක් මෙන් හෝ තාරකා පෙන්වා දෙන අයෙකු ඔවුන්ගේ චලනයන් සිදු නොකරනවා සේම – ප්රතිඵලය අසත්ය නම්, හේතුවද අසත්ය විය යුතුය, යනුවෙන් යමෙකු පවසන විට, ඔවුහු සත්යයක් ප්රකාශ කරති. එසේ වූවත් ඔහුම එය නිර්මාණය නොකරයි, ඔහු සරලව එය සත්ය බව හඳුනා ගනියි. ප්රේරිත පාවුල් තුමා භාවිත කරන තර්කය මෙයයි. පාවුල් අපොස්තුළුවරයාගෙන් මා උපුටා දැක්වූ තර්කය මෙම රීතිය අනුගමනය කරයි. ආරම්භක ලක්ෂ්යය (පූර්වභාවය) නම්, මළවුන්ගේ නැවත නැඟිටීමක් නැත, යන්නයි, එය නිවැරදි කිරීමට පාවුල් තුමා ඉලක්ක කරගත් ව්යාජ විශ්වාසයයි. මෙම ආරම්භක ස්ථානයේ සිට, තාර්කික ප්රතිඵලය වන්නේ, එසේ නම් ක්රිස්තුස් වහන්සේ උත්ථාන වී නැත, යන්නයි. එහෙත් ක්රිස්තුස් වහන්සේ උත්ථාන වී ඇති බැවින් මෙම ප්රතිඵලය බොරුය. එබැවින්, ආරම්භක ලක්ෂ්යයද (නැවත නැඟිටීමක් නැත යන ප්රකාශය) අසත්ය වේ. එබැවින්, මළවුන්ගේ නැවත නැඟිටීමක් ඇති බව අපි නිගමනය කරමු. එබැවින් අපි එය මෙසේ කෙටියෙන් ප්රකාශ කරමු. මළවුන්ගේ නැවත නැඟිටීමක් නොමැති නම්, ක්රිස්තුස් වහන්සේ උත්ථාන වී නැත; එහෙත් ක්රිස්තුස් වහන්සේ උත්ථාන වී ඇත, එබැවින් මළවුන්ගේ නැවත නැඟිටීමක් ඇත. මෙම රීතිය – ප්රතිඵලය අසත්ය වූ විට, ආරම්භක ලක්ෂ්යයද අසත්ය විය යුතුය – එය මිනිසුන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද්දක් නොව, ඔවුන් විසින් සරලව පෙන්වා දෙන ලද්දකි. තවද මෙම රීතිය අදහස් කරන්නේ තර්කයේ නිවැරදිභාවය මිස ප්රකාශවල සත්යයට නොවේ.
33 වන පරිච්ඡේදය – වලංගු තර්කවලින් සාවද්ය අර්ථකථන ලබාගත හැකිය, එසේම වලංගු අර්ථකථනවලින් සාවද්ය තර්ක ලබාගත හැකිය.
51. කෙසේ වෙතත්, නැවත නැඟිටීම පිළිබඳ තර්කය සාකච්ඡා කරන මෙම කොටසේ, අර්ථකථනයේ නීතිය වලංගු වන බව සහ එළඹ ඇති නිගමනය සත්ය වන බව යන කාරණා දෙකම ඇත. එහෙත් සාවද්ය නිගමන ඇති අවස්ථා සම්බන්ධයෙන් බලන කල පවා, පහත දැක්වෙන ආකාරයට අර්ථකථනයක වලංගු භාවයක් පවතී. ඇතැම් මිනිසෙකු මෙය පිළිගත්තා යයි අපි සිතමු: එනම් ගොළුබෙල්ලා සතෙකු නම් ඌට කටහඬක් තිබේ. මෙය පිළිගන්නා විට, ගොළුබෙල්ලාට කටහඬක් නොමැති බව ඔප්පු වූ විට, ගොළුබෙල්ලා සතෙකු නොවන බව එයින් කියැවේ (මන්ද ප්රතිඵලය අසත්ය බව ඔප්පු වූ විට, එහි මුලින් කී හේතුවද අසත්ය වන බැවිනි) දැන් මෙම නිගමනය අසත්යය, එහෙත් එය ව්යාජ පිළිගැනීමෙන් ඔප්පු වූ සත්ය සහ වලංගු නිගමනයකි. මේ අනුව, ප්රකාශයක සත්යතාව එහිම සැබෑ බව මත රඳා පවතී; නිගමනයක වලංගු භාවය රඳා පවතින්නේ යමෙකු තර්ක කරන පුද්ගලයාගේ ප්රකාශය හෝ පිළිගැනීම මතය. මේ අනුව, මා ඉහත කී පරිදි, වලංගු තර්කන ක්රියාවලියක් මගින් ව්යාජ නිගමනයකට එලඹිය හැකි අතර, අපට අවශ්ය වන්නේ වැරැද්ද කළ පුද්ගලයා එහි තාර්කික ප්රතිවිපාක සම්පූර්ණයෙන්ම අසාධාරණ බව වටහාගත් පසු ආරම්භක අදහස පිළිගැනීම ගැන පසුතැවිලි වීමයි. එබැවින් මතයන් අසත්ය වූ තැන නිගමන වලංගු විය හැකි බැවින්, අදහස් සත්ය වූ තැන නිගමන අසත්ය විය හැකි බව තේරුම් ගැනීම පහසුය. උදාහරණයක් ලෙස, මේ මිනිසා සාධාරණ නම්, ඔහු යහපත්ය, යනුවෙන් මිනිසෙකු පවසනවා යැයි සිතමු. එය සත්ය බවට අපි එකඟ වෙමු. පසුව එහෙත් ඔහු ධර්මිෂ්ඨ නොවේ, යයි ඔහු එයට එකතු කරයි. අපි මෙයද පිළිගත් විට ඔහු, එබැවින් ඔහු හොඳ නැත, යන නිගමනයට පැමිණෙයි. දැන් මෙම සෑම ප්රකාශයක්ම සත්ය විය හැකි වුවද, තවමත් එහි තර්කය වැරදිය. මන්ද, ප්රතිඵලය අසත්ය බව ඔප්පු වූ පමණින් පූර්ව හේතුව අසත්ය බව අදහස් නොවේ. එහෙත් පූර්ව හේතුව අසත්ය නම්, ප්රතිඵලයද අසත්ය විය යුතු බව සත්ය නොවේ. නිදසුනක් වශයෙන්, ඔහු කථිකයෙකු නම්, ඔහු මිනිසෙකි, යන ප්රකාශය සත්ය වේ. එහෙත් අප අයට ඔහු කථිකයෙකු නොවේ, යනුවෙන් එකතු කළහොත්, ඔහු මිනිසෙකු නොවේ, යන්න එයින් අදහස් නොවේ.
34 වන පරිච්ඡේදය – අදාළ කිරීමේ නීති දැනගැනීම එක් දෙයකි, අදහස්වල සත්යය දැනගැනීම තවත් දෙයකි.
එබැවින් අදාළ කිරීමේ නීති දැනගැනීම එක් දෙයක්ද, අදහස්වල සත්යය දැනගැනීම අනෙකක්ද වේ. කලින් සඳහන් කළ අවස්ථාවෙහිදී ප්රතිවිපාකය වන්නේ කුමක්ද, තාර්කික නොවන දේ කුමක්ද සහ නොගැළපෙන දේ කුමක්ද යන්න අපි ඉගෙනගන්නෙමු. ප්රතිවිපාකයක් සම්බන්ධ නිදසුනක් නම්, ඔහු කථිකයෙකු නම්, ඔහු මිනිසෙකි යන්නයි; තාර්කික නොවන දේ සම්බන්ධ නිදසුනක් නම්, ඔහු මිනිසෙකු නම්, ඔහු කථිකයෙකි යන්නයි; නොගැළපෙන දේ සම්බන්ධ නිදසුනක් නම්, ඔහු මිනිසෙකු නම්, ඔහු සිවුපාවෙකි, යන්නයි. මෙම අවස්ථාවලදී අපි සම්බන්ධතාවය විනිශ්චය කරන්නෙමු. කෙසේ වෙතත්, අදහස්වලවල සත්යතාව සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, අප විසින් ප්රස්තුත සලකා බැලිය යුත්තේ ඒවා එකිනෙකට ඇති සම්බන්ධතාව අනුව නොව, ඒවායෙහි ඇති සැටියෙන්මය. එහෙත් අපට එතරම් විශ්වාස නැති ප්රස්තුතයන් සත්යය සහ නිශ්චිත ප්රස්තුතවලට වලංගු අර්ථකථනයකින් සම්බන්ධ වූ විට, ඒවාද අනිවාර්යයෙන්ම ස්ථිර බවට පත් වේ. දැන් ඇතැමෙක්, අර්ථකථනයේ වලංගු භාවය තහවුරු කරගත් පසුව, ප්රස්තුතවල සත්යතාවද මෙයට සම්බන්ධ යැයි සිතති. නැවතත්, සත්ය අදහස් දරන බොහෝ දෙනෙකුට තමන් ගැන පදනම් විරහිත අවමානයක් ඇත, මන්ද ඔවුන් අර්ථකථනය සම්බන්ධ නීති ගැන නොදන්නා බැවිනි. මළවුන්ගේ නැවත නැඟිටීමක් ඇති බව දන්නා මිනිසා, මළවුන්ගේ නැවත නැඟිටීමක් නොමැති නම්, ක්රිස්තුස් වහන්සේ උත්ථාන වී නැති බව පමණක් දන්නා මිනිසාට වඩා හොඳය.
35 පරිච්ඡේදය – නිර්වචනයේ විද්යාව අසත්ය සඳහා අදාළ කරගත හැකි වුවද, එය අසත්ය නොවේය.
53. නැවතත්, නිර්වචනය, බෙදීම සහ බෙදීම පිළිබඳ විද්යාව, එය නිතර අසත්යයන් සඳහා අදාළ කර ගත්තද, එම නීතිය අසත්ය නොවේ, නැතිනම් මිනිසාගේ උපක්රමවලින් වංචා කරනු ලැබ නැත. එහෙත් එය කාරණාවල හේතුව අනුව පරිණාමය වී ඇත. මන්ද කවියන් එය ඔවුන්ගේ ප්රබන්ධවලට මෙන්ම ව්යාජ දාර්ශනිකයන් හෝ මිථ්යාදෘෂ්ටිකයන් – එනම් ව්යාජ ක්රිස්තියානි අය – ඔවුන්ගේ වැරදි මූලධර්මවලට එය අදාළ කර ඇතත්, එම නීතිය සාවද්ය වීමට හේතුවක් නැත. නිදසුනක් ලෙස, නිර්වචනය තුළ හෝ බෙදීම තුළ හෝ බෙදීමේ විද්යාව තුළ අප දැන් කතා කරන කාරණයට අදාළ නොවන ඇතුළත් කළ යුතු කිසිවක් නැත. එසේම එහි ඇති කිසිවක් අත්හැරීමටද නොහැකිය. නිර්වචනය කළ යුතු හෝ බෙදිය යුතු කරුණු සත්ය නොවූවත් මෙම නීතිය සත්යයකි. මන්ද, අසත්යය යනු, අප ප්රකාශ කරන පරිදි නොවන දේවල තත්වය ප්රකාශ කිරීම යනුවෙන් අප පවසන විට අසත්යය යන්න පවා නිර්වචනය වේ. අසත්ය සත්යය විය නොහැකි වුවද මෙම නිර්වචනය සත්ය වේ. අසත්යය වර්ග දෙකක් ඇති බව පවසමින් අපට එය බෙදා දැක්විය හැකිය, එකක් නම් කිසිසේත්ම සත්ය විය නොහැකි දේ සම්බන්ධයෙන්, අනෙක නැති දේ සම්බන්ධයෙන්ය, එසේ වූවද ඒවා සත්යය වීමට හැකියාව පවතී. නිදසුනක් වශයෙන්, හතයි තුනයි එකොළොහයි යනුවෙන් පවසන මිනිසා, කුමන තත්වයක් යටතේ වුවද සත්ය විය නොහැකි දේ පවසයි; එහෙත් ජනවාරි මාසයේ පළමුවන දින වැස්ස බව පවසන මිනිසා, සමහර විට එම කරුණ සත්යය නොවුණත්, ඔහු පවසන්නේ එසේ සිදු වන්නට හැකිව තිබූ බවය. එබැවින් අසත්ය දේ පිළිබඳ නිර්වචනය සහ බෙදීම සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, අසත්ය දේ ඇත්ත වශයෙන්ම සත්ය විය නොහැකි වූවද, අසත්ය දේ සම්පූර්ණයෙන්ම සත්ය විය හැකිය.
36 වන පරිච්ඡේදය – කථිකත්වයේ රීති සත්යය වේ, එහෙත් ඒවා සමහර විට අසත්ය දේ ගැන මිනිසුන්ට ඒත්තු ගැන්වීමට භාවිත කෙරෙයි.
54. වඩා බහුල ආකාරයේ තර්කයක් සඳහාද යම් යම් නීති ඇත, එය කථිකත්වය ලෙස හැඳින්වේ, එසේම මෙම නීති අසත්ය දේ මිනිසුන්ට ඒත්තු ගැන්වීම සඳහා භාවිත කළ හැකි නිසා අඩු සත්යය නොවේය. එහෙත් සත්යය බලාත්මක කිරීමටද ඒවා යොදා ගත හැකි බැවින් දොස් පැවරිය යුත්තේ කථිකත්වයට නොව, එය අයහපත් භාවිතය සඳහා යොදා ගන්නා අයගේ විකෘතිතාවයටය. සෙනෙහස ප්රකාශ කිරීම අසන්නා සනසන බව, නැතිනම් ආඛ්යානයක් කෙටි සහ පැහැදිලි වූ විට ඵලදායී වන බව සහ විවිධත්වය මිනිසුන්ගේ අවධානය වෙහෙසට පත් නොකර අල්ලා ගන්නා බව ආදිය මිනිසුන් අතර ඇති වූ විධි විධානයක් නිසා වූවක් නොවේය. එසේම එය ඒ හා සමාන කාරණාවල දිශාවම වන්නේය. ඒවා භාවිත කරන හේතුව සත්ය හෝ අසත්ය වේවා, ඒවා දැනුම හෝ විශ්වාසය නිපදවීමේදී, එසේත් නැතිනම් ආශාවට සහ පිළිකුලට මිනිසුන්ගේ මනස චලනය කිරීමේදී ඵලදායී වන තාක් දුරට ඒවා සත්ය වේ. ඒවා එසේ විය යුතු බවට පිළිවෙළකට සකස් කරනවාට වඩා මේ දේවල් එසේ බවට මිනිස්සු සොයා ගත්හ.
37 වන පරිච්ඡේදය – තර්කන විද්යාව සහ විවාද භාවිතය.
55. කෙසේ වෙතත්, මෙම කලාව ඉගෙනගත් විට, එය අර්ථය දැනගැනීම සඳහා එතරම් භාවිත නොකළ යුතු අතර, අර්ථය තහවුරු කරගත් විට අර්ථය ඉදිරිපත් කිරීම උදෙසා භාවිත කළ යුතුය. එහෙත් කලින් කතා කරන ලද, අනුමානයන්, නිර්වචන සහ බෙදීම් සමග කටයුතු කරන කලාව, අර්ථය සොයා ගැනීම සඳහා විශාලම උපකාරයක් වේ, ඒ මිනිසුන් මේ දේවල් ඉගෙනගත් කල, ප්රීතිමත් ජීවිතයක සැබෑ රහස ඔවුන් ඉගෙන ගෙන ඇත යනුවෙන් උපකල්පනය කිරීමේ වරදට ඔවුන් නොවැටෙන්නේ නම් පමණි. එසේ වුවද, තවමත්, එවැනි නීතිවල ඉතා සංකීර්ණ හා අපහසුතාවන්ගෙන් යුතු විනය ඇති කරගන්නවාට වඩා මේ විද්යාවන් ඉගෙනගැනීම පිණිස එය සිදු කළ විට මිනිසුන්ට වස්තුව ලබා ගැනීමේ දුෂ්කරතාවය අඩු වීම සමහර විට සිදු වේ. එය හරියට ඇවිදීම සම්බන්ධයෙන් නීති දීමට කැමති මිනිසෙකු, ඔබ ඉදිරි පාදය තැබීමට පෙර පසුපස පාදය ඔසවන්න එපා කියා ඔබට අවවාද කළ යුතු අතර, පසුව ඔබ සන්ධි සහ දණහිස්වල කොටස් චලනය කළ යුතු ආකාරය ඉතා සියුම් ලෙස විස්තර කළ යුතු වැනි වේ. මන්ද ඔහු පවසන දේ සත්ය වේ. මන්ද කෙනෙකුට වෙනත් ආකාරයකින් ගමන් කළ නොහැකි නිසාය. එහෙත් මිනිසුන්ට ඔවුන් ඒවා තුළින් ගමන් කරද්දී ඒවා ක්රියාත්මක කරනවාට වඩා, නැත්නම් ඒවා ගැන කී විට තේරුම් ගන්නවාට වඩා, මෙම චලනයන් ක්රියාත්මක කිරීමෙන් ඇවිදීම පහසු වේ. අනෙක් අතට, ඇවිදීමට නොහැකි අය, එවැනි දිශාවන් ගැන එතරම් සැලකිල්ලක් නොදක්වති, මන්ද ඒවා පරීක්ෂා කර ඒවා ඔප්පු කිරීමට ඔවුන්ට නොහැකි බැවිනි. ඒ හා සමානව, දක්ෂ මිනිසෙක් බොහෝ විට අනුමාන කිරීම සඳහා නීති රීති තේරුම් ගැනීමට වඩා ඉක්මනින් අර්ථකථනය අසත්ය බව දකියි. අනෙක් අතට, කම්මැලි මිනිසෙක් එහි අතාර්කික බව නොදකියි. එහෙත් ඔහු ඊට වඩා අඩුවෙන් නීති ග්රහණය කර ගන්නේය. තවද මෙම සියලු නීති සම්බන්ධයෙන්, තර්ක කිරීමට හෝ අදහස් ගොඩනැගීමට හෝ සහාය වීමට වඩා, සමහර විට ඒවා බුද්ධිමත් අයට වඩා හොඳ පුහුණුවක් ලබා දෙනවා හැරුණුකොට, සත්යයේ ප්රදර්ශන ලෙස අපි ඒවායින් වැඩි සතුටක් ලබා ගනිමු. කෙසේ වෙතත්, ඒ සමගම ඒවා අනර්ථයක් හෝ නිෂ්ඵලකමක් කිරීමට වැඩි නැඹුරුවක් ඇති නොකිරීම පිණිස අප වගබලා ගත යුතුය – එනම්, පිළිගත හැකි කතාවෙන් සහ ප්රශ්න අල්ලා ගැනීමෙන් මිනිසුන් නොමඟ යැවීමට ඇති නැඹුරුව, එසේත් නැතිනම් ඔවුන් යම් උතුම් දෙයක් ලබා ඇති බව සිතන්නට සලස්වමින් එය යහපත් සහ අහිංසක අයට වඩා වාසියක් ලබා දෙන යම් ශ්රේෂ්ඨ දෙයක් ලබාගෙන ඇති බව සිතන්නට නැඹුරුව ඒවා ඉගෙනගත් අයට නොදෙන බවයි.
38 වන පරිච්ඡේදය – සංඛ්යා පිළිබඳ විද්යාව මවන ලද්දක් නොවේය, එහෙත් එය මිනිසා විසින් සොයාගන්නා ලද්දකි.
56. දැන් සංඛ්යා විද්යාව සලකන කල, එය මිනිසා විසින් නිර්මාණය කරන ලද්දක් නොවන බවත්, විමර්ශනය කර සොයා ගත් එකක් බවත්, උනන්දුවක් නැති අයටද අවබෝධ වේ. මන්ද, වර්ජිල්ට ඔහුගේ කැමැත්තෙන් ඉතාලියේ පළමු අක්ෂරය දීර්ඝ කළ හැකි වුවද, පැරැන්නන් එය කෙටියෙන් උච්චාරණය කළද, තුන් වරක් තුන නවය නොවන බව හෝ එය චතුරස්රයක් නොසාදන බව හෝ එය තුන් වාරයක් තුන නොවන බව හෝ හෝ එයින් එකහමාරක් වන සංඛ්යාව හය බව නැතහොත් ඔත්තේ සංඛ්යාවලට අඩක් නොමැති නිසා ඒවා ඕනෑම සංඛ්යාවක දෙගුණයක් නොවන බව සත්ය නොවන බව ඔහුගේ කැමැත්තෙන් තීරණය කිරීමට කිසිවෙකුට හැකියාවක් නැත. එසේ නම්, සංඛ්යා ඒවා සම්බන්ධයෙන්ම සලකනු ලැබුවද, නැතහොත් අංකවල හෝ ශබ්දවල හෝ වෙනත් චලිතයන්ගේ නීතිවලට අදාළ වන පරිදි සලකනු ලැබුවද, ඒවාට මිනිසා විසින් සාදනු නොලැබූ, එහෙත් දක්ෂ මිනිසුන්ගේ තියුණු බව විසිනි ආලෝකයට ගෙන එන ලද ස්ථාවර නීති තිබේ.
57. කෙසේ වෙතත්, උගතුන්ගෙන් කෙනෙකු ලෙස තමා ගැන පුරසාරම් දෙඩීමට හේතු වන මේ දේවල්වලට ඉහළ වටිනාකමක් ලබා දෙන මිනිසා, එසේම ඔහු සත්ය යැයි වටහා ගන්නා දේවල් ඒවායේ සත්ය ව්යුත්පන්න වන්නේ කුමන මූලාශ්රයෙන්ද, ඔහු වෙනස් කළ නොහැකි යැයි වටහා ගන්නා අනෙක් කාරණාවන්ද ඒවායෙහි සත්යය සහ වෙනස් කළ නොහැකි බව ලබා ගන්නේ කොහෙන්ද යන්න ගැන විමසා බලන්නේ නැති මිනිසා, එමෙන්ම මිනිසාගේ කායික පෙනුමෙහි සිට මිනිසාගේ මනස වෙත නැඟී සිටින ඔහු, එයද වෙනස් කළ හැකි බව දැනගැනීමෙන් (මන්ද ඇතැම් විට එයට උපදෙස් දෙනු ලැබ ඇත, තවත් විටෙක උපදෙස් නොදෙන ලදුව ඇත), එය ඊට ඉහළින් ඇති වෙනස් කළ නොහැකි සත්යය සහ ඊට යටින් ඇති වෙනස් කළ හැකි දේ අතර මැද ස්ථානයක් හිමි කරගෙන සිටින්නේ වුවද, සෑම කෙනෙකුම සහ දෙයක්ම තම පැවැත්ම ලබා ගන්නේ එකම දෙවියන් වහන්සේගෙන් බව ඔහු දන්නා අතර, උන් වහන්සේට ප්රශංසා කිරීම සහ ප්රේම කිරීම උදෙසා සියලු දේම නැවත කිරීමට උත්සාහ නොකරයි – මා පවසන්නේ, මේ ආකාරයට ක්රියා කරන මිනිසා උගත් බව පෙනෙන්නේය. එහෙත් ඔහු ප්රඥාවන්තයෙකු ලෙස සැලකිය නොහැකි බවය.
39 පරිච්ඡේදය – ඉහත සඳහන් කරන ලද අධ්යයනවලින් අවධානය යොමු කළ යුත්තේ කුමකටද සහ කුමන ආත්මයකින්ද යන්න සම්බන්ධයෙන්.
ඒ අනුව, දෙවියන් වහන්සේට බිය වී ජීවිතයේ සතුට අපේක්ෂා කරන උගත් හා දක්ෂ තරුණ තරුණියන්ට, ඔවුන් සොයා යන සතුට ඔවුන්ට ලබාගත හැකි සේ, ක්රිස්තුස් වහන්සේගේ සභාවේ ආලෝකයෙන් ඔබ්බට ප්රචලිතව පවතින ඉගෙනීමේ ශාඛාවන් පසුපස නොසැලකිලිමත් ලෙස හඹා නොයන ලෙසත්, එහෙත් සන්සුන්ව හා ප්රවේශමෙන් ඒවා අතර වෙනස්කම් දැකීමට උත්සහා කරන ලෙසත් අවවාද කිරීම හොඳ යැයි මම සිතමි. තවද, ඒවායෙහි නිර්මාණකරුවන්ගේ විවිධ තෘප්තිය නිසා වෙනස් වන මිනිසුන් විසින් පිහිටුවන ලද සහ වැරදි උපකල්පන නිසා නොදන්නා කාරණා, විශේෂයෙන්ම ඔවුන් සලකුණු පිළිබඳ එකඟතා සහ ගිවිසුම් මගින් යක්ෂයන් සමඟ ඇසුරට ඇතුළු වීම සම්බන්ධ කාරණාවලින් කිසිවක් ඔවුන් සොයා ගන්නේ නම්, මේවා සහමුලින්ම ප්රතික්ෂේප කර පිළිකුලෙන් යුතුව ඒ ගැන සලකනු ලැබේවා. එම දේවල් අනවශ්ය සහ සුඛෝපබෝගී වීම නිසා තරුණයෝද එම මිනිසුන් විසින් සකස් කරගන්නා ලද කාරණාවලින් තම අවධානය ඉවත් කරගනිත්වා. එහෙත් මේ ජීවිතයේ අවශ්යතා සඳහා අප අවට සිටින අය සමග ආශ්රය කිරීම පිණිස අපට හැකියාව ලබා දෙන මිනිසුන්ගේ විධිවිධාන අප නොසලකා නොහැරිය යුතුය. කෙසේ වෙතත්, අන්ය ජාතිකයින් අතර දක්නට ලැබෙන අනෙකුත් ඉගෙනුම් අංශවල, අතීත හෝ වර්තමාන, ශාරීරික ඉන්ද්රියයන්ට අදාළ වන වස්තූන් පිළිබඳ තොරතුරු හැරුණුකොට ප්රයෝජනවත් කිසිවක් නොමැති බවත්, ඒවායෙහි තර්කනය සහ සංඛ්යා පිළිබඳ විද්යාවන් හැරුණුකොටගෙන ප්රයෝජනවත් යාන්ත්රික කලාවන් සම්බන්ධ අත්හදා බැලීම් සහ නිගමනද ඇතුළත් වන බවත් මම සිතමි. මේ සියල්ල සම්බන්ධයෙන් ගත් කල අප ඒවා උපරිමයෙන් අල්ලා ගත යුතුය, කිසිවක් ඕනෑවට වඩා නොසැලකිය යුතුය; විශේෂයෙන්ම ඉන්ද්රියයන්ට අදාළව, අවකාශයේ සහ කාලයෙහි සම්බන්ධතාවලට යටත් වන ඒවා සම්බන්ධයෙන් එසේ සැලකිය යුතුය.
59. එසේ නම්, සමහර මිනිසුන් හෙබ්රෙව්, සිරියානු, ඊජිප්තු සහ වෙනත් භාෂාවලින් ශුද්ධලියවිල්ලේ ඇති සියලුම වචන සහ නම් සම්බන්ධයෙන් සිදු කර ඇත්තේ කුමක්ද? ශුද්ධලියවිල්ලේ අර්ථ නිරූපණයකින් තොරව ඒවා ඉතිරි කර ඇතිවාක් මෙන් ඔවුහු ඒවා වෙන වෙනම ගෙන අර්ථකථනය කරති; එසේම විසඳීම සඳහා ඉතිහාසය පිළිබඳ දැනුමක් අවශ්ය වන ශුද්ධලියවිල්ලේ පැන නගින ප්රශ්න සඳහා යුසේබියස් අතීතයේ ඉතිහාසය සම්බන්ධයෙන් කර ඇති දේ කුමක්ද- මා පවසන්නේ, කිතුනුවාට දැනුමේ කාරණා කිහිපයක් සඳහා බොහෝ විෂයයන් සඳහා තම ශක්තිය වැය කිරීම අනවශ්ය බවට පත් කරමින්, මෙවැනි කාරණා සම්බන්ධයෙන් මේ මිනිසුන් කර ඇති දෙයයි. තම සහෝදරයන්ගේ ප්රයෝජනය උදෙසා ශ්රමය භාර ගැනීමට කාරුණික ආත්මයකින් ඕනෑම දක්ෂ මිනිසෙකු කැමති වන්නේ නම්, වෙනත් කාරණා සම්බන්ධයෙන්ද එයම කළ හැකි බව මම සිතමි. මේ ආකාරයෙන්, ඔහුට ඔවුන් වෙනුවෙන් පන්ති කිහිපයක් සකස් කර, ඔවුන් නොදන්නා ස්ථාන, සතුන්, ගස්, ගල්, ලෝහ සහ ශුද්ධලියවිල්ලේ සඳහන් වෙනත් දේවල් ගැන විස්තරයක් ලබා දීමට හැකිය, මේවා පමණක් ලබාගෙන ඔහුගේ වාර්තාව ලිවීමට කැප කළ හැකිය. මෙය සංඛ්යා සම්බන්ධයෙන්ද සිදු කළ හැකි අතර, එම සංඛ්යා පිළිබඳ සිද්ධාන්තය සහ ශුද්ධලියවිල්ලේ සඳහන් වන ඒවා පමණක් පැහැදිලි කර ලියා තැබීම සිදු කළ හැකිය. තවද මේ දේවලින් සමහරක් හෝ සියල්ලම දැනටමත් සිදු කර ඇතිවා විය හැකිය (මා නොදැනුවත්ව සිටි බොහෝ දේ යහපත් සහ උගත් කිතුනුවන් විසින් සොයා බලන ලදුව, ඒවා ලියා තැබීමට කැපවී ඇති බව මට පෙනී ගියේය), එහෙත් ඒවා නොසැලකිලිමත් සෙනඟ අතරේ නැති වී යයි. නොඑසේ නම්, ඊර්ෂ්යා කරන අය විසින් නොපෙනෙන ලෙස තබනු ලැබ ඇත. තර්ක කිරීමේ න්යාය සම්බන්ධයෙන්ද එයම කළ හැකිද යන්න මට විශ්වාස නැත. එහෙත් මට පෙනෙන්නේ එය එසේ කළ නොහැකි බවයි, මන්ද මෙය ශුද්ධලියවිල්ලේ සමස්ත ව්යුහය හරහා ස්නායු පද්ධතියක් මෙන් දිවෙන නිසාත්, ඒ නිසා අපැහැදිලි ඡේද අනාවරණය කිරීමට සහ පැහැදිලි කිරීමට පාඨකයාට වැඩි සේවයක් කිරීමට සිදු වන නිසාත්ය. ඒ සම්බන්ධයෙන් මම පසුව කතා කරන්නෙමි. මා දැන් සාකච්ඡා කරන මාතෘකාව වන නොදන්නා සලකුණුවල තේරුම සොයා ගැනීම සම්බන්ධයෙන්ද එහි ඇත.
40 වන පරිච්ඡේදය – මිථ්යාදෘෂ්ටිකයින් විසින් නිවැරදිව ප්රකාශ කරන ලද ඕනෑම දෙයක්, අපගේ භාවිතයට අප ගැළපිය යුතුය.
60. දාර්ශනිකයින් ලෙස හඳුන්වනු ලබන අය සහ විශේෂයෙන්ම ප්ලේටෝනිකවාදීන් අපගේ ඇදහිල්ලට එකඟව සත්යය හා එකඟ වන ඕනෑම දෙයක් ප්රකාශ කර ඇත්නම්, අපි එයින් හැකිළීම සිදු නොවිය යුතු පමණක් නොව, එය නීති විරෝධී ලෙස ඔවුන් සන්තකයේ තබා ගන්නා අයගෙන් අපගේම ප්රයෝජනය සඳහා එය ඉල්ලා සිටිය යුතුය. මන්ද, මිසර වාසීන්ට තිබුණේ ඉශ්රායෙල් ජනයා පිළිකුල් කළ සහ ද්වේශ කර පළා ගිය පිළිම සහ මහත් වූ බර පමණක් නොවේය. එහෙත්, මිසරයෙන් පිටව යන විට එම මිනිසුන් විසින් වඩා හොඳ කාර්යක් සඳහා භාවිත කරන පිණිස සැලසුම් කර තමන්ටම ගැළපෙන සේ පවරාගන්නා ලද රන් රිදී භාජන සහ ආභරණ සහ ඇඳුම් පැලඳුම්ද විය. ඔවුන් මෙය සිදු කරන්නේ ඔවුන්ගේම අධිකාරිය මත නොව, දෙවියන් වහන්සේගේ ආඥාව පරිදිය. මිසර ජාතිකයන් ඔවුන්ගේ නොදැනුවත්භාවය හේතුවෙන් ඔවුන් යහපත් ලෙස භාවිත නොකළ දේවල් ඔවුන් විසින්ම ඉශ්රායෙල්වරුන්ට ලබා දෙන ලදී. එලෙසම මිථ්යාදෘෂ්ටිකයින්ගේ ඉගෙනීමේ සියලුම අංශවල ඇත්තේ අප සෑම කෙනෙකුම ක්රිස්තුස් වහන්සේගේ නායකත්වය යටතේ මිථ්යාදෘෂ්ටික ඇසුරෙන් පිටතට යන විට පිළිකුල් කළ යුතු අතර වැළකී සිටිය යුතු ආකරයේ ව්යාජ සහ මිථ්යා විශ්වාසයන් සහ අනවශ්ය වෙහෙස මහන්සි වී බර පැටවීම පමණක් නොවේය. එහෙත් සත්යය භාවිතයට වඩාත් හොඳින් අනුගත වන ලිබරල් උපදෙස් මෙන්ම සදාචාරයේ විශිෂ්ටතම ආඥා පදද ඒවායේ අන්තර්ගත වේ. එසේම එකම දෙවියන් වහන්සේට නමස්කාර කිරීම සම්බන්ධයෙන් පවා සමහර සත්යයන් ඔවුන් අතර දක්නට ලැබේ. දැන් ඔවුන්ගේ රන් රිදී වන මේවා, ඔවුන් විසින්ම නිර්මාණය නොකරන ලද, එහෙත් විදේශයන්හි සෑම තැනකම විසිරී ඇති දෙවියන් වහන්සේගේ ආකරයේ පතල්වලින් හාරා ගන්නා ලදුව, යක්ෂයින්ට නමස්කාර කිරීම සඳහා විපරීතව හා නීති විරෝධී ලෙස ගණිකා වෘත්තියේ යොදවා ගන්නා ලද ප්රඥාවය. එබැවින්, කිතුනුවා, මෙම මිනිසුන්ගේ දුක්ඛිත ඇසුරෙන් ආත්මය තුළ වෙන් වූ විට, ඒවා ඔවුන්ගෙන් ගත යුතුය, එසේ ඒවා ශුභාරංචිය දේශනා කිරීමේදී ඒවායෙහි නිසි භාවිතය උදෙසා කැප කළ යුතුය. ඔවුන්ගේ වස්ත්රද – එනම්, මේ ජීවිතයේ අත්යවශ්ය වන මනුෂ්යයින් සමග වන ආශ්රයට අනුගත වූ මානව ආයතන – අප රැගෙන ඒවා ක්රිස්තියානි භාවිතයට යොමු කළ යුතුය.
61. අපගේ සහෝදරයන් අතර සිටින බොහෝ යහපත් සහ විශ්වාසවන්ත මිනිසුන් තවත් කුමක් කර තිබේද? වඩාත්ම සිත් ඇදගන්නා ගුරුවරයා සහ වඩාත්ම ආශීර්වාද ලත් ප්රාණ පරිත්යාගිවරයා වූ සයිප්රියන් ඊජිප්තුවෙන් පිටතට එන විට කොපමණ රන් රිදී සහ වස්ත්ර ප්රමාණයක් පටවාගෙන පැමිණියාද යන්න අපට නොපෙනේද? ලැක්ටැන්ටියස් ඔහු සමග කොපමණ දේවල් රැලෙන පැමිණියේද? එසේම වික්ටෝරිනම් සහ ඔප්ටේටස් මෙන්ම හිලරි සම්බන්ධයෙන්ද එසේමය. ජීවත් වන අය සම්බන්ධයෙන් මම මෙහිදී කතා නොකරමි! ග්රීක ජාතිකයන් ගණන් කළ නොහැකි තරම් කොපමණ ප්රමාණයක් ණයට ගෙන තිබේද! එසේ මේ සියල්ලටම පෙර, දෙවියන් වහන්සේගේ විශ්වාසවන්තම සේවකයා වූ මෝසෙස්ද එයම කර ඇත. මන්ද, ඔහු මිසර වැසියන්ගේ සියලුම ප්රඥාව සම්බන්ධයෙන් උගත් බව ලියා ඇත. ක්රියා 7:22 එමෙන්ම (විශේෂයෙන් ක්රිස්තුස් වහන්සේගේ වියගහට පයින් ගසමින් කිතුනුවන්ට පීඩා කළ එම කාලවලදී) එකම දෙවියන් වහන්සේට නමස්කාර කිරීමටත්, ඒ කරණකොටගෙන නිෂ්ඵල පිළිම වන්දනාව පෙරළා දැමීමටත් ඔවුන් සූදානම් වන්නේ යැයි අන්යජාතිකයින් සැක කළේ නම්, අන්යජාතික මිථ්යා විශ්වාසයන් කිසිදා ප්රයෝජනවත් දැනුමේ ශාඛාවන් ලබා නොදෙනු ඇත. එහෙත් ඉශ්රායෙල්වරුන් ඊජිප්තුවෙන් පිටත්ව යද්දී ඔවුන් දුන් දේ කෙසේ ක්රිස්තුස් වහන්සේට සේවය කිරීම උදෙසා මාරු වෙනු ඇද්ද යන්න නොදැන මිසරවරු ඔවුන්ගේ රන් රිදී සහ වස්ත්ර දෙවියන් වහන්සේගේ සෙනඟට දුන්හ. මන්ද නික්ම යන අවස්ථාවේ කරන ලද දෙය දැන් සිදුවෙමින් පවතින දේ පූර්වයෙන් නිරූපණය කරන රූපකයක් බවට සැකයක් නැත. එසේම මා මෙය පවසන්නේ යහපත් හෝ වඩා යහපත් විය හැකි වෙනත් ඕනෑම අර්ථකථනයක් සම්බන්ධයෙන් අගතියකින් තොරවයි.
41 වන පරිච්ඡේදය – ශුද්ධලියවිල්ල අධ්යයනය කිරීම සඳහා කුමන ආකාරයේ ආත්මයක් අවශ්ය වේද?
62. එහෙත් ශුද්ධලියවිල්ල හදාරන ශිෂ්යයා මා පෙන්වා දුන් ආකාරයට සූදානම් වී, තම පර්යේෂණවලට අවතීර්ණ වන විට, ඔහු අපෝස්තුළුවරයාගේ, දැනුම අහංකාරය ඇති කරයි, එහෙත් ප්රේමය ධෛර්ය දෙයි, 1 කොරින්ති 8:1 යන කියමන නිරන්තරයෙන් මෙනෙහි කරාවා. මන්ද ඔහු ඊජිප්තුවෙන් පිටතට ගෙන ආ ධනය කුමක් වුවත්, ඔහු පාස්කුව නොපැවැත්වූයේ නම්, ඔහුට ආරක්ෂිත විය නොහැකි බව ඔහුට හැඟෙනු ඇති බැවිනි. දැන් අප වෙනුවෙන් පූජා කරන ලද අපගේ පාස්කුවේ බැටළු පැටවා ක්රිස්තුස් වහන්සේ වන සේක, 1 කොරින්ති 5:7. එසේම පාරාවෝ යටතේ ඊජිප්තුවේ වෙහෙස මහන්සි වී වැඩ කරන අයට උන් වහන්සේ විසින්ම ආමන්ත්රණය කරනු ලබන කැඳවීම තරම් ක්රිස්තුස් වහන්සේගේ පූජාව අපට පැහැදිලිව උගන්වන වෙනත් කිසිවක් ඇත්තේ නැත: වෙහෙසවෙන්නාවූ, බර උසුලන්නාවූ සියල්ලෙනි, මා වෙතට එන්න, මම නුඹලාට සහනය දෙමි. මම සිතින් මෘදුව යටත්ව සිටින බැවින්, මාගේ වියගහ නුඹලා පිටට ගෙන, මාගෙන් ඉගෙනගන්න. එවිට නුඹලාගේ ආත්මවලට සහනය ලැබෙන්නේය. මක්නිසාද මාගේ වියගහ පහසුය, මාගේ බරද සැහැල්ලුය. මතෙව් 11:28-30 දැනුම නිසා අහංකාර නොවන, ප්රේමයෙන් ධෛර්ය දෙන සහ මෘදු මොළොක් නිහතමානී හදවත් ඇති අයට මිස එය සැහැල්ලු වන්නේ අන් කවරෙකුටද? එසේ නම්, එකල පාස්කු මංගල්යය සැමරූ අය, එහි වර්ගයක් සහ සෙවණැල්ලක් ලෙස ඔවුන්ගේ දොර උළුඅහු බැටළු පැටවාගේ ලේවලින් සලකුණු කිරීමට අණ කළ විට, ඒවා සලකුණු කිරීමට හිසොප් භාවිත කළ බව ඔවුහු මතක තබාගනිත්වා. නික්මයාම 12:22 දැන් මෙය නිහතමානී හා පහත් පැළෑටියකි, එහෙත් එහි මුල්වලට වඩා ශක්තිමත් හා විනිවිද යන අන් කිසිවක් ඇත්තේ නැත. ප්රේමයේ මුල් බැසගත් සහ පදනම් වී සිටින බැවින්, අපට සියලු ශුද්ධවන්තයින් හා සමග එහි පළල, දිග, ගැඹුර සහ උස කුමක්ද යන්න තේරුම් ගැනීමට හැකි වනු ඇත, එපීස 3:17-18 – එනම්, අපගේ ස්වාමින් වහන්සේගේ කුරුසිය අවබෝධ කර ගැනීමයි, එහි පළල අත් දිගු කර විදහා ඇති තිරස් ලීයෙන්ද, එහි දිග බිම සිට හරස් තීරුව දක්වා මුළු සිරුරම සහ හිසේ සිට පහළට සවි කර ඇති කොටසින්ද, එහි උස හරස් තීරුවේ සිට හිස වැතිර ඇති ඉහළ කොටස දක්වා කොටසින්ද, එහි ගැඹුර පොළොවට සවි කර තිබෙන සැඟවී ඇති කොටස මගින්ද දක්වා ඇත. තවද මෙම කුරුසියේ සලකුණ මගින් සියලුම ක්රිස්තියානි අයගේ ක්රියාවන් සංකේතවත් කරයි, එනම්, ක්රිස්තුස් වහන්සේ තුළ යහපත් ක්රියා කිරීම, උන් වහන්සේට නිරන්තරයෙන් ඇලී සිටීම, ස්වර්ගය ගැන බලාපොරොත්තු තබා ගැනීම සහ සක්රමේන්තු නොකෙළෙසීම යනාදියයි. තවද මෙම කිතුනු ක්රියාවෙන් පවිත්ර කරනු ලැබ, දෙවියන් වහන්සේගේ සියලු සම්පූර්ණත්වයෙන් අප පූර්ණ වන පිණිස, සියල්ල උන් වහන්සේ කරණකොටගෙන මවන ලද, පියාණන් වහන්සේට සමානවූ, සියලු දැනුම ඉක්මවා යන ක්රිස්තුස් වහන්සේගේ ප්රේමය පවා අපට දැනගැනීමට හැකි වනු ඇත. එපීස 3:19 හිසොප්වල පවිත්ර කිරීමේ ගුණයක් ඇත, එය අහංකාර වන දැනුමෙන් හදවත ඉදිමෙන්නේ නැත, එසේම එය ඊජිප්තුවෙන් ගෙනා ධනය ගැන නිෂ්ඵල ලෙස පුරසාරම් දොඩන්නේ නැත. හිසොප්වලින් මා පවිත්ර කළ මැනව, එවිට මම පවිත්ර වන්නෙමි. මා සේදුව මැනව, එවිට මම හිමට වඩා සුදු වන්නෙමි, ප්රීතිය හා සන්තෝෂය මට ඇසීමට සැලැසුස්ව මැනව, යනුවෙන් ගීතිකාකරු පවසයි. එයට ඔහු ක්ෂණිකව මෙසේ එකතු කරන්නේ, එය හිසොප් මගින් පෙන්නුම් කරන උඩඟුකමෙන් පවිත්ර වන බව පෙන්වීමටයි, එසේ ඔබ වහන්සේ විසින් බිඳ දමන ලද ඇටකටු ප්රීතියට පත් වන පිණිසය.
42 වන පරිච්ඡේදය – අපවිත්ර කතුවරුන් සමග සංසන්දනය කරන ලද ශුද්ධලියවිල්ල.
63. ඉශ්රායෙල් සෙනඟ ඊජිප්තුවෙන් පිටතට ගෙනා රන් රිදී හා වස්ත්ර ප්රමාණය පසුව යෙරුසලමේදී ඔවුන් ලැබූ ධනයට සාපේක්ෂව සසඳන කල එතරම්ම දුප්පත් විය. එසේ එම ධනය සලමොන් රජතුමාගේ පාලන සමයේදී එහි උච්චතම අවස්ථාවට ළඟා විය. ඒ හා සමාන ලෙසම, ශුද්ධලියවිල්ලෙහි දැනුම හා සසඳන විට විජාතිකයන්ගේ පොත්වලින් රැස් කරන ලද සියලුම ප්රයෝජනවත් දැනුම දුප්පත්ය. මන්ද, මිනිසා වෙනත් මූලාශ්රවලින් ඉගෙනගත් ඕනෑම දෙයක්, එය රිදවන දෙයක් නම්, එය හෙළා දකිනු ලබන්නේය. එය ප්රයෝජනවත් නම්, එය ශුද්ධලියවිල්ලෙහි අන්තර්ගත වේ. එසේ සෑම මිනිසෙකුම වෙනත් තැන්වලදී ප්රයෝජනවත් විය හැකි තමා ඉගෙනගත් සියල්ල, වෙන කොහෙන්වත් සොයාගත නොහැකි සියල්ල, ඔහුට ශුද්ධලියවිල්ලෙහි වඩාත් බහුල ආකාරයෙන් සොයාගත හැකිය. එහෙත් එසේ ශුද්ධලියවිල්ලේ ඇති පුදුමාකාර උත්තරීතර බව සහ පුදුමාකාර සරල බව තුළ පමණක්ම ඔහුට වඩා බොහෝ කාරණා සොයාගත හැකිය.
එසේ නම්, මෙහි පෙන්වා දුන් උපදෙස් පාඨකයා ග්රහණය කරගත කල, නොදන්නා සලකුණු ඔහුට බාධාවක් වීම නතර වනු ඇත. ඔහු තම හදවතින් නිහතමානීව හා යටහත්ව, ක්රිස්තුස් වහන්සේගේ පහසු වියගහට යටත්ව, උන් වහන්සේගේ සැහැල්ලු බර උසුලාගෙන, දැනුමෙන් ඔහු අහංකාර වීමට ඉඩ නොදෙන පරිදි ඇදහිල්ලෙහි ස්ථිරව මුල් බැස, ගොඩනගුණු පසුව, ඔහුට ශුද්ධලියවිල්ලේ නොපැහැදිලි සංකේත සලකා බැලීමට සහ සාකච්ඡාවට එළඹීමට ඉඩ හරින්න. මේවා සම්බන්ධයෙන් මම දැන් තුන්වන පොතකින්, ස්වාමින් වහන්සේ සහතික කිරීමට සතුටු වන්නේ කුමක්ද යන්න පැවසීමට උත්සාහ කරමි.
ක්රිස්තියානි ධර්මය (Christian Doctrine -Book 1)
ක්රිස්තියානි ධර්මය – 2 වන පොත (Christian Doctrine – Book 2)
ක්රිස්තියානි ධර්මය – 3 වන පොත (Christian Doctrine – Book 3)
ක්රිස්තියානි ධර්මය – 4 වන පොත (Christian Doctrine – Book 4)