Saint Augustine, Confessions, Book 5 in Sinhala
5 වන පොත
1 වන පරිච්ඡේදය. දෙවියන් වහන්සේට ප්රශංසා කිරීම සහ උන් වහන්සේට පාපොච්චාරණය කිරීම වූ කලි ආත්මය බවට පත් වේ.
1. මාගේ දිවෙන් ඔබ වහන්සේගේ නාමයට පාපොචචාරණය කරන පිණිස, ඔබ වහන්සේ විසින් සාදන ලද සහ නැවත ජීවත් කරන කරන ලද, මාගේ දිවෙන් සිදු කරන මාගේ පාපොච්චාරණ පූජාව පිළිගත මැනව; එසේම ඔබ වහන්සේ මාගේ සියලු ඇටකටු සුව කළ මැනව, ස්වාමින් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ හා සමාන කෙනෙකු කවුද යනුවෙන් පැවසීමට ඒවාට ඉඩ හරින්න. මන්ද ඔබ වහන්සේට පාපොච්චාරණය කරන්නා ඔහු තුළ සිදු විය හැකි දේ ඔබ වහන්සේට උගන්වන්නේ නැත, මන්ද සංවෘත හදවතක් ඔබ වහන්සේගේ ඇසෙන් බැහැර වී නොතිබෙන නිසාත්, මිනිසාගේ හදවතේ දැඩිකම ඔබ වහන්සේගේ අත ඉවතට හරවන්නේ නැති නිසාත්ය. එහෙත් ඔබ වහන්සේ අනුකම්පාවෙන් හෝ පළිගැනීමෙන් හෝ ඔබ වහන්සේ කැමති විට එය විසුරුවා හරින සේක. එසේම ඔබ වහන්සේගේ හදවතින් සැඟවිය හැකි කිසිවෙක් ඇත්තේ නැත. එහෙත් මාගේ ආත්මය ඔබ වහන්සේට ප්රේම කරන පිණිස එය ඔබ වහන්සේට ප්රශංසා කෙරේවා. එසේම මගේ දිව ඔබ වහන්සේට ප්රශංසා කරන පිණිස ඔබ වහන්සේගේ දයාව ඔබ වහන්සේට ප්රකාශ කෙරේවා. ඔබ වහන්සේගේ මුළු මැවිල්ලම ඔබ වහන්සේට ප්රශංසා කිරීමෙන් නිශ්ශබ්ද වන්නේවත්, නවතින්නේවත් නැත. එසේම ඔබ වහන්සේ වෙත යොමු කරන ලද කටහඬින් මිනිසාගේ ආත්මය හෝ, ඒ පිළිබඳ මෙනෙහි කරන අයගේ හඬින් සත්වයින් හෝ භෞතික දේවල් හෝ ප්රශංසා කිරීමෙන් නවතින්නේ නැත. එසේ කිරීමෙන් අපගේ ආත්මයන් ඒවායෙහි විඩාබර තත්වයෙන් ඔබ වහන්සේ දෙසට නැඟී, ඔබ වහන්සේ විසින් සාදන ලද දේ කෙරෙහි හේත්තු වී, ඒවා පුදුමාකාර ලෙස සාදන ලද ඔබ වහන්සේ වෙත යොමු වනු ඇත. එසේ එහි ප්රබෝධවත් බවත් හා සැබෑ ශක්තියක් ඇත්තේය.
2 වන පරිච්ඡේදය. සර්වබලධාරී දෙවියන් වහන්සේගෙන් පළා යාමට කැමති අයගේ නිෂ්ඵලකම පිළිබඳ.
2. නොසන්සුන් අය සහ අයුක්තිසහගත අය ඔබ වහන්සේ වෙතින් ඉවත් වී පලා යත්වා. ඔබ වහන්සේ ඔවුන් දකින අතරම සෙවණැලි වෙන්කර හඳුනාගන්නා සේක. එසේ නම් බලන්න! ඔවුන්ට සිදු වන ඇති සියල්ල සාධාරණය, එහෙත් ඔවුන් ඉතා නරකය. ඔවුන් ඔබ වහන්සේට තුවාල කළේ කෙසේද? එසේත් නැතිනම් ස්වර්ගයේ සිට පොළොවේ පහළම ප්රදේශ දක්වාම යුක්තිසහගත හා පරිපූර්ණ වූ ඔබ වහන්සේගේ ආණ්ඩුව ඔවුන් අපකීර්තියට පත් කළේ කුමකින්ද? මන්ද, ඔවුන් ඔබ වහන්සේ ඉදිරියෙන් පලා ගිය විට ඔවුන් පලා ගියේ කොතැනටද? නැත්නම් ඔබ වහන්සේ ඔවුන් සොයා නොගන්නා පිණිස ඔවුන් සිටින තැනක් ඇද්ද? එහෙත්, ඔබ වහන්සේ ඔවුන් දකින බව නොදකින පිණිස ඔවුහු පලා ගියහ. අන්ධයින් ඔබට විරුද්ධව පැකිළෙනු ඇත; උත්පත්ති 16:13-14 මන්ද ඔබ වහන්සේ සෑදූ කිසිවක් ඔබ වහන්සේ අත්හරින්නේ නැති බැවිනි – අයුක්තිසහගත අය ඔබ වහන්සේට විරුද්ධව පැකිළෙන අතර, සාධාරණ ලෙස තුවාල වී, ඔබ වහන්සේගේ මෘදුකමෙන් ඉවත් වී, ඔබ වහන්සේගේ අවංකකමට එරෙහිව පැකිළෙමින්, ඔවුන්ගේම රළු බව මත වැටෙති. සැබවින්ම, සෑම තැනකම ඔබ වහන්සේ සිටින බවත්, සෑම තැනකම ඔබ වහන්සේ ආවරණය කරන බවත්, ඔබ වහන්සේගෙන් දුරස් වන අයට පවා ඔබ වහන්සේ සමීප බවත් ඔවුහු නොදනිති. එසේ නම්, ඔවුහු හැරී ඔබ වහන්සේ සොයත්වා; මන්ද ඔවුන් ඔවුන්ගේ මැවුම්කරුවාණන් වහන්සේ අත්හැර දැමූ ආකාරයටම ඔබ වහන්සේ ඔබ වහන්සේගේ මැවිල්ල අත්හැර දා නැත. ඔවුහු හැරී ඔබ වහන්සේ සොයත්වා; බැලුව මැනව, ඔබ වහන්සේට පාපොච්චාරණය කරන අයගේ හදවත් තුළ ඔබ වහන්සේ සිටින සේක. ඔවුන්ගේ හදවත් තුළ ඔබ වහන්සේ සිටින සේක. ඔවුහු ඔවුන්ගේ කටුක මාර්ගවලින් හැරී පැමිණි පසු ඔබ වහන්සේගේ ළය මත අඬන අතර, ඔබ වහන්සේ ඔවුන්ගේ කඳුළු මෘදු ලෙස පිසදමන සේක. තවද, ඔවුහු වඩ වඩාත් හඬා වැලපෙමින් ප්රීති වෙති, මන්ද ස්වාමිනි, ඔබ වහන්සේ මස් හා ලේ ඇති මනුෂ්යයෙකු නොවන අතර, ඔබ වහන්සේ ඔවුන් සෑදූ, නැවත සකස් කරන සහ ඔවුන් සනසවන ස්වාමින් වහන්සේ වන සේක. මා ඔබ වහන්සේ සොයන විට මා සිටියේ කොහේද? ඔබ වහන්සේ මට පෙර සිටි සේක. එහෙත් මම මා වෙතින්ම පවා ඉවත්ව ගියෙමි. මා මාම සොයා ගත්තේ නැත, එසේම ඔබ වහන්සේ සොයාගත්තේ ඊටත වඩා අඩුවෙනි!
3 වන පරිච්ඡේදය. මනිකියානුවන්ගේ වඩාත් උගත් රදගුරු ෆවුස්ටස්ට සවන් දුන පසුව, සජීවී සහ අජීවී යන දෙවර්ගයේම කතුවරයාණන් වහන්සේ වන දෙවියන් වහන්සේ වන බවත්, උන් වහන්සේ ප්රධාන වශයෙන් නිහතමානී අය කෙරෙහි සැලකිල්ලක් දක්වන බවත් ඔහු වටහා ගනියි.
3. මගේ වයස අවුරුදු විසිනවයේදී මම මගේ දෙවියන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි සම්පූර්ණයෙන්ම විවෘත වී සිටිම්වා. මේ කාලයේදීි ෆවුස්ටස් නම් වූ මනිකිවරුන්ගේ එක්තරා රදගුරුවරයෙකු කාර්තේජ් නගරයට පැමිණි අතර, එය යක්ෂයාගේ මහා උගුලක් විය. ඔහු තමාගේ සුමට කථාවේ ආකර්ෂණයෙන් අනෙක් ඕනෑම අයෙකු ඔහුගේ ග්රහණයට හසු කර ගත්තේය. මා එයට ප්රශංසා කළත්, මා ඉගෙන ගැනීමට උනන්දු වූ දේවල්වල සත්යතාවයෙන් මට ඒවා වෙන් කළ හැකි විය. ඔවුන්ගේ ප්රශංසාවට ලක් වූ ෆවුස්ටස් විසින් පෝෂණය කිරීම සඳහා මා ඉදිරියේ තබන ලද විද්යාව තරම් කථිකත්වයේ කුඩා අංශය මම අගය නොකළෙමි. ඇත්ත වශයෙන්ම ඉගෙනීමට වඩාත්ම දක්ෂ, සහ ලිබරල් විද්යාවන්හි ප්රමුඛ දක්ෂතා ඇති අයෙකු වශයෙේ ඔහුගේ කීර්තිය හේතුවෙන් ඔහු පිළිබඳ මීට පෙර මට පවසා තිබුණි. මම දාර්ශනිකයන්ගේ බොහෝ ආඥාවන් කියවා මතකයේ තබාගෙන සිටි නිසා, මම ඔවුන්ගේ සමහර ඉගැන්වීම් මනිකියන්වරුන්ගේ එම දිගු ප්රබන්ධ සහ ඔවුන් ප්රකාශ කළ පෙර දේවල් සමග සංසන්දනය කිරීමට පුරුදුව සිටියෙමි. ඔවුන්ට මෙතරම් කාලයක් සිටීමට හැකි වූයේ මෙම පහළ ලෝකය තක්සේරු කිරීමට පමණි. මට පැහැදිලිව පෙනුණු ආකාරයට ඔවුන්ට එහි ස්වාමියා කිසිසේත් සොයා ගැනීමට නොහැකි විය. හිතෝපදේශ 13:9 මන්ද ස්වාමින් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ ශ්රේෂ්ඨය, ඔබ වහන්සේ පහත් අයට ගෞරව කරන නමුත් උඩඟු අය දුර සිටම දන්නා සේක. ඔබ වහන්සේ පසුතැවිලි වූ හදවතට මිස ළං නොවන සේක එසේම අහංකාර අයට ඔබ වහන්සේ හමු වන්නේද නැත. – ඔවුන්ට කපටි දක්ෂතාවලින් පවා ඔවුන්ට තරු සහ වැලි අංකනය කිරීමටත්, තරු සහිත කලාප මැනීමටත්, ග්රහලෝකවල ගමන් මග සොයා ගැනීමටත් නොහැකි විය.
4. මන්ද ඔබ වහන්සේ ඔවුන්ට ලබා දී ඇති ඔවුන්ගේ අවබෝධයෙන් සහ හැකියාවෙන් ඔවුහු මේ දේවල් සොයති. එසේ ගණනාවකට පෙර ඔවුන් බොහෝ දේ සොයාගෙන, වසර ගණනාවකට කලින්ම පුරෝකථනය කර ඇත – එම ආලෝකයන්, ඉර සහ චන්ද්ර ග්රහණ, කුමන දවසේ, කුමන පැයේ මෙන්ම ඒවා පැමිණිය හැක්කේ විශේෂිත ස්ථාන කීයකින්ද යන්න දක්වා ඇත. ඔවුන්ගේ ගණනය කිරීම් නිසා ඔවුන් අසාර්ථක වූයේද නැත; ඔවුන් පුරෝකථනය කළ ලෙසම එය සිදු විය. එසේම මේ දවස දක්වා දින කියවනු ලබන නීති රීති ඔවුහු ලියා තැබූහ. එලෙස මේවායින් අනෙක් අයද චන්ද්රයා හෝ සූර්යයා ග්රහණය සිදු වන්නේ කුමන වසරේද, කුමන මාසයේද, සහ මාසයේ කුමන දිනයේද, දවසේ කුමන පැයේද, සහ එහි ආලෝකයෙන් කුමන කාර්තුවකදීද යන්න පුරෝකථනය කරති. මෙසේ එය පුරෝකථනය කර ඇති පරිදිම සිදු වනු ඇත. මේ දේවල් පිළිබඳ නොදන්නා මිනිස්සු පුදුමයටත් විස්මයටත් පත් වෙති, ඒවා දන්නා අය ප්රීතියට පත් වන අතර ඔවුහු උසස් කරනු ලබති. එසේ අභක්තික ආඩම්බරයකින්, ඔබ වහන්සේ වෙතින් ඉවත්ව ගොස්, ඔබ වහන්සේගේ ආලෝකය අත්හැරීමෙන්, ඔවුහු බොහෝ කලකට පෙර සිදු වීමට ඉඩ ඇති සූර්යයාගේ ආලෝකයේ අසාර්ථක වීමක් පුරෝකථනය කරති, එහෙත් දැන් පවතින ඔවුන්ගේම අසාර්ථක වීම් නොදකිති. මන්ද, ඔවුන්ට එයට හැකියාව ඇත්තේ කොතැනින්ද යන්න පිළිබඳ ඔවුහු ආගමික වශයෙන් නොසොයති. තවද, ඔබ වහන්සේ ඒවා සෑදූ බව සොයාගෙන, ඔවුහු ඔබ වහන්සේ විසින් සාදන ලද දේ ආරක්ෂා කිරීම පිණිස ඔවුන්ම ඔබ වහන්සේට භාර නොවෙති. ඔවුහු ඔබ වහන්සේ වෙත ඔවුන්ම පූජා නොවෙති. ඔවුන් මවන ලද්දේ එවන් වූ අය වන පිණිසය. ආකාශයේ පක්ෂීන් මෙන් ඔවුහු ඔවුන්ගේම අහංකාරය මරා නොදමති. ඔවුන්ගේම කුතුහලයන්ද මරා නොදමති, ඒවා කරණකොටගෙන (මුහුදේ මත්ස්යයන් මෙන්) කෙත්වල මෘගයන් මෙන්, ඔවුන්ගේම අඥානකම නිසා ඔවුහු අගාධයේ නාඳුනන මංපෙත්වල සැරිසරති. ස්වාමින් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ දැවෙන ගින්නකි. ද්විතීය කථාව 4:24 ඔබ වහන්සේ ඔවුන්ගේ අප්රාණික සැලකිල්ල දක්වන කාරණා දවා දමා ඔවුන් අමරණීය ලෙස අලුත් කරන සේක.
5. එහෙත් මාර්ගය වන ඔබ වහන්සේගේ වචනය, යොහන් 1: 3 කරණකොටගෙන ඔවුන් විසින් ගණන් කරන ලද මේ දේවල් ඔබ වහන්සේ නිර්මාණය කළ සේක. ඔවුන්ද ගණන් කරන අය වන අතර ඔවුන් ගණන් කරන දේ ඔවුන් වටහා ගන්නා සංජානනය සහිතය. එසේම ඔවුන් ගණන් කරන දේවලින් විනිශ්චය පැමිණේ – එය ඔවුහු නොදැන සිටියහ. එසේ ඔබ වහන්සේගේ ප්රඥාවේ සංඛ්යාවක් ඇත්තේ නැත. එහෙත් ඒකජාතක තැනැන් වහන්සේම අපගේ ප්රඥාව, ධර්මිෂ්ඨකම සහ විශුද්ධිකරණය කරනු ලැබ ඇත, 1 කොරින්ති 1:30 එසේම අප අතර ගණන් කරනු ලදුව, සීසර්ට බදු ගෙවූ සේක. මතෙව් 17:27 මේ ආකාරයෙන්, ඔවුහු තමන් වෙතින්ම උන් වහන්සේ වෙතට බැස යා හැකි බව නොදැන සිටියහ, එසේම උන් වහන්සේ තුළින් උන් වහන්සේ වෙතට නැඟී යා හැකි බවද නොදැන සිටියහ. මේ ආකාරයෙන් ඔවුන් නොදැන සිටි අතර, ඔවුහු තරු සමග තමන්ද උසස් වී ඇති බව සහ බැබළෙන බව සිතති. යෙසායා 14:13 බලන්න, ඔවුහු පොළොව මත වැටුණහ, එළිදරව් 12:4 එසේ ඔවුන්ගේ අඥාන හදවත් අඳුරු විය. රෝම 1:21 ඔවුහු මැවිල්ල සම්බන්ධයෙන් බොහෝ සත්ය දේ පවසති; එහෙත් සත්යය වන මැවිල්ලේ නිර්මාණකරුවාණන් වහන්සේ ඔවුන් භක්තියෙන් සොයන්නේ නැත. එබැවින් ඔවුන්ට උන් වහන්සේ සොයාගත නොහැකිය. එසේත් නැතිනම්, උන් වහන්සේ දෙවියන් වහන්සේ බව දැනගෙන ඔවුන් උන් වහන්සේ සොයා ගත්තත්, ඔවුහු උන් වහන්සේට දෙවියන් වහන්සේට මෙන් ගෞරව නොකරති. එසේම ස්තුතිවන්ත වන්නේද නැත, රෝම 1:21 එහෙත් ඔවුන්ගේම පරිකල්පනයෙන් නිෂ්ඵල බවට පත් වී, ඔවුහු තමන්ම ප්රඥාවන්ත යැයි පවසති, රෝම 1:22 ඔවුහු ඔබ වහන්සේට අයිති දේ තමන්ටම ආරෝපණය කරගනිති. මේ ආකාරයෙන් වඩාත් විකෘති වූ අන්ධභාවයකින් යුතුව, ඔවුන්ගේම දේ ඔබ වහන්සේට ආරෝපණය කිරීිමට, සත්යය වන ඔබ වහන්සේට විරුද්ධව බොරු කියමින්, සහ නොදිරන දෙවියන් වහන්සේගේ මහිමය දූෂිත මිනිසාගේ හා කුරුල්ලන්ගේ සහ කකුල් හතරේ මෘගයන්ගේ සහ බඩගා යන සත්වයින්ගේ ස්වරූපයට මාරු කිරීමට ඔවුහු කැමති වෙති. රෝම 1:23 ඔබ වහන්සේගේ සත්යය බොරුවක් බවට පත් කරමින් මැවුම්කරුවාණන් වහන්සේට වඩා මැවිල්ලට නමස්කාර කිරීමට සහ සේවය කිරීමට කැමති වෙති. රෝම 1:25
6. කෙසේ වෙතත්, මැවිල්ල සම්බන්ධයෙන් බොහෝ සත්යයන් මම මෙම මිනිසුන්ගෙන් සිහිකැඳවා ගත්තෙමි, එසේ ගණනය කිරීම්වලින් මට හේතුව එනම් සෘතු පැමිණීම සහ තාරකාවල දෘශ්යමය ප්රකාශවීම් පෙනුණි. එසේ මම ඒවා මනිචස්ගේ කියමන් සමගින් සසඳා බැලුවෙමි, ඔහු වියරුවෙන් මෙම විෂයයන් පිළිබඳ වඩාත් පුළුල් ලෙස ලියා ඇත. එහෙත්, ලෞකික දර්ශනවාදය සම්බන්ධ පොත්වල මා ඉගෙන ගත් ආකාරයේ කිසිදු ආකාරයේ දෙයක් එනම්, සූර්යාලෝකය හෝ සූර්යාගේ නැගී ඒම, තාරකාවල අපැහැදිලි ග්රහණයන් හෝ එවන් වූ මා ඉගෙනගත් ආකාරයේ කිසිදු වාර්තාවක් සොයා නොගත්තේය. එහෙත් මට එය විශ්වාස කිරීමට නියෝග කරන ලදී, එහෙත් එය ගණනය කිරීම්මලින් සහ මගේම දර්ශනය විසින් පිළිගත් එම නීතිරීතිවලට අනුරූප නොවූ අතර එය බෙහෙවින්ම වෙනස් විය.
4 වන පරිච්ඡේදය. භෞමික හා ස්වර්ගීය දේවල් පිළිබඳ දැනුම සතුට ලබා නොදෙන නමුත්, දෙවියන් වහන්සේ පිළිබඳ දැනුම පමණක් සතුට ලබා දෙයි.
7. එසේ නම්, සත්යයේ දෙවියන් වහන්සේ වන ස්වාමින් වහන්ස, ඒ දේවල් දන්නා කවුරුන් හෝ ඔබ වහන්සේ සතුටු කරන්නේද? මන්ද, ඒ සියල්ල දන්නා, එහෙත් ඔබ වහන්සේ නොහඳුනන තැනැත්තා අසතුටින් ජීවත් වේ. මිනිසා අවාසනාවන්ත ය ඔබ වහන්සේ නොවේ; එහෙත් ඔබ වහන්සේ හඳුනන තැනැත්තා මේවා නොදැන සිටියත් ඔහු සන්තෝෂයෙන් ජීවත් වේ. එහෙත් ඔබ වහන්සේ සහ ඒවා යන දෙකම දන්නා තැනැත්තා, ඒවා දැනගැනීම නිසා වඩා සතුටට පත් නොවේ. එහෙත් ඔබ වහන්සේ දන්නා නිසා පමණක් සතුටින් ජීවත් වේ. ඔබ වහන්සේ දැනගැනීම නිසා ඔහු ඔබ වහන්සේ දෙවියන් වහන්සේ ලෙස මහිමයට පත් කරන්නේ නම්, ඔහු ඔබ වහන්සේට ස්තුති කරන්නේ නම් ඔහු තමාගේ සිතුවිලිවලින් නිෂ්ඵල බවට පත් නොවේ. රෝම 1:21 එහෙත්, ගසක සියලුම අතු මනින සහ එහි සියලුම අතු ගණන් කරන එහෙත් එම ගස අයිත් නැති සහ එහි මැවුම්කරුවාණන් වහන්සේට ප්රේම නොකරන තැනැත්තාට වඩා ගසක් හිමිකරගන්නේ කෙසේද යන්න සහ එහි ප්රයෝජනය පිළිබඳ දන්නා තැනැත්තා එය රියන් කීයක් උසද, එය කොතරම් පළලද යන්න නොදැන සිටියද ඔහු සන්තෝෂයෙන් සිටින බැවින් ඔහු ඔබ වහන්සේට ස්තුති කරන්නේය. එබැවින් ධර්මිෂ්ඨ මිනිසෙකු, තමාට කිසිවක් නැතිව සිටියද මුළු ලෝකයේ ධනය හිමිකරගෙන සිටින්නේද ඒ ආකාරයටය. 2 කොරින්ති 6:10 මහා වලසාගේ චක්රය ඔහු නොදන්නා නමුත් සියල්ල සේවය කරන, සියල්ලම යටත්ව තිබෙන ඔබ වහන්සේ කරණකොටගෙන, ඔහු ඔබ වහන්සේට ඇලී සිටීමෙන් ඔහු සියල්ල හිමිකරගන්නේ එලෙසමය. ඒ නිසාම මේ ධර්මිෂ්ඨ මිනිසා අහස මැනීමටත් තරු ගණන් කිරීමටත් මූලද්රව්ය කිරා මැන බැලීමටත් හැකි, එහෙත් සියල්ල ගණන්, බර සහ මිනුම් අනුව පිළිවෙළට තැබූ ඔබ වහන්සේ අමතක කරන් තැනැත්තාට වඩා ඇත්තෙන්ම හොඳද යන්න සැක කිරීම මෝඩකමකි. හිතෝපදේශ 11:20.
5 වන පරිච්ඡේදය. මනිකියස්ගේ සාවද්ය ධර්මයන් ඉගැන්වීම සහ තමා ශුද්ධාත්මයාණන් යයි ආඩම්බරයෙන් කියා සිටීම පිළිබඳ.
තවද භක්තිවන්ත බවට අවශ්ය නොවන කුසලතාවය ඇතිව මේ කාරණා මේ ආකාරයට ලියන්නට මනිකියස්ට අණ කළේ කවුද? මන්ද ඔබ වහන්සේ මනුෂ්යයාට, දේවභක්තිය සහ ප්රඥාව ඇති කරගන්න යයි වදාළ සේක. මන්ද ඔහු මේ වෙනත් දේවල් ගැන සම්පූර්ණයෙන්ම දැන සිටියද ඒ පිළිබඳ නොදැනුවත්ව සිටින නිසාය. ඔහු මේ දේවල් නොදැන සිටියද ඒවා ඉගැන්වීමට නිර්භීතව කටයුතු කළ නිසා ඔහුට භක්තිවන්තකම පිළිබඳ දැනුමක් නොතිබූ බව පැහැදිලිය. මන්ද, මෙම ලෞකික කාරණා පිළිබඳ අපට දැනුමක් තිබියදීත්, ඒවා වෘත්තියක් බවට පත් කර ගැනීම මෝඩකමකි. එහෙත් ඔබ වහන්සේට පාපොච්චාරණය කිරීම භක්තිවන්තකමකි. ඒ නිසා මේ අයාලේ යන පුද්ගලයා මේ කරුණු බොහොමයක් කතා කළේ, ඇත්ත වශයෙන්ම ඒවා සත්ය ලෙස ඉගෙනගත් අය විසින් වරදකරු කරනු ලැබීමෙන්, එම වඩා දුෂ්කර දේවල් සම්බන්ධයෙන් ඔහුට සැබවින්ම තිබූ අවබෝධය පැහැදිලි විය හැකිය. මන්ද ඔහු සැහැල්ලු ලෙස සලකනු ලැබීමට කැමති නොවූ නිසාත්, එහෙත්, ඔබ වහන්සේගේ ඇදහිලිවන්තයින්ගේ සැනසිලිදායකයාණන් වහන්සේ සහ පොහොසත් කරන තැනැන් වහන්සේ වෙන ශුද්ධාත්මයාණන් වහන්සේ පෞද්ගලිකව පූර්ණ අධිකාරය ඇතිව ඔහු තුළ සිටින බව මිනිසුන්ට ඒත්තු ගැන්වීමට උත්සාහ කළේය. එහෙයින්, අහස සහ තරු සහ ඉර හඳේ චලිතයන් පිළිබඳ ඔහුගේ ඉගැන්වීම අසත්ය බව අනාවරණය වූ විට, මේ දේවල් ආගමේ ධර්ම නියාමකයට සම්බන්ධ නැතත්, ඔහුගේ මිථ්යාදෘෂ්ටික අහංකාරය ප්රමාණවත් ලෙස පැහැදිලි වනු ඇත. ඔහු කිසිවක් නොදන්නා දේවල් තහවුරු කළා පමණක් නොව, ඒවා විකෘති කළ අතර, ඒවා දිව්යමය සත්තාවක (පැවැත්මක්) ලෙස තමාටම ආරෝපණය කිරීමට උත්සාහ කිරීමට තරම් මහත් අහංකාරකමෙන් යුක්තව ඒවා විකෘති කළේය.
9. මන්ද කිතුනු සහෝදරයෙකු මේ දේවල් පිළිබඳ නොදැනුවත්කමින් හෝ ඒවා සම්බන්ධයෙන් වැරදි ලෙස අවබෝධ කරගෙන ඇති බව මට ඇසෙන විට, එම මිනිසා තම අදහස්වලට නැඹුරුව සිටිනු දැකීම පිළිබඳ මට ඉවසීමෙන් සිටිය හැකිය. සියල්ලන්ගේම මැවුම්කරුවාණන් වහන්සේ වන ස්වාමින් වහන්ස, ඔබ වහන්සේට නුසුදුසු කිසිවක් පිළිබඳ ඔහු විශ්වාස නොකරන තාක් කල්, මෙම ද්රව්යමය නිර්මාණයේ තත්වය හෝ ස්වභාවය පිළිබඳ කිසිදු දැනුමක් ඔහුට හානියක් විය හැකි බව මට වටහාගත නොහැකිය. එහෙත් ඔහු එය භක්තිවන්තකමේ ධර්මෙ නියාමකයේ ස්වරූපයට අදාළව පිළිසිඳ ගන්නේ නම් සහ ඔහු නොදැනුවත්කමින් සිටින බව දැඩි අධිෂ්ඨානයකින් යුතුව තහවුරු කිරීමට උපකල්පනය කරන්නේ නම්, එහි තුවාලය, හානිය තිබේ. එසේ වුවද, ඇදහිල්ලේ උදාවේදී මෙවැනි දුර්වලකමක් පවා, නව මිනිසා පරිපූර්ණ මිනිසෙකු දක්වා වැඩෙන තුරු, සහ සෑම දහම සුළඟකින්ම ගෙන නොයන පිණිස අපගේ මව වන ප්රේමය විසින් දරා ගනු ලබනවා ඇත. එපීස 4:13-14 එහෙත් මෙසේ එකවරම ඔහු ගුරුවරයා, කතුවරයා, ප්රධානියා සහ නායකයා ලෙස උපකල්පනය කළ අය මෙය විශ්වාස කිරීමට පොලඹවා ගැනීමට ඔහුට හැකි විය. එබැවින් ඔහු අනුගමනය කළ සියල්ලන් විශ්වාස කළේ ඔවුන් අනුගමනය කරන්නේ හුදෙක් සරල මිනිසෙකු නොවන බවත්, එහෙත් ඔබ වහන්සේගේ ශුද්ධාත්මයාණන් වහන්සේ බවත්ය. එවැනි මහා උමතුවක්, වරක් බොරු ඉගැන්වීම් සම්බන්ධයෙන් වරදකරු වූ විට, පිළිකුල් කර සහමුලින්ම බැහැර කළ යුතු බවට විනිශ්චය නොකරන්නේ කවුද? එහෙත් වැඩි ආලෝකයන්ගේ සූර්යග්රහණ සමග දිගු හා කෙටි දිවා රාත්රීවල සහ දිවා රාත්රීවල වෙනස්වීම් සහ වෙනත් පොත්වල මා කියවා ඇති එවැනි ආකාරයේ වෙනස්වීම් ඔහුගේ වචනවලට අනුව අඛණ්ඩව පැහැදිලි කළ හැකිද යන්න මා තවමත් පැහැදිලිව සොයාගෙන නොතිබුණි. මට එසේ කිරීමට හැකි වූවා නම්, එය එසේද නැද්ද යන්න සම්බන්ධයෙන් මගේ සිතේ තවමත් සැකයක් පවතිනු ඇත. එහෙත්, ඔහුගේ කීර්තිමත් දේව භක්තියේ ශක්තිය මත, ඔහුගේ අධිකාරිය මත මගේ විශ්වාසය තැබිය හැකිය.
6 වන පරිච්ඡේදය. ෆවුස්ටස් සැබවින්ම උත්කෘෂ්ඨ කථිකයෙකු විය. එහෙත් ඔහු ලිබරල් විද්යාවන් පිළිබඳ කිසිවක් දැන සිටියේ නැත.
10. අස්ථායි මනසින් යුක්තව, මා ඔවුන්ගේ අනුගාමිකයෙකු වූ එම වසර නවය පුරාවටම, මම මේ ෆවුස්ටස්ගේ පැමිණීම උදෙසා ඉතා උනන්දුවකින් යුතු ආශාවෙන් බලා සිටියෙමි. මේ නිකායේ අනෙකුත් සාමාජිකයින් හට මා විසින් මතු කරන ලද ප්රශ්නවලට පිළිතුරු දීමට නොහැකි වූ විට, ඔහුගේ පැමිණීම අපේක්ෂාවෙන් බලා සිටීමට මා සැම විටම උනන්දු කරනු ලැබිණි. ඊට වඩා දුෂ්කරතා ඇති වූ විට, ඔහු සමග මේවා සාකච්ඡා කිරීමෙන් ඒවා වඩා පහසුවෙන් සහ සම්පූර්ණයෙන්ම පැහැදිලි කර දෙනවා ඇත. අවසානයේදී ඔහු පැමිණි විට, ඔහු ප්රියජනක ලෙස කථා කරන මිනිසෙකු බව මට පෙනී ගියේය. ඔහු ඔවුන් කතා කළ එම දේම ඊට වඩා චතුර ලෙස හා වඩා හොඳ භාෂාව භාවිතයෙන් කතා කළේය. එහෙත්, පිපාසයෙන් පෙළුණු මට වඩා වටිනා කෙටුම්පතක් ඔහු නොදුන් බැවින්, මගේ කුසලාන දරන්නාගේ අලංකාරයෙන් මට ඇති ප්රයෝජනය කුමක්ද? මගේ කන් දැනටමත් ඒ හා සමාන දේවලින් තෘප්තිමත් වී ඇත; ඒවා වඩා හොඳින් ප්රකාශ කළ නිසා ඒවා කිසිවක් මට වඩා තීරණාත්මක බවක් නොපෙනුණි. වඩා කථිකත්වයෙන් යුත් බැවින් සත්ය බවක් නොපෙනුණි මුහුණ විචිත්රවත් භාෂාවත් කථිකත්වයත් නිසා ආත්මය ප්රඥාවන්ත වන්නේ නැත. එහෙත් මට ඔහු පිළිබඳ ප්රශංසා මුඛයෙන් කතා කළ අය දක්ෂ විනිශ්චයකරුවන් නොවේය. එබැවින් ඔහු කතා කිරීමට සූක්ෂ්ම මෘදු භාවයෙන් යුක්ත වූ බැවින්, ඔහු සුක්ෂ්ම හා ඥානවන්ත අයෙකු ලෙස ඔවුන්ට පෙනී සිටියේය. කෙසේ වෙතත්, මා දැන සිටි තවත් ආකාරයක පුද්ගලයන් කණ්ඩායමක් වූයේ, සුමට හා ගලා යන භාෂාවෙන් උච්චාරණය කරන්නේ නම්, සත්යය පිළිබඳ පවා සැක කරන අයයි. එහෙත් මාගේ දෙවියන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ දැනටමත් පුදුමාකාර සහ අබිරහස්මය මාර්ගවලින් මට උපදෙස් ලබා දී ඇති සේක. එබැවින් ඔබ වහන්සේ මට උපදෙස් දුන්නේ එය සත්යය බැවින් බවට මම විශ්වාස කරමි. ඇත්ත වශයෙන්ම, ඔබ වහන්සේ හැරෙන්නට වෙනත් ගුරුවරයෙකු මගින් සත්යය – කොහේ හෝ කොතැනක හෝ අපට බැබළෙන්නේ නැත. ඒ නිසා, යම් දෙයක් චතුර ලෙස ප්රකාශ කර ඇති නිසා, එය අවශ්යයෙන්ම සත්යය ලෙස පෙනිය යුතු නොවන බව මම දැන් ඔබ වහන්සේගෙන් ඉගෙනගත්තෙමි; එසේත් නැතිනම්, ගොත ගැහෙන තොල්වලින් පැවසීම නිසා, එය අසත්ය නොවිය යුතු අතර, නැවත වරක්, නිපුණ ලෙස ලබා නොදීම නිසා අවශ්යයෙන්ම සත්යය නොවන්නට හැකිය. එසේම භාෂාව හොඳ නිසා අසත්ය නොවේ; එහෙත් ප්රඥාව සහ අඥානකම යනු සෞඛ්ය සම්පන්න සහ අහිතකර යන දෙඅංශයෙන්ම ආහාර වන බවත්, ආචාරශීලී හෝ සරල වචන නගරයේ හෝ ගමේ සාදන ලද භාජන වැනි බවත් – එසේම ආහාර වර්ග දෙකම ඕනෑම කෑම භාජනයක පිළිගැන්විය හැකි බවත් දැනගත යුතුය.
11. එබැවින්, මේ මිනිසා එනතුරු මා බොහෝ කලක් උනන්දුවෙන් යුක්තව බලා සිටි මම, වාද කරන විට ඔහුගේ ක්රියාව සහ හැඟීම් මෙන්ම ඔහු තම අදහස්වලදී සරරසී සිටි චතුර සහ උචිත වචන පිළිබඳ සත්ය වශයෙන්ම සතුටු වීමි. එබැවින් මම ප්රීතියෙන් පිරී සිටි අතර, ඔහු උසස් කිරීමට හා ඔහුට ප්රශංසා කිරීමට අන් අය සමග එක් වීමි (එසේ කිරීමේදී ඇතැම් විට මම ඔවුන් ඉක්මවා ගියෙමි). කෙසේ වෙතත්, ඔහුගේ විගණකවරුන්ගේ එම රැස්වීම්වලදී, ඔහු සමග හුරුපුරුදු තර්ක හුවමාරු කිරීමේදී මට කරදර කළ එම ප්රශ්න කිසිවක් ඔහුට හඳුන්වා දීමට සහ ඔහුගෙන් ඒවාට පිළිතුරු ලබා ගැනීමට මට ඉඩ නොදීම මට හිරිහැරයක් විය. මා මගේ මිතුරන් සමග එකතු වී ඔහුගේ අවධානය යොමු කරගනිමින් කතා කිරීමට පටන් ගත් විට ඔහු මා සමග සාකච්ඡාවකට එලැඹි අතර, එවිට මා ප්රශ්න මතු කළෙමි. එහිදී මා ඔහු පිළිබඳ මුලින්ම සොයා ගත්තේ ව්යාකරණ හැරුණුකොට ලිබරල් විද්යාවන් පිළිබඳ කිසිවක් දන්නේ නැති බවත්, එයද ඔහු දන්නේ සාමාන්ය ආකාරයෙන් පමණක් බවත්ය. කෙසේ වෙතත්, ටූලීගේ කථිකාවන් කිහිපයක්, සෙනෙකාගේ පොත් කිහිපයක් සහ සමහර කවියන්ගේ පොත් කිහිපයක් සහ ලතින් භාෂාවෙන් සුසංයෝගීව ලියා ඇති ඔහුගේම නිකායේ වෙළුම් කිහිපයක් කියවා, දිනෙන් දින කතා කිරීමට පුරුදු වූ ඔහු යම් ආකාරයක කථිකත්වයක් ලබා ගත්තේය. එය එක්තරා ආකාරයක ස්වදේශික කරුණාවකින් යුක්තව, සූදානම් උපායශීලීත්වයේ පාලනයට යටත්ව, වඩාත් ප්රියජනක හා ආකර්ශනීය බවක් ඔප්පු කළේය. මාගේ දෙවියන් වහන්සේ වන ස්වාමින් වහන්ස, මා සිහිපත් කරන ආකාරයටම ඔබ වහන්සේ මාගේ හෘදයසාක්ෂිය විනිශ්චය කරන සේක් නොවේද? මගේ හදවත සහ මගේ මතකය ඔබ වහන්සේ ඉදිරියෙහි තබා ඇත, ඒ වන විට ඔබ වහන්සේගේ අදහාගත නොහැකි ප්රඥාවෙහි අබිරහස ලබා දීම මගින් මා මෙහෙයවූ අතර, මගේ එම නපුරු වැරදි මා දැක පිළිකුල් කරන පිණිස මගේ මුහුණ ඉදිරියෙහි තැබූ සේක.
7 වන පරිච්ඡේදය. මනිකියන්වරුන්ගේ වැරදි පැහැදිලිව දැකීමෙන්, දෙවියන් වහන්සේ විසින් කැපී පෙනෙන ලෙස උපකාර කරනු ලැබීමෙන් ඔහු ඔවුන්ගෙන් වෙන් වෙයි.
12. මන්ද, ඔහු විශිෂ්ට ලෙස දන්නා බවට මා විශ්වාස කළ එම කලාවන් පිළිබඳ ඔහු නොදන්නා බව මට පැහැදිලි වූ විට, මට හිරිහැර කළ සියලු ව්යාකූලතා ඉවත් කර ඔහුගේ පැහැදිලි කිරීම පිළිබඳ මගේ බලාපොරොත්තු සුන් වීමට පටන් ගත්තේය. මේ සම්බන්ධව නොදැනුවත්ව සිටියදී පවා ඔහු මනිකියානුවෙකු නොවන්නට තවමත් ශ්රද්ධාව පිළිබඳ සත්යය දරන්නට ඇත. මන්ද, ඔවු න්ගේ පොත් අහස සහ තරු, ඉර සහ සඳ පිළිබඳ දීර්ඝ ප්රබන්ධවලින් පිරී ඇති අතර, මා දැඩි ලෙස ආශා කළ දේ සතුටුදායක ලෙස තීරණය කිරීමට ඔහුට හැකි යැයි සිතීම මම නතර කළෙමි. මා වෙනත් තැන්වල කියවා ඇති පොත් සමග සසඳන විට මනිකියානුවන්ගේ කෘතිවල අන්තර්ගත පැහැදිලි කිරීම් වඩාත් සුදුසුද, නැතහොත් ඕනෑම අවස්ථාවක එක සමානද? එහෙත් මෙම විෂයයන් පිළිබඳ සාකච්ඡා කර තර්ක කළ යුතු යැයි මා යෝජනා කළ විට, ඔහු ඉතා නිහතමානීව එම බර දරා ගැනීමට එඩිතර වූයේ නැත. මන්ද තමාට මේ දේවල් පිළිබඳ දැනුම නැති බව ඔහු දැනගෙන සිටි අතර, එය ප්රකාශ කිරීමට ඔහු ලජ්ජා නොවීය. මන්ද, ඔහු මට මේ දේවල් ඉගැන්වීමට ගිවිසුම් ඇති කර ගත්, එසේ වූවත් කිසිවක් නොකියූ, මා සමග බොහෝ කරදරවලට පත් වූ, ඒ ලෝභ මිනිසුන්ගෙන් කෙනෙකු නොවීය. එහෙත් ඔබ වහන්සේ කෙරෙහි නිවැරදි නොවූවද, තමා කෙරෙහි මුළුමනින්ම අසත්ය නොවූ හදවතක් මේ මිනිසාට තිබුණි. මන්ද, ඔහු තමාගේම නොදැනුවත්කම පිළිබඳ මුළුමනින්ම නොදැන නොසිටි අතර, සාධාරණ සැලකිල්ලකින් තොරව ඔහුට සාධාරණ ලෙස පසුබැසීමට හෝ මිදීමට නොහැකි මතභේදයකට ඔහු තුඩු නොදෙනු ඇත. එම හේතුව නිසා මම ඔහු පිළිබඳ වඩාත් සතුටු වූයෙමි, මන්ද, මා කැමති දැනුම ලබා ගැනීමට වඩා දක්ෂ මනසක නිහතමානීකම වඩාත් සුන්දර වන අතර, ඔහු වඩාත් වියුක්ත හා සියුම් ප්රශ්නවල සිටින බව මට පෙනී ගිය බැවිනි.
13. මට ප්රහේළිකාවක් වූ විවිධ දේවලදී, ඔහු ඔවුන් අතර එතරම් ප්රසිද්ධියට පත්ව ඇති බව දකිමින්, මනිකියන්වරුන්ගේ ලේඛනවලට චෙක්පතක් ලැබීමෙන් පසුව මගේ උනන්දුව සහ ඔවුන්ගේ අනෙකුත් ගුරුවරුන් පිළිබඳ බලාපොරොත්තු සුන් තව දුරටත් සුන් විය. මම ඔහු සමග ඔහුටද බොහෝ සෙයින් බලපෑ එම සාහිත්යය අධ්යයනය කිරීමට පටන් ගතිමි. කථික විද්යාව පිළිබඳ මහාචාර්යවරයා වශයෙන් මම එවකට තරුණ කාර්තේජියානු සිසුන්ට ඉගැන්වීමේ නිරත වූ අතර ඔහු සමග කියවීමේදී ඔහු ඇසීමට කැමැත්ත ප්රකාශ කළ හෝ ඔහුගේ මනසට සුදුසු යයි මා සිතන දේ දැක්වීමි. එහෙත් ඒ මිනිසා දැනහඳුනා ගැනීමෙන් පසුව එම නිකාය තුළ දියුණු වීමට මා අදහස් කළ සහ උනන්දු වූ මගේ සියලු උත්සාහයන් සම්පූර්ණයෙන්ම අවසන් විය: ඒ මා ඔවුන්ගෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වෙන් වූ නිසා නොවේ, එහෙත් මේ අතරතුර වඩා හොඳ කිසිවක් සොයාගත නොහැකි කෙනෙකු ලෙස, අහම්බෙන් එයින් වඩා ප්රියජනක දෙයක් ඉදිරිපත් කළ යුතු නම් මිස, ඕනෑම ආකාරයකින් මා ආලෝකවත් වූ දෙයින් තෘප්තිමත් වීම මත මම එය තීරණය කළෙමි. මම තීරණය කළෙමි. මෙසේ බොහෝ දෙනෙකු කැමැත්තෙන් හෝ නොදැනුවත්වම මරණයට හසුකරගත් ඒ ෆවුස්ටස්, දැන් මා අල්ලාගෙන සිටි උගුල ලිහිල් කිරීමට පටන් ගත්තේය. මන්ද, මාගේ දෙවියන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේගේ ප්රඥාවෙහි සැඟවුණු සැලසුම තුළ ඔබ වහන්සේගේ දෑත් මාගේ ආත්මය අත්හැරියේ නැත. එසේම මගේ මවගේ හදවතේ රුධිරයෙන්, ඇය දිවා රෑ වැගිරෙවූ කඳුළු අතරින්, මා වෙනුවෙන් ඔබ වහන්සේ වෙත පූජා කළ පූජාවක් විය. ඔබ වහන්සේ පුදුමාකාර ලෙස මා සමග කටයුතු කළ සේක. යෝවෙල් 2:26 මාගේ දෙවියන් වහන්ස, එය කළේ ඔබ වහන්සේමය, මන්ද මනුෂ්යයෙකුගේ පියවර ස්වාමින්වහන්සේ විසින් නියම කරනු ලැබ ඇත්තේය, උන් වහන්සේ ඔහුගේ මාර්ගය ස්ථානගත කරන්නේය. එසේත් නැතිනම් ඔබ වහන්සේ සෑදූ දේ නැවත සකස් කරමින්, ඔබ වහන්සේගේ අතින් මිස අපි ගැලවීම ලබා ගන්නේ කෙසේද?
8 වන පරිච්ඡේදය. ඔහු රෝමයට පිටත් වේ, ඔහුගේ මව නිෂ්ඵල ලෙස ඒ ගැන වැලපෙයි.
14. මා රෝමයට ගොස් මා කාර්තේජ්හිදි ඉගැන්වූ දේ එහි ඉගැන්වීමට මා පෙලඹවීමෙන් ඔබ වහන්සේ මා සමග ක්රියා කළ සේක. මෙය කිරීම උදෙසා මා පොලඹවන ලද්දේ කෙසේද යන්න ඔබ වහන්සේට ප්රකාශ කිරීමට මම පසුබට නොවෙමි; මන්ද, මේ තුළ පවා ඔබ වහන්සේගේ ප්රඥාවේ ගැඹුරුම ක්රියාකාරකම සහ අප කෙරෙහි ඔබ වහන්සේගේ සදාකාලික දයාව මෙනෙහි කර ප්රකාශ කළ යුතු බැවිනි. මෙම කාල පරිච්ඡේදයේදී පවා මෙම සලකා බැලීම් මට බලපෑවද, රෝමයට යාම සඳහා මා පෙලඹවූ මිතුරන් විසින් මට වැඩි වාසි සහ අභිමානය සහතික කරන ලද බැවින් රෝමයට යාම මගේ ආශාව නොවීය. එහෙත් මගේ ප්රධානම සහ එකම අභිප්රාය වූයේ, තරුණයන් එහි වඩා නිහඬව අධ්යාපනය ලැබූ බවත්, වඩා දැඩි විනය පාලනයක් යටතේ තබාගෙන සිටි බවත්, ඒ නිසා ඔවුන් චපල ලෙස සහ මුග්ධ ලෙස තමන්ගේ නොවන ස්වාමියෙකුගේ පාසලට කඩා නොවැදුණු බවත්, කැමැත්ත ඇතිව මිස ඔවුන්ට ඔහු ඉදිරියට යාම තහනම් කර ඇති බවත් දන්වා තිබූ බැවිනි. ඊට පටහැනිව කාර්තේජ්හිදී, විශාරදයින් අතර ලජ්ජා සහගත සහ අසීමිත බලපත්රයක් තිබුණි. ඔවුහු රළු ලෙස කඩා වැදුණු අතර, කෝපයට පත් අභිනයන් සමග, ඕනෑම අයෙකු තම සිසුන්ගේ යහපත සඳහා ස්ථාපිත කර ඇති පද්ධතියට බාධා කරති. ඔවුහු විස්මිත දේ සමග සිදු කරන බොහෝ ප්රචණ්ඩ ක්රියා තිබෙන අතර, ඒවා චාරිත්රානුකූලව පවත්වා ගෙන නොගියහොත් නීතියෙන් දඬුවම් ලැබිය හැකිය. ඔබ වහන්සේගේ වෙනස් කළ නොහැකි නීතියෙන් කිසිදා නීත්යනුකූල නොවන දේ නීතියට අනුකූලව ඔවුන් දැන් කරන නිසා, එම චාරිත්රය ඔවුන් වඩාත්ම වැදගැම්මකට නැති අය ලෙස පෙන්වන්නේය. තවද ඔවුන් එය නිදහසේ කිරීමට කැමති වන අතර, ඔවුන් එය කරන අන්ධභාවයම ඔවුන්ගේ දඬුවම වන අතර, ඔවුන් කරන දෙයට වඩා විශාල දේවලින් ඔවුහු පීඩා විඳිති. ශිෂ්යයෙකු ලෙස මා අනුගමනය නොකරන පුරුදු සිදු කිරීමට යටත් වීමට ගුරුවරයෙකු ලෙස අන් අය විසින් බල කරන ලදී. ඒ නිසා ඒ ගැන කිසිවක්ම දන්නා සියල්ලන්ම මට ඒ සමාන දේවල් සිදු නොවන බවට සහතික වූ ස්ථානයට යාමට මම සතුටු වීමි. එහෙත් ජීවතුන්ගේ දේශයේ මගේ රැකවරණය සහ මගේ කොටස ඔබ වහන්සේ වන සේක. මා කාර්තේජ්හි සිටියදී මා එයින් ඉවත් වීම උදෙසා සහ මගේ ආත්මය ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා මගේ ලෞකික වාසස්ථානය හුවමාරු කර ගැනීමටත් මට හැකි වන පිණිස ඔබ වහන්සේ මා දිරිමත් කළ සේක. මා රෝමයේ සිටියදී මේ මැරෙන ජීවිතයට වශී වූ මිනිසුන් විසින් මා ආකර්ෂණය කර ගැනීමට ඔබ වහන්සේ මට පෙලඹවීම් ලබා දුන් සේක. ඔවුන්ගෙන් එක්කෙනෙකු උමතු ක්රියාවන් කරන අතර, අනෙකා නිෂ්ඵල දේ සහතික කරන්නේය. එසේම මගේ ගමන්මග නිවැරදි කිරීම සඳහා, ඔවුන්ගේ සහ මගේ විපරීතභාවය රහසිගතව භාවිත කළ සේක. මන්ද, මගේ සන්සුන්භාවයට බාධා කළ ඔවුන් දෙදෙනාම ලජ්ජා සහගත උමතුවකින් අන්ධ කරනු ලැබිණි. එසේම මා වෙනත් තැනකට පරීක්ෂාවට පෙලඹවූ අය නරකම අය වූහ. තවද මෙහි සැබෑ දුක්ඛිතභාවයට වෛර කළ මම, එහි ප්රබන්ධමය සතුට සෙව්වෙමි.
15. එහෙත්, මා එකල එහි යාමට හේතුව, දෙවියන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ දැන සිටියත්, එය මට හෝ මගේ ගමන පිළිබඳ දුක් වෙමින්, මා සමග මුහුද දක්වා ගියමගේ මවට හෝ එළිදරව් නොකළ සේක. එහෙත් ඇය මා රඳවා ගැනීමට හෝ මා කැටුව යන ලෙසට මා ප්රචණ්ඩ ලෙස වළක්වන විට මම ඇය රැවට්ටුවෙමි, එසේ යාත්රා කිරීමට හිතකර සුළඟක් ලැබෙන තුරු සිටින මිතුරෙකු දමා යාමට මට නොහැකි බවට මම මවා පෑවෙමි. මම මගේ මවට – එවැනි මවකට – බොරු කියා පලා ගියෙමි! මන්ද, මෙයට පවා ඔබ වහන්සේ දයාවෙන් මට සමාව දී ඇති සේක. මෙසේ පිළිකුල් සහගත දූෂ්යවලින් පිරී ඇති මුහුදේ ජලයෙන් ගැලවූ සේක. මන්ද ඔබ වහන්සේ වහන්සේගේ කරුණා අනුග්රහයේ ජලය සඳහා, මා පවිත්ර වූ විට, මගේ මවගේ ඇස්වල කඳුළු උල්පත් වියළනු ලැබෙනු ඇත. මා වෙනුවෙන් ඇය දවසින් දවස ඇගේ කඳුළු හෙළුවාය. එසේ වුවද, මා නොමැතිව ආපසු යාම ප්රතික්ෂේප කරමින් සිටි නිසා, ආශීර්වාද ලත් සයිප්රියන් සිහිපත් කිරීම සඳහා විවාදයක් තිබූ අපගේ නෞකාවට තරමක් සමීප ස්ථානයක එදින රාත්රියේ රැඳී සිටීමට මම ඇය අපහසුවෙන් පොලඹවා ගත්තෙමි. එදින රාත්රියේ මම රහසින් පිටව ගියත් ඇය යාච්ඤාවෙන් හා අඬමින් පසුනොබැස සිටියාය. තවද ස්වාමින් වහන්ස, ඇය මෙතරම් කඳුළු සලමින් ඔබ වහන්සේගෙන් ඉල්ලා සිටියේ ඔබ වහන්සේ මට යාත්රා කිරීමට ඉඩ නොදෙන්න යයි කියා නොවේද? එහෙත් ඔබ වහන්සේ අබිරහස් ලෙස උපදේශනය කරමින් සහ ඇගේ ආශාවේ සැබෑ අරමුණ අසා සිටි අතර, ඇය සැම විටම ඉල්ලන කාරණයට මා සාදන පිණිස ඇය ඉල්ලූ දේ ඔබ වහන්සේ ලබා නොදුන් සේක. සුළඟ හමා ගොස් අපගේ රුවල් පුරවා, වෙරළ අපට නොපෙනී ගියේය. ඇය, මහත් වූ ශෝකයෙන් යුක්තව පසුදා එහි සිටි අතර, ඔබ වහන්සේ නොසලකා හැරිය මැසිවිලි සහ කෙඳිරිගෑම්වලින් ඔබ වහන්සේගේ කන් පිරෙව්වාය. මගේ ආශාවන් මගින් ඔබ වහන්සේ සියලු ආශාවන් නැවැත්වීමට මා ඉක්මන් කරවමින් සිටි අතර, ඇය මා කෙරෙහි දැක්වූ ආදරයේ දළ කොටස ශෝකයේ කස පහරින් ඉවත් කරනු ලැබිණි. එහෙත්, සියලුම මව්වරුන් මෙන් – ඇතැම් විට අනෙක් අයට වඩා වුවද – ඇය මා ඇය සමග රඳවා ගැනීමට කැමති වූ අතර, මා ඇය සමග නැති අවස්ථාවේදී ඔබ වහන්සේ ඇය වෙනුවෙන් සූදානම් කරමින් සිටි ප්රීතිය කුමක්දැයි ඇය දැන නොසිටියාය. ඒ පිළිබඳ නොදැනුවත්කමෙන් ඇය හඬා වැලපුණාය, ඇගේ වේදනාව තුළ ඇය ඒවගේ උරුමය දුටුවාය, – දුක් සහිතව ඇය දුකින් බිහි කළ දේ සොයමින් සිටියාය. එහෙත්, මගේ ද්රෝහිකමට සහ කෲරත්වයට චෝදනා කිරීමෙන් පසුව, ඇය නැවතත් ඔබ වහන්සේ සමග මා වෙනුවෙන් ඇයගේ මැදිහත්වීම් දිගටම කරගෙන ගොස්, ඇගේ හුරුපුරුදු ස්ථානයට ආපසු ගිය අතර, මම රෝමයට ගියෙමි.
9 වන පරිච්ඡේදය. උණ රෝගයට ගොදුරු වී, ඔහු විශාල අනතුරක සිටියි.
16. බලන්න, මා හට කායික රෝගාබාධ නමැති වසංගතය වැළඳී, එම බැඳීම මතින්, ඔබ වහන්සේටත්, මටත්, අනුන්ටත් විරුද්ධව බොහෝ දුක් සහිත වූ මා විසින් කරන ලද සියලු පාපයන්ගෙන් බරව නිරයට බසිමින් සිටිමි. අපි සියල්ලෝම ආදම් තුළ මිය යන මුල් පාපයට වඩා වැඩි වූ පව් කරමින් සිටියෙමි. 1 කොරින්ති 15:22 මන්ද, ඔබ මේ කිසිවකට ක්රිස්තුස් වහන්සේ තුළ මට සමාව දුන්නේ නැත. එය, මාගේ පාපයන් නිසා, මා ඔබ වහන්සේ සමග ඇති කරගත් සතුරුකම උන් වහන්සේ තම කුරුසියෙන් නැති කළේ නැත. මන්ද, මම උන් වහන්සේ යැයි සිතූ ආත්මයක් කුරුසියේ ඇණ ගැසීම කරණකොටගෙන උන් වහන්සේ කෙසේ විය හැකිද? එසේ නම්, මාගේ ආත්මයේ මරණය සත්යයක් වූවාක් මෙන්, උන් වහන්සේගේ මාංසයේ මරණය මට අසත්යයක් ලෙස පෙනුණි. එසේම උන් වහන්සේගේ මාංසයේ මරණය සත්යයක් සේම, එය විශ්වාස නොකළ මාගේ ආත්මයේ ජීවිතයද අසත්යයකි. උණ වැඩි වෙමින් තිබූ අතර, මම දැන් මිය යමින් විනාශ වෙමින් සිටියෙමි. මන්ද, මම මෙතැන් සිට ඉදිරියට ගියේ නම්, ඔබ වහන්සේගේ නියෝගයේ සත්යයට අනුව, මාගේ වැරදි ක්රියාවන් නිසා ඇති වන ගිනිමය වධ වේදනාවලට මිස මා යා යුත්තේ කොතැනටද? ඇය මේ පිළිබඳ නොදැනුවත්කමින් සිටියාය, එහෙත්, ඇය මා ඇය සමීපයේ නැති අතර, මා වෙනුවෙන් යාච්ඤා කළාය. එහෙත්, සෑම තැනකම සිටින ඔබ වහන්සේ, ඇය සිටින තැන සිට ඇයට ඇහුම්කන් දුන් සේක. එසේම තවමත් මා මගේ මිථ්යාදෘෂ්ටික හදවත තුළ උද්යෝගිමත්ව සිටියද, මගේ ශරීර සෞඛ්යය නැවත ලබා ගැනීමට මා සිටින තැන සිට මට අනුකම්පා කළ සේක. මන්ද, ඒ සියලු අනතුරු මා බෞතීස්ම වීමට කමැති වීමට සැලැස්වූයේ නැත. එසේ මා සුවපත් වූ කල, මම දැනටමත් සම්බන්ධ වී පාපොච්චාරණය කර ඇති පරිදි පිරිමි ළමයෙකු ලෙස, මා එය මගේ මවගේ භක්තිය ලෙස සැලකුවෙමි. එහෙත් මා මගේම අගෞරවය ලැබීම දක්වා වර්ධනය වී සිටි අතර, ඔබ වහන්සේගේ ඖෂධයේ සියලු අරමුණු මම උමතු ලෙස උපහාසයට ලක් කළෙමි. එවැනි අයෙකු ලෙස ද්විත්ව මරණයකින් පීඩා විඳීමට මට ලබා නොදෙන්නේ කවුරුන්ද? මගේ අම්මාගේ හදවත මේ තුවාලයෙන් තැළුණා නම්, එය කිසිදා සුව කළ නොහැකි විය. මන්ද ඇය මා කෙරෙහි දැක්වූ ආදරය ප්රමාණවත් ලෙස ප්රකාශ කිරීමට මට නොහැකිය. ඇය මා මාංසයෙන් බිහි කරන විට සිදු වූවාට වඩා වැඩි දැඩි වේදනාවකින් ආත්මයෙන් ඇය මා වෙනුවෙන් දුක් වින්ද ආකාරය මට ප්රමාණවත් ලෙස ප්රකාශ කළ නොහැකිය.
17. ඒ නිසා මගේ එවැනි වූ මරණයක් ඇගේ ප්රේමයේ බඩවැල මාරු කළේ නම් ඇය සුවපත් වූයේ කෙසේදැයි මට සිතාගත නොහැකිය. එසේ නම් ඇය ඔබ වහන්සේට පමණක් මෙතරම් උනන්දුවෙන්, නිතර නිතර සහ නොනවතින යාච්ඤා කරන්නේ කොහේ සිටද? එහෙත් මහා දයානුකම්පික දෙවියන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේට එම ප්රඥාවන්ත වැන්දඹුගේ පසුතැවිලි වන හා නිහතමානි හදවත පහත් කළ හැකිද? ඇය දානමය කටයුතුවල නිරතුරුවම යෙදී සිටින්නීය, ඔබ වහන්සේගේ සාන්තුවරයන් කෙරෙහි ඉතා කරුණාවන්ත හා අවධානයෙන් සිටින්නීය, දිනකට දෙවරක්, උදේ සහ සවස, ඔබ වහන්සේගේ පූජාසනය අසල පූජාවක් නොමැතිව එක් දිනක් හෝ ගත නොකරන්නීය, නැවතීමකින් තොරව ඔබ වහන්සේගේ දේවස්ථානයට පැමිණෙන්නීය – ඒ නිෂ්ඵල ඕපාදූප සඳහා නොවේ. මහලු භාර්යාවන්ගේ ප්රබන්ධ පිණිස නොවේ, 1 තිමෝති 5:10 එහෙත් ඇය පැමිණෙන්නේ ඔබ වහන්සේගේ දේශනවලදී ඔබ වහන්සේට සවන් දීම පිණිසත්, ඔබ වහන්සේ ඇයගේ යාච්ඤාවලදී ඇයට සවන් දෙන පිණිසත් නොවේද? – ඔබ වහන්සේ වැනි අයෙකුගේ ත්යාගයකින් ඇය එවැනි වූවාය- එනම් ඇය ඔබ වහන්සේට ආයාචනා කළේ රන් රිදී ලබා ගැනීම සඳහා නොවේ. කිසිදු වෙනස්වීමක් හෝ ක්ෂණික යහපතක් සඳහා නොවේ, එහෙත් ඇගේ පුතාගේ ආත්මයේ ගැලවීම සඳහාය. එවැනි කෙනෙකුගේ කඳුළුවලට උදව් නොකර පිළිකුල් කිරීම සහ නොසලකා හැරීම ඔබ වහන්සේට සිදු කළ හැකිද? ස්වාමින් වහන්ස, කොහෙත්ම එසේ සිදු කළ නොහැකිය. නිසැකවම ඔබ වහන්සේ සමීපව සිටි අතර, එය කළ යුතු යැයි ඔබ වහන්සේ කලින් තීරණය කළ ක්රමයට සවන් දෙමින් සහ එසේ කරමින් සිටින සේක. ලූක් 2:19 ඇගේ විශ්වාසවන්ත හදවතේ තබාගෙන, හැම විටම ආයාචනා කළ, ඔබ වහන්සේගේ අත්සන ලෙස ඔබ වහන්සේ මත තද කර ඇති – සමහරක් පිළිබඳ මා කතා කළ අතර, තවත් සමහර ඒවා ගැන කතා කර නැත – එම දර්ශන සහ ඇයට ඔබෙන් ලැබුණු පිළිතුරුවලින් ඔබ වහන්සේ ඇය රැවටීමට ඉඩ නොතබන්න. මන්ද ඔබ වහන්සේ, ඔබ වහන්සේගේ දයා කරුණාව සදහටම පවතින බැවින්, ඔබ වහන්සේ තමන්ගේ වරදවලට සමාව දුන් අයට, ඔබ වහන්සේගේ පොරොන්දු අනුව ණයගැතියෙකු වීමට සලස්වන සේක.
10 වන පරිච්ඡේදය. ඔහු මනිකියන්වරුන් හැර ගිය විට, පාපය සහ ගැලවුම්කරුවාණන් වහන්සේගේ සම්භවය සම්බන්ධයෙන් ඔහුගේ දූෂිත අදහස් රඳවා තබා ගත්තේය.
18. එකල ඔබ වහන්සේ එම රෝගයෙන් මා යථා තත්ත්වයට පත් කළ සේක, ඔබ වහන්සේගේ අත්වැඩය වන සේවිකාවගේ පුත්රයා ඔබ වහන්සේ වෙනුවෙන් ජීවත් වන පිණිස, ඔහුට උසස් හා වඩා කල්පවත්නා සෞඛ්යය සම්පන්න බවක් ලබා දීමට ශරීරය සුවපත් කළ සේක. එකල පවා මම රෝමයේදී එම මුළා කරන සහ මුළා වූ සාන්තුවරයන් සමග එකතු වීමි. ඔවුන්ගේ අසන්නන් පමණක් නොව – මා අසනීප වී සුවය ලැබූ ඔහුගේ නිවසේ සිටි සංඛ්යාව – එහෙත් ඔවුන්ද තෝරා පත් කර ගන්නා අය ලෙස ඔවුහු තෝරාගනිති. මන්ද පව් කරන්නේ අප නොවන බවත්, අප තුළ පව් කළ වෙනත් ස්වභාවය කුමක්දැයි මම නොදන්නා බවත් මට තවමත් පෙනෙන්නට තිබුණි. මම යම් වරදක් කළ පසුව, ඒ වරදින් නිදහස් වීම සහ මා කිසි වරදක් කළ බව නොපිළිගැනීම ගැන මගේ අහංකාරය සතුටට පත් විය. – ඒ මගේ ආත්මය ඔබ වහන්සේට විරුද්ධව පව් කළ නිසා ඔබ වහන්සේ මගේ ආත්මය සුව කරන පිණිසය; එහෙත් මම එයට සමාව දීමට සහ මා සමග සිටි නමුත් මා නොවූ වෙනත් දෙයකට (ඒ කුමක්ද යන්න මම නොදනිමි) චෝදනා කිරීමට ප්රිය කළෙමි. එහෙත් නිසැකවම ඒ සම්පූර්ණයෙන්ම මාය, එසේම මාගේ අධර්මිෂ්ඨකම මට විරුද්ධව මා භේද කර ඇත. මා විසින් මා පව්කාරයෙකු ලෙස නොසලකනු ලැබීම නිසා එම පාපය වඩාත් සුව කළ නොහැකි විය. සර්වබලධාරී දෙවියන් වහන්ස, මට වඩා ඔබ වහන්සේට ගැලවීම සඳහා මගේ විනාශයට ඔබ වහන්සේ මා තුළ ජය ගැනීමට මම කැමතේතෙමි, එය බලවත් අයුතුකමකි! තවමත් එය සිදු වූයේ නැත, එබැවින් ඔබ වහන්සේ මාගේ මුඛය ඉදිරියෙහි රැකවලක් තබා, මාගේ හදවත නපුරු කතාවලට නොනැමෙන පිණිස, අධර්මිෂ්ඨකම් කරන මිනිසුන් සමග මගේ පව් උදෙසා නිදහසට කරුණු ඉදිරිපත් කිරීමට ආදියෙන් මාගේ තොල් නමැති දොර ආරක්ෂා කළ මැනව – එබැවින්, මා තවමත් ඔවුන්ගේ තේරී පත් වූ අය සමග එක්සත් වී ඇත.
19. එහෙත් දැන්, එම ව්යාජ ධර්මයෙහි ප්රවීණතාවයක් ඇති කර ගැනීමෙන් වැඩක් නැත. මා සෑහීමකට පත් වීමට තීරණය කළ දේවල් පවා, මට වඩා හොඳ කිසිවක් සොයාගත නොහැකි බව පෙන්වා දෙමින්, දැන් මම වඩාත් ලිහිල්ව හා නොසැලකිලිමත්ව සිටියෙමි. මන්ද, ඔවුන් ශාස්ත්රයෙහි දක්ෂ අය ලෙස හඳුන්වන එම දාර්ශනිකයන් අනෙක් අයට වඩා විචක්ෂණශීලී බව විශ්වාස කිරීමට මම අඩක් නැඹුරු වී සිටියෙමි, මන්ද අප සෑම දෙයක්ම සැක කළ යුතු යැයි ඔවුන් දැක්වූ අතර, කිසිදු සත්යයක් වටහාගැනීමට මිනිසාට බලයක් නොමැති බව ඔවුහු දැක්වූහ. මන්ද, ඒවායේ තේරුම තවමත් අවබෝධ වී නැති නිසා, ඔවුන් සාමාන්යයෙන් කරන ආකාරයටම ඔවුන් සිතන බව මටද සම්පූර්ණයෙන්ම ඒත්තු ගියේය. මනිකියස්ගේ කෘතීන් පිරී ඇති ප්රබන්ධ තුළ ඔහුට ඇති බවට මා නිරීක්ෂණය කළ එම සහතිකය මගේ සත්කාරක බව තුළ රඳවා ගැනීමට මම අවංකවම අසමත් නොවුණෙමි. කෙසේ වෙතත්, මෙම මිථ්යාදෘෂ්ටියේ නොවන අනෙක් අය සමග මිත්රත්වයෙන් පසු වනවාට වඩා ඔවුන් සමග මම වඩාත් සමීප මිත්රත්වයක සිටියෙමි. එසේම මා මගේ පෙර වූ උද්යෝගයෙන් එය ආරක්ෂා කළේද නැත. තවමත් එම නිකාය සමග මගේ හුරුපුරුදුකම නිසා (ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙකු රෝමයේ සඟවනු ලැබ ඇත) වෙනත් මාර්ගයක් සෙවීමට මට ප්රමාද විය – විශේෂයෙන්ම මා සත්යය සොයා ගැනීම සම්බන්ධයෙන් වැඩකට නැති අයෙකු වු නිසා, ස්වර්ගයේ හා පොළොවේ ස්වාමින් වහන්ස, සියල්ලන්ගේ මැවුම්කරුවාණන් වහන්සේ වන ඔබ වහන්සේගේ සභාවෙන් පෙනෙන සහ නොපෙනෙන දේවල්, ඔවුහු මාගෙන් වෙන් වී සිටියහ – ඔබ වහන්සේට මිනිස් මාංසයේ ස්වරූපය ඇති බව විශ්වාස කිරීම සහ අපගේ සාමාජිකයින්ගේ ශරීර අංගයන්ගෙන් බැඳී සිටීම වඩාත්ම නුසුදුසු දෙයක් ලෙස මට පෙනුණි. මන්ද, මා මගේ දෙවියන් වහන්සේ මෙනෙහි කිරීමට කැමති වූ විට, ශරීර සමූහයක් මිස (එවැනි නොවන දේ මට දේවල් ලෙස නොපෙනුණු බැවිනි), මා කුමක් සිතිය යුතු දැයි මා දැන සිටියේ නැත, එහෙත් මෙය මගේ නොවැළැක්විය හැකි දෝෂය සම්බන්ධයෙන් වූ විශාලතම සහ එකම හේතුව විය.
20. එහෙයින් නපුර එවැනිම ද්රව්යයක් ලෙස මම විශ්වාස කළෙමි. එසේම තමන්ගේම නරක සහ වැරදි හැඩයෙන් යුත් ස්කන්ධයෙන් යුක්ත වීම – ඔවුන් පෘථිවිය ලෙස නම් කරන ලද ඝන, හෝ වාතයේ ශරීරය මෙන් සිහින් සහ සියුම්, ඔවුන් කැමති යම් මාරාන්තික ආත්මයක් එම පෘථිවිය හරහා බඩගාගෙන යන ද්රව්යයක් ලෙස මම විශ්වාස කළෙමි. එසේම ඒ ආකාරයේ වූ භක්තිවන්තකම හේතුවෙන් යහපත් දෙවියන් වහන්සේ කිසිවිටෙක නපුරු ස්වභාවයක් නිර්මාණය නොකළ බව විශ්වාස කිරීමට මට බල කෙරුණි. මම කාණ්ඩ දෙකක් පිළිසිඳ ගත්තෙමි. ඒවා එකක් අනෙකට විරුද්ධය, දෙකම අනන්ත වේ, එහෙත් නපුර වඩාත් සීමිත වේ. එසේ මෙම අශෝභන ආරම්භයේ සිට අනෙක් අසභ්ය දේ මා තුළ ඇති විය. මන්ද මගේ මනස නැවතත් කතෝලික ඇදහිල්ලට හැරෙන්නට උත්සහා කළද මම පසුබැස ගියෙමි. මන්ද මා කතෝලිකයෙකු ලෙස සලකන ලද බැවින්, කතෝලික ඇදහිල්ල එසේ නොවීය. තවද, මාගේ දෙවියන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ දෙස බැලීම වඩාත් භක්තිමත් බව මට පෙනුණි – මම ඔබ වහන්සේගේ දයා කරුණාව නිසා මා ඔබට පාපොච්චාරණය කරමි – අවම වශයෙන් අනෙක් පැතිවලින්, අනන්ත ලෙස, නපුරෙහි ස්වරූපය ඔබට විරුද්ධ පැත්තේ තිබුණද, ඔබ වහන්සේගේ සීමිත බව ප්රකාශ කිරීමට මට බල කෙරුණි, සෑම පැත්තකින්ම මම ඔබ වහන්සේ පිළිසිඳ ගත යුතු නම් මිනිස් සිරුරක ස්වරූපයෙන් සීමා විය යුතු බව දක්වන ලදී. තවද, ඔබ වහන්සේ විසින් කිසි නපුරක් නිර්මාණය කර නොමැති බව විශ්වාස කිරීම වඩා හොඳ යැයි මට පෙනුණි – එය මගේ නොදැනුවත්කම තුළ මට යම් ද්රව්යයක් පමණක් නොව, ශරීරයක් ලෙස පෙනුණි. මන්ද, සියුම් ශරීරයක් ලෙස හැරුණුකොට මනස පිළිබඳ සංකල්පයක් මා තුළ නොවූ බැවිනි. එය ප්රාදේශීය අවකාශයන්හි විසිරී තිබුණි – නපුරේ ස්වභාවය ලෙස මා සැලකූ ආකාරයේ ඕනෑම දෙයක් ඔබ වහන්සේගෙන් නිකුත් විය හැකි යැයි විශ්වාස කිරීමට වඩා එය යහපත් විය. තවද, අපගේ ගැලවුම්කරුවාණන් වහන්සේම, එනම් ඔබ වහන්සේගේ ඒක ජාතක පුත්රයාණන් වහන්සේම, එය සිදු වූ පරිදි, ඔබ වහන්සේගේ වඩාත්ම දීප්තිමත් ස්කන්ධයෙන් අපගේ ගැලවීම සඳහා, ළඟා වී ඇති බව මම විශ්වාස කළෙමි. මගේ නිෂ්ඵලකම තුළ මට සිතාගත හැකි දේ හැරුණුකොට උන් වහන්සේ පිළිබඳ කිසිවක් විශ්වාස කිරීමට මට නොහැකි විය. එසේ නම්, එබඳු ස්වභාවයක්, මාංසය සමග මිශ්ර නොවී කන්යා මරිය තුමියගෙන් උපත ලැබිය නොහැකි යැයි මම සිතුවෙමි; එසේ, මා එලෙසින් සිතාගෙන සිටි ආකාරයට එම දේ අපවිත්ර නොවී මිශ්ර වන්නේ කෙසේද යන්න මා දුටුවේ නැත. එබැවින් උන් වහන්සේ මාංසයෙන් අපවිත්ර වූ අයෙකු ලෙස විශ්වාස කිරීමට මට බල කරනු නොලබන පිණිස උන් වහන්සේ මාංසයේ උපන් බව විශ්වාස කිරීමට මම බිය වීමි. දැන් ඔබ වහන්සේගේ ආත්මික අය මගේ මේ පාපොච්චාරණ කියෙව්වහොත් ඔවුන් මා දෙස බලා සරල ලෙස හා ආදරණීය ලෙස සිනාසෙනු ඇත. එහෙත් මම එවැන්නෙක් වූයෙමි.
11 වන පරිච්ඡේදය. නව ගිවිසුමේ සත්යතාව සම්බන්ධයෙන් මනිකියන්වරුන්ට එරෙහිව හෙල්පිඩියස් ඉතාම හොඳින් විවාද කළේය.
21. තවද, ඔවුන් ඔබ වහන්සේගේ ශුද්ධලියවිලිවල හෙළා දැක දෝෂාරෝපණය කර තිබූ ඕනෑම දෙයක් ආරක්ෂා කළ නොහැකි යැයි මම සිතුවෙමි; එසේ වූවත් ඇත්ත වශයෙන්ම සමහර අවස්ථාවලදී, එම පොත් හොඳින් ඉගෙනගත් අයෙකු සමග මෙම කරුණු කිහිපයක් ඉදිරිපත් කිරීමට සහ ඔහු ඒවා පිළිබඳ සිතන දේ දැනගැනීමට උත්සාහ කිරීමට මට අවශ්ය විය. මන්ද මේ වන විට ඉහත කී මනිකියන්වරුන්ට විරුද්ධව මුහුණට මුහුණ කතා කරමින් හා වාද කරමින් සිටි එක්තරා හෙල්පිඩියස් නමැත්තෙකුගේ වචන, කාර්තේජ්හි සිටියදී පවා මා සසල කිරීමට පටන් ගෙන තිබුණි. ඔහු පහසුවෙන් ඔරොත්තු නොදෙන කාරණා ශුද්ධලියවිල්ලෙන් ගෙන පෙන්වූ නිසා, ඔවුන්ගේ පිළිතුර දුර්වල බවක් මට පෙනෙන්නට විය. එසේම මෙම පිළිතුර ඔවුන අපට පෞද්ගලික ලෙස පමණක් ලබා දුන් අතර පිළිතුර ප්රසිද්ධියේ ලබා දුන්නේ නැත. ඔවුන් නව ගිවිසුමේ ලේඛන විකෘති කර ඇති බව පැවසූ විට, එසේ කළේ කවුරුන්ද යන්න මා දැන සිටියේ නැත. යුදෙව් නීතිය කිතුනු ඇදහිල්ලට බද්ධ කිරීමට කැමති කවුරුන්දැයි මම නොදැන සිටියෙමි. එහෙත් ඔවුන්ම කිසි විටක විකෘති නොවූ පිටපතක් ඉදිරිපත් කිරීමට ගෙන ආවේ නැත. එහෙත් මම, ලෝකයේ ඇති දේවල් පිළිබඳ සිතමින්, බොහෝ සෙයින් උගුලට හසු වී, යම් ප්රමාණයකින් හිර වී සිටියෙමි, එම මනුෂ්යයින් විසින් පීඩාවට පත් කරන ලදී. ඔබ වහන්සේගේ සත්යයේ හුස්ම නිසා හුස්ම හිරවීම හේතුවෙන් මට එය පිරිසිදු හා නොකිලිටි හුස්ම ගැනීමට නොහැකි විය.
12 වන පරිච්ඡේදය. රෝමයේ කථික ශාස්ත්රය ප්රකාශ කරමින්, ඔහු තම විද්වතුන්ගේ වංචාව සොයා ගනියි.
22. පසුව මම රෝමයට පැමිණි කාරණය වන කථික ශාස්ත්රය ඉගැන්වීම් දැඩි ලෙස පුහුණු කිරීමට පටන් ගතිමි. එසේම සමහර අයට සහ ඇතැමුන් තුළින් මම දැන හඳුනා ගැනීමට පටන් ගෙන තිබු අය මුලින්ම මගේ නිවස එකතු කරගැනීමටය. බලන්න, අප්රිකාවේදී මට දරාගත නොහැකි වෙනත් වැරදි රෝමයේදී සිදු කර ඇති බව මම දැනගත්තේ එවිටය. මන්ද, මා හට දන්වා ඇති පරිදි, අතහැර දමන ලද තරුණයන් විසින් කරන ලද එම උප්පරවැට්ටි මෙහි සිදු කර තිබුණේ නැත. එහෙත්, හදිසියේම, තම ස්වාමියාගේ ගාස්තු ගෙවීම මග හැරීම සඳහා, බොහෝ තරුණයින් එකට කුමන්ත්රණය කර, තවත් කෙනෙකු වෙත යාමට ඉවත් වන බව ඔවුහු පැවසුහ.එසේ විශ්වාසය කඩ කරන අය, මුදලට ඇති ආදරය නිසා සාධාරණ බවට කුඩා වටිනාකමක් නියම කළහ. සම්පූර්ණ වෛරයකින් නොවුණත් මේවාටද මාගේ සිත පිළිකුල් කළේය. මන්ද, සමහර විට, ඔවුන් කළ නීති විරෝධී ක්රියාවන්ට වඩා, ඔවුන් නිසා මට දුක් විඳීමට සිදු වූ නිසා, මම ඔවුන්ට වෛර කළෙමි. එවැනි සත්යයක් පහත් පුද්ගලයන් සම්බන්ධයෙන් තිබෙන අතර, ඔවුහු ඔබ වහන්සේට ද්රෝහි වෙති. එසේම මෙම තාවකාලික දේවල් පිළිබඳ මෙම සංක්රාන්තික සමච්චල් කිරීම්වලට සහ එය අල්ලාගෙන සිටින අත නොතකන පහත් ලාභයට ප්රිය කරති. එමෙන්ම ක්ෂණික ලෝකය වැලඳගෙන, රැඳී සිටිමින්, ආපසු හැරී එන්නට ආරාධනා කරන, සහ ඔබ වහන්සේ වෙත නැවත පැමිණෙන විට වේශ්යා ආත්මයට සමාව දෙන ඔබ වහන්සේට නින්දා කරති. දැන් මම එවැනි වංචනික හා විකෘති මිනිසුන්ට වෛර කරමි, එහෙත් ඔවුන් ලබා ගන්නා ඉගෙනීමට කැමති ලෙස ඔවුන් නිවැරදි කිරීමට නම් සහ යම් යහපත් හා නිර්මල සාමයේ සත්යය සහ සම්පූර්ණත්වය වන දෙවියන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ පිළිබඳ ඉගෙන ගැනීමට කැමති නම් මම ඔවුන්ට ආදරය කරමි. එහෙත් ඔවුන් ඔබ වහන්සේ උදෙසා යහපතක් වේවා යන ප්රාර්ථනයට වඩා, ඔවුන් නපුර නිසා දුක් නොවිඳීම උදෙසා වන මගේම ප්රාර්ථනාව මා තුළ බලවත් විය.
13 වන පරිච්ඡේදය. ඔහු මිලාන් වෙත යවන ලදී, ඔහු කථික ශාස්ත්රය ඉගැන්වීමට සිටින බව, අම්බ්රෝස් විසින් දැනගන්නා ලදී.
23. එබැවින්, තම නගරයට කථික ශාස්ත්රය සඳහා ගුරුවරයෙකු ලබා දෙන ලෙසත්, ඔහු පොදු වියදමින් පිටත් කර හරින ලෙසත්, මිලාන්හි අය එම නගරයේ ප්රධානියා රෝමයට යැවූ විට, මම ඒ හා සමාන පුද්ගලයන් සම්බන්ධයෙන් යම් උනන්දුවක් ඇති කර ගත්තෙමි. මනිකියන්ගේ නිෂ්ඵල කාරණාවලින් පිරී සිටි අයගෙන් නිදහස් වීමට මම ඉවත්ව ගියෙමි. කෙසේ වෙතත්, අපි දෙදෙනාම ඒ බව නොදැන සිටියෙමු – එවකට නගරයේ නායකයා වූ සිම්මාකස්, යම් තැනැත්තෙකුගේ නම සඳහා මාගේ නම යෝජනා කර ඔප්පු කර මා එහි යවනු ඇත. එසේ මම මිලාන් වෙත, රදගුරු අම්බ්රෝස් වෙත පැමිණියෙමි. ඔහු මිනිසුන් අතර හොඳම කෙනා ලෙස, ඔබ වහන්සේගේ භක්තිවන්ත සේවකයා ලෙස මුළු ලෝකයම දැන සිටි තැනැත්තාය. එම අවස්ථාවේදී ඔහුගේ විචිත්රවත් දේශනය ඔබ වහන්සේගේ සෙනගට ඔබ වහන්සේගේ තිරිඟු පිටිද ඔබ වහන්සේගේ තෙල්වල ප්රීතියද ඔබ වහන්සේගේ මිදියුෂවල සන්සුන් මත්වීමද දැඩි ලෙස බෙදා දුන්නේය. මා නොදැනුවත්වම ඔබ වහන්සේ විසින් ඔහු කරා මම මෙහෙයවනු ලැබුවෙමි. එසේ කළේ ඔහු විසින් මා දැනුවත්ව ඔබ වහන්සේ වෙත ගෙන යන පිණිසය. ඒ දෙවියන් වහන්සේගේ මනුෂ්යයා පියෙකු මෙන් මා පිළිගෙන, මාගේ වාසස්ථානය වෙනස් කිරීම කෙරෙහි කරුණාවෙන් හා රදගුරු කරුණාවෙන් මා දෙස බැලීය. මුලදී, ඇත්ත වශයෙන්ම, මා ඔහුට ආදරය කිරීමට පටන් ගත්තේ, සත්යයේ ගුරුවරයෙකු ලෙස නොව, නමුත් මට හිතවත් මිනිසෙකු ලෙසය. මන්ද සත්යයේ ගුරුවරු පිළිබඳ ඔබ වහන්සේගේ සභාවේ මම සම්පූර්ණයෙන්ම බලාපොරොත්තු සුන් කරගෙන සිටියෙමි. තවද, මම ඉතා ඕනෑකමින් ඔහු මිනිසුන්ට දේශනා කිරීමේදී සවන් දුන්නෙමි. එසේ කළේ මා කළ යුතු ආකාරයේ චේතනාවෙන් නොවන නමුත්, ඔහුගේ කථිකත්වය නිසා එහි කීර්තියට පැමිණියේද, නැතහොත් ප්රකාශ කළ ප්රමාණයට වඩා පූර්ණ හෝ පහත් ලෙස ගලා ගියේද යන්න සොයා බැලීමට උත්සාහ කිරීමක් ලෙසය. මම ඔහුගේ වදන් මත දැඩි ලෙස එල්ලී සිටියෙමි. එහෙත් එසේ කරන කල එම කාරණය සම්බන්ධයෙන් මම නොසැලකිලිමත් හා අවඥා සහගත නරඹන්නෙකු ලෙස සිටියෙමි. ෆවුස්ටස්ගේ කටහඬට වඩා විචක්ෂණශීලී, එහෙත් ප්රීතියෙන් අඩු සහ සන්සුන් වූ ඔහුගේ කතාවේ ප්රසන්න බව පිළිබඳ මම සතුටට පත් වුණෙමි. කෙසේ වෙතත්, කාරණය සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, සංසන්දනය කළ නොහැකිය; මන්ද, මනිකියානුවන්ගේ ඉගැන්වීම්වල රැවටීම් මධ්යයේ අයාලේ යමින් සිටි අතර, පළමුවැන්නා ගැලවීම වඩාත් හොඳින් පැහැදිලි ලෙස උගන්වමින් සිටියේය. එහෙත් ගැලවීම දුෂ්ටයාගෙන් බොහෝ දුරස්ය. මා එකල ඔහු ඉදිරියේ සිටගෙන සිටියේ ඒ ආකාරයටය. එහෙත් මම ක්රමක්රමයෙන් හා නොදැනුවත්වම ඔහුට සමීප වෙමින් සිටියෙමි.
14 වන පරිච්ඡේදය – රදගුරුතුමාට සවන් දීමෙන් පසුව, ඔහු කතෝලික ඇදහිල්ලේ බලවේගය වටහා ගනියි, එහෙත් නූතන ශාස්ත්රඥයින්ගේ ආකාරය අනුව ඔහු සැක කරයි.
24. මන්ද, ඔහු කතා කළ දේ ඉගෙන ගැනීමට මා කිසිදු වෙහෙසක් නොගත් නමුත්, ඔහු කරන ආකාරය ඇසීමට පමණක් මට අවශ්ය විය (එම හිස් සැලකිල්ල පමණක් මා සතුව ඉතිරි විය, මිනිසාට ඔබ වහන්සේ වෙත ප්රවේශ විය හැකි මාර්ගයක් පිළිබඳ බලාපොරොත්තු සුන් වී තිබුණි). එහෙත්, මා අගය කළ වචන සමගම, මා නොසැලකිලිමත් වූ දේවල්ද මගේ මනසට නැඟුණි. මන්ද, මට ඒවා වෙන් කළ නොහැකි වූ බැවිනි. ඔහු කෙතරම් දක්ෂ ලෙස කතා කළාද යන්න පිළිගැනීම උදෙසා මා මගේ හදවත විවර කරද්දී, එය සමගම, එහෙත් ක්රම ක්රමයෙන් ඔහු කෙතරම් සත්යය ලෙස කතා කළේද යන කාරණය ඇතුළු විය! මන්ද පළමුව, මේ දේවල් ආරක්ෂාව උදෙසා පිළිතුරු දීමක් විය හැකි බව මට පෙනෙන්නට පටන් ගෙන තිබුණි. එසේම මනිකිවරුන්ගේ ප්රහාරවලට එරෙහිව කිසිවක් ප්රකාශ කළ නොහැකි යැයි මා සිතූ කතෝලික ඇදහිල්ල, -විශේෂයෙන්ම පැරණි ගිවිසුමේ කොටස් එකක් හෝ දෙකක් විස්තර කිරීම සහ බොහෝ විට දෘෂ්ටාන්තමය වශයෙන් විස්තර කිරීිමෙන් පසුව – උපකල්පනයකින් තොරව පවත්වාගෙන යා හැකි යැයි මම දැන් අවබෝධ කරගතිමි. එය මා එය වචනානුසාරයෙන් පිළිගත් විට, මා ආත්මික ලෙස මරා දමනු ලැබුවේය. එම පොත්වල තිබෙන බොහෝ තැන් මට විස්තර කර ඇති අතර, ව්යවස්ථාවට සහ අනාගතවක්තෘවරුන්ට වෛර කරන හා ඒවා සමච්චලයට ලක් කරන අයට පිළිතුරක් දිය නොහැකි බව විශ්වාස කළ මගේ බලාපොරොත්තු සුන්වීම පිළිබඳ මම දැන් දොස් පවරා ගතිමි. එහෙත්, එහි විරෝධතාවලට අතාර්කිකව නොව එහෙත් දීර්ඝ ලෙස පිළිතුරු දීමට හැකි උගත් නීතිඥයන් සිටි නිසා, මේ සම්බන්ධයෙන් කතෝලික ක්රමය පවත්වන බව මම එදා නොදුටුවෙමි. එසේම දෙපාර්ශ්වයම එකසේ ආරක්ෂා කළ හැකි බැවින් මා දැරූ අදහස හෙළා දැකිය යුතු නැත. මන්ද, ඒ මාර්ගය පරාජය වී ඇති බවක් මට පෙනුණේ නැත. එසේම එය තවම ජයග්රාහී බවක් මට පෙනුණේද නැත.
25. මෙහිදී මම ඕනෑකමින් මගේ මනස යොමු කළේ කිසියම් ආකාරයකින් මනිකියන්වරුන්ගේ මිථ්යාව සම්බන්ධයෙන් ඔවුන් වැරදිකරුවන් බව ඔප්පු කිරීමට මට හැකිදැයි බැලීම උදෙසාය. මට ආත්මික ද්රව්යයක් අවබෝධ කරගත හැකි වී නම්, ඔවුන්ගේ සියලුම බලකොටු කඩා බිඳ දමා මගේ මනසින් සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කර දමන්නට තිබුණි. එහෙත් මට එය කළ නොහැකි විය. එහෙත්, මේ ලෝකයේ ශරීරය පිළිබඳත්, මාංසයේ ඉන්ද්රියයන්ට ළඟා විය හැකි සමස්ත ස්වභාව ධර්මය පිළිබඳත් සැලකිලිමත් වීමේදී, මම දැන් වඩ වඩාත් කරුණු සලකා බලමින් හා සංසන්දනය කරමින්, දාර්ශනිකයන්ගෙන් වැඩි කොටසක් දැරූ මතයන් බොහෝ දුරට අදහස් වීමට ඉඩ ඇති බව විනිශ්චය කළෙමි. එබැවින්, ශාස්ත්රාඥයින්ගේ ක්රමයට අනුව (ඔවුන් සිතන පරිදි), සියල්ල පිළිබඳ සැක කරමින් සහ සියල්ල අතර උච්චාවචනය වෙමින්, මනිකියන්වරුන්ගේ ඉගැන්වීම් අත්හැරිය යුතු යැයි මම තීරණය කළෙමි; ඒ සැක සහිත කාල පරිච්ඡේදය තුළදී පවා, මා කැමති සමහර දාර්ශනිකයන් නිසා පමණක් නිකායක සිටිය නොහැකි බව විනිශ්චය කරමින් සිටියෙමි; කෙසේ වෙතත්, එම දාර්ශනිකයන්ට, ඔවුන් ක්රිස්තුස් වහන්සේගේ ගැලවීමේ නාමයෙන් තොරව සිටි නිසා, මගේ ක්ලාන්ත වූ ආත්මය සුව කිරීම පිණිස භාර දීම මම සම්පූර්ණයෙන්ම ප්රතික්ෂේප කළෙමි. ඒ නිසා මම කතෝලික සභාවේ කතිකිස්මයෙකු වීමට මම තීරණය කළෙමි. එයට මගේ දෙමව්පියෝ මට ප්රශංසා කළහ. යම් දෙයක් විසඳා ගන්නා තෙක්, මා මගේ ගමන මෙහෙයවිය හැක්කේ කොතැනටද යන්න මට ප්රකාශ වන තුරු මම එසේ කරන්නට තීරණය කළෙමි.