Saint Athanasius, Against the Heathen, in Sinhala
හැඳින්වීම:— මෙම පොතේ අරමුණ අන්යජාතීන්ගේ සමච්චල් විරෝධතාවලට එරෙහිව ක්රිස්තියානි ධර්මය, විශේෂයෙන් කුරුසිය පිළිබඳ සනාථ කිරීමයි. මෙම ධර්මයේ බලපෑම් එහි ප්රධාන සනාථ කිරීම.
1 කොටස
1. අපගේ ආගම පිළිබඳ දැනුම සහ කාරණා පිළිබඳ සත්යය පැහැදිලි කිරීමට මිනිස් ගුරුවරුන් අවශ්ය නොවී ස්වාධීනව ප්රකාශ වේ, මන්ද දිනෙන් දිනම පාහේ කරුණු මගින් එය තහවුරු වන අතර ක්රිස්තුස් වහන්සේගේ ධර්මනියාමකය මගින් සූර්යයාට වඩා දීප්තිමත් ලෙස එය ප්රකාශ වේ. 2. කෙසේ වෙතත්, මාකරියස්, තවමත් ඔබ ඒ ගැන අසන්නට කැමති බැවින්, එන්න, අපට හැකි තාක් දුරට ක්රිස්තුස් වහන්සේගේ ඇදහිල්ලේ කරුණු කිහිපයක් අපි ඔබට ඉදිරිපත් කරමු: ඔබට එය දිව්යමය ශුද්ධලියවිලිවලින් දැනගත හැකි වුවද, ඔබ එය අන් අයගෙන්ද අසන්නට මහත් සේ කැමැතිය. 3. මක්නිසාද යත්, පූජනීය හා දේවානුභාවයෙන් ලියන ලද ශුද්ධලියවිලි සත්යය ප්රකාශ කිරීමට ප්රමාණවත් වුවද – මේ සඳහා සම්පාදනය කරන ලද අපගේ ආශිර්වාද ලත් ගුරුවරුන්ගේ වෙනත් ලියවිලි තිබුණද, යමෙකු ඒවා කියවන්නට සිදු වුවහොත්, ඒවායින් කෙනෙකුට ශුද්ධලියවිලි අර්ථ නිරූපණය පිළිබඳ යම් දැනුමක් ලබා ගත හැකි අතර, ඔහු දැන ගැනීමට කැමති දේ ඉගෙන ගැනීමට ඔහුට හැකි වනු ඇත – තවමත්, අපගේ ගුරුවරුන්ගේ එම ලියවිලි අප සතුව දැනට නොමැති බැවින්, අප ඔවුන්ගෙන් ඉගෙන ගත් දේ – එනම් ගැලවුම්කරුවාණන් වහන්සේ වන ක්රිස්තුස් වහන්සේගේ ඇදහිල්ල – අප ඔබට ලිඛිතව සන්නිවේදනය කළ යුතුය; එවිට කිසිවෙකුත් අප අතර උගන්වන ලද ධර්මනියාමකය සුළු කොට නොතකනු ඇත. එසේම ක්රිස්තුස් වහන්සේ තුළ ඇදහිල්ල අතාර්කික යැයි නොසිතනු ඇත. මක්නිසාද යත්, අන්යජාතීන් අපට අපහාස කරන්නේ, සමච්චල් කරන්නේ සහ හයියෙන් සිනාසෙන්නේ, ක්රිස්තුස් වහන්සේගේ කුරුසිය පිළිබඳ එක් කරුණක් කෙරෙහි අවධානය යොමු කරමිනි; අප ඔවුන්ගේ අවබෝධය නොමැතිකම ගැන අනුකම්පා කළ යුත්තේ මෙහිදීය, මන්ද ඔවුන් ක්රිස්තුස් වහන්සේගේ කුරුසියට අපහාස කරන විට, එහි බලය මුළු ලෝකයම පුරවා ඇති බවත්, ඒ තුළින් දෙවියන් වහන්සේගේ දැනුමේ බලය සියල්ලන්ටම ප්රකාශ වන බවත් ඔවුන්ට නොපෙනේ. 4. මක්නිසාද ඔවුන්ද උන්වහන්සේගේ දිව්යමය ස්වභාවයට සැබවින්ම අවධානය යොමු කළ මිනිසුන් වූයේ නම්, ඔවුන් එවැනි කාරණයක් සමච්චලයට ලක් නොකරනු ඇත. ඊට ප්රතිවිරුද්ධව, ඔවුන් මෙම මිනිසා ලෝකයේ ගැලවුම්කරුවාණන් වහන්සේ ලෙස හඳුනාගනු ඇති අතර, කුරුසිය ව්යසනයක් නොව මැවිල්ලේ සුවය ගෙන දෙන්නක් බව හඳුනා ගනු ඇත. 5. මක්නිසාද කුරුසිය හේතුවෙන් සියලු රූප වන්දනාව පෙරලා දමා, යක්ෂයන්ගේ සෑම ප්රකාශනයක්ම මෙම සලකුණෙන් පලවා හරිනු ලැබුවහොත්, සහ ක්රිස්තුස් වහන්සේ පමණක් නමස්කාර කරනු ලැබ, උන් වහන්සේ තුළින් පමණක් පියාණන් වහන්සේ දැනගනු ලබන විට සහ විරුද්ධවාදීන් ලජ්ජාවට පත් කරනු ලබන කල, උන් වහන්සේ දිනපතා අදෘශ්යමාන අයුරින් මෙම විරුද්ධවාදීන්ගේ ආත්මයන් ජය ගන්නා සේක් නම් – කුරුසියට නැඟුණු තැනැන් වහන්සේ දෙවියන් වහන්සේගේ වාක්යාණෝ සහ ලෝකයේ ගැලවුම්කරුවාණන් වහන්සේ බව පිළිගැනීම වෙනුවට, මේ කාරණය හුදෙක් මනුෂ්ය දෙයක් ලෙස සලකා බැලීමට අපට තවමත් හැකිද කියා කෙනෙකුට සාධාරණ ලෙස ඔවුන්ගෙන් අසන්නට පුළුවන. එහෙත් මේ මිනිසුන් වලාකුළුවලින් වැසී ඇති විට සූර්යයාට අපහාස කරන අය මෙන් මට පෙනේ. එහෙත් තවමත් මුළු මැවිල්ලම එයින් ආලෝකවත් වන හැටි දකිමින් එහි ආලෝකය ගැන පුදුම වෙති. 6. මක්නිසාද ආලෝකය උතුම් වන අතර, ආලෝකයේ ප්රධාන කාරකය එනම් හේතුව වන සූර්යයා ඊටත් වඩා උතුම් වන්නාක් මෙන්, මුළු ලෝකයම උන් වහන්සේගේ දැනුමෙන් පිරී තිබීම දිව්යමය දෙයක් වන බැවින්, එවැනි ජයග්රහණයක පිළිවෙළ සහ ප්රධාන හේතුව දෙවියන් වහන්සේ සහ දෙවියන් වහන්සේගේ වාක්යාණෝ බව ඒ අනුව පැහැදිලිය. 7. එසේ අපට හැකි තාක් දුරට අප කතා කරන්නේ, මුලින්ම නොඇදහිලිවන්තයන්ගේ නොදැනුවත්කම ප්රතික්ෂේප කිරීමටයි, එවිට අසත්ය දේ ප්රතික්ෂේප කරන විට, සත්යය එළිදරව් වනු ඇත, එවිට මිතුර, ඔබ සත්යය විශ්වාස කර ඇති බවටත්, ක්රිස්තුස් වහන්සේ දැන හඳුනා ගැනීමේදී ඔබ රැවටී නැති බවටත් ඔබටම සහතික විය හැකිය. එපමණක් නොව, ක්රිස්තුස් වහන්සේගේ ප්රේමවන්තයෙකු ලෙස ඔබට ක්රිස්තුස් වහන්සේ ගැන කතා කිරීම සුදුසු යැයි මම සිතමි, මන්ද ඔබ උන් වහන්සේ කෙරෙහි ඇදහිල්ල සහ දැනගැන්ම අන් සියල්ලටම වඩා අගය කරන බව මට විශ්වාස බැවිනි.
2. නපුර කාරණාවල අත්යවශ්ය ස්වභාවයේ කොටසක් නොවේය. මිනිසාගේ මුල් නිර්මාණය සහ සැකැස්ම දෙවියන් වහන්සේගේ කරුණා අනුග්රහයෙන් සහ දෙවියන් වහන්සේගේ දැනගැන්මෙනි.
ආරම්භයේ දී දුෂ්ටකම නොතිබුණි. ඇත්ත වශයෙන්ම එය දැන් පවා ශුද්ධවන්ත අය තුළ නොපවතී, එය කිසිසේත්ම ඔවුන්ගේ ස්වභාවයට අයිති නැත. එහෙත් පසුව මිනිස්සු එය නිර්මාණය කිරීමට සහ තමන්ටම හානි කර ගැනීමට එය විස්තාරණය කිරීමට පටන් ගත්හ. එතැන් සිට ඔවුහු පිළිම සොයා ගැනීමද නිර්මාණය කළ අතර, නොපවතින දේ පවතිනවාක් මෙන් සැලකූහ. 2. එමනිසා, සියලු දේවල මැවුම්කරුවාණන් වහන්සේ සහ සියල්ලන්ගේ රජතුමාණන් වහන්සේ වන දෙවියන් වහන්සේ, සියලුම ද්රව්යමය හා මිනිස් සොයාගැනීම්වලට වඩා සාරයෙන් උසස්ව පවතින සේක, උන්වහන්සේ යහපත් මෙන්ම අතිශයින් උතුම් වන බැවින්, උන්වහන්සේගේම වචනය තුළින් අපගේ ගැලවුම්කරුවාණන් වහන්සේ වන යේසුස් ක්රිස්තුස් වහන්සේ – මනුෂ්ය වර්ගයා උන්වහන්සේගේම ස්වරූපයට අනුව මැවූ අතර, මිනිසාට උන් වහන්සේ හා තිබෙන මෙම සමානකම තුළින් යථාර්ථයන් දැකීමට සහ දැන ගැනීමට හැකි ලෙස නිර්මාණය කළ සේක. එසේම මිනිසාට දෙවියන් වහන්සේගේම සදාකාලිකත්වය පිළිබඳ අවබෝධයක් සහ දැනුමක්ද ලබා දුන් සේක. එසේ කළේ ඔහුගේ ස්වභාවය නොවෙනස්ව ආරක්ෂා කර ගනිමින්, ඔහු කිසි විටෙකත් දෙවියන් වහන්සේ පිළිබඳ ඔහුගේ අදහසින් ඉවත් නොවන පිණිසත්, ශුද්ධවන්තයන්ගේ හවුලෙන් ඉවත් නොවන පිණිසත්ය. එහෙත් එය ලබා දුන් තැනැන් වහන්සේගේ කරුණා අනුග්රහය ඇතිව සහ පියාණන් වහන්සේගේ වචනයෙන් දෙවියන් වහන්සේගේම බලයද ඇතිව, අමරණීය ජීවිතයක් ගත කරමින්, හානියක් නොමැතිව සහ සැබවින්ම ආශීර්වාද ලත් ජීවිතයක් ගත කරමින් ඔහුට ප්රීතියෙන් යුක්තව දේවත්වය සමග සහභාගිකම ඇති කර ගත හැකි වන පිණිසත්ය. දෙවියන් වහන්සේ පිළිබඳ ඔහුගේ දැනගැන්මට බාධා කිරීමට කිසිවක් නොමැති නිසා, ඔහු සැමවිටම තම පාරිශුද්ධභාවයෙන්, දෙවියන් වහන්සේගේ වචනය වන පියාණන් වහන්සේගේ ස්වරූපය දකී, උන් වහන්සේගේ ස්වරූපයෙන් ඔහු සාදන ලදී. වාක්යාණෝ තුළින් විශ්වය දක්වා විහිදෙන, ඉන්ද්රිය දේවල් සහ සෑම ශාරීරික පෙනුමකටම වඩා ඉහළට ඔසවා, එහෙත් ඔහුගේ මනසේ බලයෙන් ස්වර්ගයේ දිව්යමය හා මනසින් වටහා ගන්නා දේවල් වලට ඇලී සිටින එම දේවාරක්ෂාව ගැන මෙනෙහි කරන විට ඔහු විස්මයට පත් වේ. 3. මක්නිසාද යත් මිනිසුන්ගේ මනස ශරීර සමග කතා නොකරන විට, ඔවුන්ගේ තෘෂ්ණාවන්ගෙන් කිසිවක් පිටතින් ඒවා සමග මිශ්ර නොවන විට, එසේ වූවත් සම්පූර්ණයෙන්ම ඒවාට ඉහළින් සිටින විට, එය ආරම්භයේදී සාදන ලද පරිදිම තමා සමග වාසය කරන විට, ඉන්ද්රිය දේවල් සහ සියලු මිනිස් දේ ඉක්මවා යමින්, එය ඉහළට නැඟී යයි; එසේ වාක්යාණෝ දකිමින්, එය උන් වහන්සේ වාක්යාණන් වහන්සේගේ පියාණන් වහන්සේ ද දකියි. උන් වහන්සේ ගැන මෙනෙහි කිරීමෙන් සතුටක් ලබයි. එසේම උන් වහන්සේ කෙරෙහි ඇති ආශාවෙන් නැවතත් අලුත් වීම ලබා ගනී. 4. මවන ලද පළමු මිනිසාගේ ස්වරූපයටම, එනම් හෙබ්රෙව් භාෂාවෙන් ආදම් ලෙස නම් කරන ලද තැනැත්තා, ශුද්ධලියවිල්ලේ විස්තර කර ඇත්තේ, ආරම්භයේදීම, ලජ්ජාවෙන් ලජ්ජාවට පත් නොවූ නිදහසකින් දෙවියන් වහන්සේ දෙසට තම මනස යොමු කරගෙන සිටි බවත්, ඔහු සිටි ස්ථානයේ, එනම් ශුද්ධ වූ මෝසෙස් සංකේතාත්මකව උයනක් ලෙස හැඳින්වූ ස්ථානයේ, ඔහු භුක්ති විඳි මනසින් වටහා ගත් දේවල් මෙනෙහි කිරීමේදී ශුද්ධවන්තයන් සමග ඇසුරු කළ බවත්ය. එබැවින් ආත්මයේ පාරිශුද්ධ භාවය පමණක්ම දෙවියන් වහන්සේ පිළිබිඹු කිරීමට ප්රමාණවත් වේ, ස්වාමින් වහන්සේමද පවසන පරිදි, සිතින් පවිත්රව සිටින්නෝ භාග්යවන්තයෝය, මන්ද ඔවුහු දෙවියන් වහන්සේ දකින්නෝය.
3. ද්රව්යමය දේවලට ආකර්ෂණය වීම නිසා මිනිසා ඉහත සඳහන් කළ තත්වයෙන් පරිහානියට පත්වීම.
මේ අනුව, අප පවසා ඇති පරිදි, මැවුම්කරුවාණන් වහන්සේ මිනිස් වර්ගයා නිර්මාණය කළ අතර, එය ඒ ආකාරයෙන්ම පවතිනු ඇතැයි අදහස් කළ සේක. එහෙත් මිනිස්සු, වඩා යහපත් කාරණා සැහැල්ලුවට ගනිමින්, ඒවා අල්ලා ගැනීමෙන් වැළකී, තමන්ට වඩා සමීප දේවල් මනාපයෙන් සෙවීමට පටන් ගත්හ. 2. එහෙත් ඔවුන්ට වඩාත්ම සමීප දේවල් වූයේ ශරීරය සහ එහි ඉන්ද්රියන්ය; එබැවින් සිතුවිල්ලෙන් වටහා ගත් දේවලින් තම මනස ඉවත් කරන අතරතුරම, ඔවුහු තමන් ගැනම සලකා බැලීමට පටන් ගත්හ; එසේ කරමින්, ශරීරය සහ අනෙකුත් ඉන්ද්රියයන් අල්ලාගෙන, එය තමන්ගේම වටපිටාව තුළ තිබුණාක් මෙන් රැවටෙමින්, ඔවුහු තමන් සම්බන්ධයෙන්ම තෘෂ්ණාවට වැටුණෝය. එසේ දෙවියන් වහන්සේට අයිති කාරණා මෙනෙහි කිරීමට වඩා තමන්ගේම කාරණා මෙනෙහි කිරීමට ඔවුහු කැමති වූහ. ඉන්පසු මේ දේවල් තුළ තමන්වම නිවහන කර ගත් ඔවුහු, තමන්ට ඉතා සමීප දේ අත්හැරීමට අකමැති වූ අතර, ඔවුන්ගේ ආත්මය ශාරීරික සැප සම්පත්වලින් පැටලුණහ. එසේ සියලු ආකාරයේ තෘෂ්ණාවන්ගෙන් පීඩාවට පත් වී, කැලඹී, දෙවියන් වහන්සේගෙන් මුලින් තිබූ බලය සම්පූර්ණයෙන්ම අමතක කළහ. 3. එහෙත් ශුද්ධලියවිල්ල අපට මුල් මිනිසා ගැන පවසන පරිදි මේ පිළිබඳ සත්යය මුලින්ම මවන ලද මිනිසාගෙන් දැකිය හැකිය. මක්නිසාද ඔහු තම මනස දෙවියන් වහන්සේ උදෙසා සහ දෙවියන් වහන්සේ මෙනෙහි කිරීමට තබා ගත් තාක් කල්, ශරීරය පිළිබඳ මෙනෙහි කිරීමෙන් ඈත් විය. එහෙත් සර්පයාගේ උපදෙස් අනුව, ඔහු දෙවියන් වහන්සේ සලකා බැලීමෙන් ඉවත් වී තමා ගැනම අවධානය යොමු කිරීමට පටන් ගත් විට, ඔවුන් ශාරීරික තෘෂ්ණාවට වැටුණා පමණක් නොව, ඔවුන් නිරුවතින් සිටින බව ඔවුහු දැනගත්හ. එසේ දැනගෙන ඔවුහු ලජ්ජාවට පත් වූහ. එහෙත් ඔවුන් දැන සිටියේ තමන් නිරුවතින් සිටින බවත්, ඇඳුම් එතරම් නොමැති බවත්, දිව්යමය දේවල් පිළිබඳ මෙනෙහි කිරීම ඔවුන්ට අහිමි වී ඇති බවත්, ඔවුන්ගේ අවබෝධය ප්රතිවිරුද්ධ කාරණාවලට මාරු කර ඇති බවත්ය. මක්නිසාද යත්, එකම හා සැබෑ වූ තැනැන් වහන්සේ එනම් දෙවියන් වහන්සේ කෙරෙහි සලකා බැලීමෙන් සහ උන් වහන්සේ කෙරෙහි ආශා වීමෙන් ඉවත් වූ පසු, ඔවුහු එතැන් සිට විවිධ කාමුක තෘෂ්ණාවලට යටත් වූහ. එසේ ඔවුහු ශාරීරික ඉන්ද්රියයන්ගේ ආශාවන්ට වහල් වූහ. 4. ඊළඟට, සිදුවිය හැකි පරිදි, එක් එක් හා විවිධ දේවල් කෙරෙහි ආශාවක් ඇති කර ගත් ඔවුහු, මෙම ආශාවන්ට හුරුවීමට පටන් ගත්හ. එසේම ඔවුහු ඒවා අත්හැරීමට පවා බිය වූහ: එතැන් සිට ආත්මය බියගුලුකමට සහ කාංසාවන්ට, සැප සම්පත් සහ මරණීය සිතුවිලිවලට යටත් විය. ඇගේ තෘෂ්ණාවන් අත්හැරීමට අකමැති වන නිසා, ඇය මරණයට සහ ශරීරයෙන් වෙන්වීම පිළිබඳ බිය වේ. එහෙත් නැවතත්, තෘෂ්ණාවෙන් හා තෘප්තියට පත් නොවීමෙන්, ඇය මිනීමැරුම් සහ වැරදි දේ කිරීමට ඉගෙන ගත්තාය. එවිට අපට ස්වාභාවිකවම, අපට හැකි උපරිමයෙන්, ඇය මෙය කරන්නේ කෙසේදැයි පෙන්වීමට අප යොමු කරනු ලැබේ.
4. ඇයගේ තෝරාගැනීමේ නිදහස අනිසි ලෙස භාවිත කිරීමෙන් ආත්මය සත්යයෙන් අසත්යයට ක්රමයෙන් පහත් කෙරනු ලැබීම.
සිතිවිලි පිළිබඳ කාරණා මෙනෙහි කිරීමෙන් ඉවත් වී, ශරීරයේ ක්රියාකාරකම් කිහිපයක් සම්පූර්ණයෙන්ම භාවිත කර, ශරීරයේ මෙනෙහි කිරීමෙන් සතුටු වී, සතුට ඇයට යහපත් බව දැක, ඇය නොමඟ යවා යහපත යන නාමය අපයෝජනය කර, සතුට යනු යහපතෙහිම සාරය යැයි ඇය සිතුවාය. එය සිහි විකල් වූ මිනිසෙකු, තමා හමුවන සියල්ලටම එරෙහිව භාවිත කිරීමට කඩුවක් ඉල්ලා සිටීම, එය සිහිකල්පනාවෙන් කරන්නක් ලෙස සිතීම හා සමානයි. 2. එහෙත් සතුටට ආදරය කළ ඇය විවිධ ආකාරවලින් එය ක්රියාත්මක කිරීමට පටන් ගත්තාය. මක්නිසාද යත් ඇය ස්වභාවයෙන්ම එහෙ මෙහෙ ගමන් කරන බැවින්, ඇය යහපත් දෙයින් ඉවත් වී සිටියද, ඇගේ ගමන් කිරීමේ හැකියාව නැති කර නොගනී. එවිට ඇය තවදුරටත් ගුණධර්ම අනුව හෝ දෙවියන් වහන්සේ දැකීමට ගමන් නොකර, ඒ වෙනුවට ව්යාජ දේවල් සිතින් මවා ගනිමින්, ඇය තම බලය නව ආකාරයකින් භාවිත කරයි, ඇය නිර්මාණය කර ඇති සතුට සඳහා මාධ්යයක් ලෙස එය අනිසි ලෙස භාවිත කරයි, මන්ද ඇය තමා කෙරෙහිම බලය ඇතිව නිර්මාණය කර ඇති බැවිනි. 3. මක්නිසාද යත්, එක් අතකින් යහපතට නැඹුරු වීමටත්, අනෙක් අතින් එය ප්රතික්ෂේප කිරීමටත් ඇයට හැකියාව ඇත; එහෙත් යහපත ප්රතික්ෂේප කිරීමේදී, ඇත්ත වශයෙන්ම, එයට විරුද්ධ දේ පිළිබඳ සිතුවිල්ලක් ඇය තුළ ඇති වේ, මන්ද ඇයට ගමන් කිරීම නැතිනම් චලනය වීම කිසිසේත් නතර කළ නොහැකි බැවිනි, මා කලින් පැවසූ පරිදි, ස්වභාවයෙන්ම එහෙ මෙහෙ ගමන් කරන බැවිනි. ඇය කෙරෙහිම පවතින ඇයගේම බලය දැන ගැනීමෙන්, ඇගේ ශරීරයේ අවයව ඇති දෙයට හෝ නැති දෙයට යන දෙකෙන් ඕනෑම දෙයකට භාවිත කිරීමට ඇයට හැකි බව ඇය දකී. 4. එහෙත් නමුත් යහපත පවතින අතර නපුර පවතින්නේ නැත; එසේ නම්, පවතින යන්නෙන් මා අදහස් කරන්නේ යහපත් දෙයයි, මන්ද එය පවතින දෙවියන් වහන්සේ තුළ එහි රටාව ඇති බැවිනි. එහෙත් නැති දෙය යන්නෙන් මා අදහස් කරන්නේ නපුරයි. එය මිනිසුන්ගේ සිතුවිලිවල ව්යාජ පරිකල්පනයකින් සමන්විත වන තාක් දුරට එය නපුරය. මක්නිසාද යත්, මැවිල්ල දැකීමට ශරීරයට ඇස් ඇති අතර, මැවුම්කරුවාණන් වහන්සේ හඳුනා ගැනීමට එහි සම්පූර්ණයෙන්ම එකඟතාවයකින් යුත් සැකසීම් ඇත; එසේම දිව්යමය වචන සහ දෙවියන් වහන්සේගේ නීතිවලට සවන් දීමට කන් ඇත; එසේම අවශ්යතාවලදී ක්රියා කිරීමට සහ යාච්ඤාවෙන් දෙවියන් වහන්සේ වෙතට එසවීම පිණිස අත් ඇත; එහෙත් ආත්මය, යහපත පිළිබඳ මෙනෙහි කිරීමෙන් සහ එහි ක්ෂේත්රයේ ගමන් කිරීමෙන් ඉවත් වී, ඉබාගාතේ ගොස් එහි ප්රතිවිරුද්ධ දෙසට ගමන් කරයි. 5. ඉන්පසු, මා කලින් පැවසූ පරිදි, ඇගේ බලය අනිසි ලෙස භාවිත කරන බව දැක, ශරීරයේ අවයවද ප්රතිවිරුද්ධ ආකාරයකින් චලනය කළ හැකි බව ඇය වටහාගෙන ඇත; එබැවින්, මැවිල්ල දැකීම වෙනුවට, ඇය තෘෂ්ණාවන් කෙරෙහි ඇස යොමු කරයි, චලනය වීමේ කාරණයෙන් ඇය තමාගේම ගෞරවය පවත්වා ගෙන යන බවත්, ඇය කැමති පරිදි කිරීමෙන් කිසිදු පාපයක් නොකරන බවත් සිතමින් ඇයට මෙම බලයද ඇති බව පෙන්වයි; ඇය නිර්මාණය කර ඇත්තේ හුදෙක් චලනය වීමට නොව, නිවැරදි දිශාවට ගමන් කිරීමට බව නොදැන එසේ කරයි. මක්නිසාද යත්, අපෝස්තුළුවරයා මෙම ප්රකාශයෙන් එය අපට සහතික කරන්නේ එබැවිනි: සියලු දේ සඳහා නිදහස ඇත, එහෙත් සියල්ල සුදුසු නොවේය. 1 කොරින්ති 10:23
5. එසේ නම් නපුර, මූලික වශයෙන් උසස් දේට වඩා පහත් දේ තෝරා ගැනීමෙන් සමන්විත වේ.
එහෙත් සුදුසු දේ සහ ඒ දේ බවට පත්වීම නොව, ඒ වෙනුවට එයට කළ හැකි දේ ගැන සැලකිලිමත් වූ මිනිසුන්ගේ නිර්භීතකම ප්රතිවිරුද්ධ දේ කිරීමට පටන් ගත්තේය; එතැන් සිට, ඔවුන්ගේ දෑත් ඊට පටහැනිව චලනය කිරීමෙන්, එය ඔවුන් මිනීමැරීමට සැලැස්වූ අතර, ඔවුන්ගේ ඇසීම අකීකරුකමටද, ඔවුන්ගේ අනෙකුත් අවයව නීත්යනුකූල ප්රජනනය වෙනුවට කාමමිථ්යාචාරයටද යොමු කළේය; එසේම දිව, නිවැරදි දේ කතා කිරීම වෙනුවට, අපහාස කිරීමට හා අපහාස කිරීමට සහ බොරු සාක්ෂි දීමටද; නැවතත්, අත්, සොරකම් කිරීමට සහ සෙසු මිනිසුන්ට පහර දීමටද; සුවඳ දැනීම බොහෝ ආකාරයේ කාමුක සුවඳ දේවලටද යොමු කළේය; පාද, ලේ වැගිරීමට ඉක්මන් වීමටත්, බඩ බේබදුකමට සහ තෘප්තිමත් කළ නොහැකි කෑදරකමටත් යොමු කළේය. 2. මේ සියලුම දේවල් ආත්මයේ දුෂ්චරිතවත් බව සහ පාපයයි: ඒවාට කිසිදු හේතුවක් ඇත්තේ නැත, ඒවාට ඇත්තේ වඩා හොඳ දේ ප්රතික්ෂේප කිරීම පමණි. මක්නිසාද යත්, අශ්වාරෝහකයෙකු ධාවන පථයේ තම රථයට නැඟී, තමා ධාවනය කළ යුතු ඉලක්කය කෙරෙහි අවධානය යොමු නොකර, ඒ වෙනුවට එය නොසලකා හැර, තමාට හැකි පරිදි අශ්වයා පදවාගෙන යනවාක් මෙන් – එසේ නැතහොත් වෙනත් වචනවලින් කිවහොත්, ඔහු කැමති පරිදි අශ්වයා පදවාගෙන යනවාක් මෙන් – සහ එහිදී බොහෝ විට ඔහු හමු වූ අයට එරෙහිව ධාවනය කර, බොහෝ විට බෑවුම් සහිත ස්ථානවලට බැස, කණ්ඩායමේ වේගයෙන් ඔහු තමා ගෙන යන ඕනෑම තැනකට වේගයෙන් දිව ගොස්, එසේ ධාවනය කිරීමේදී ඔහු ඉලක්කය මග හැර නැති බව සිතමින් යන්නාක් මෙනි – මන්ද ඔහු ධාවනය දෙස පමණක් බලන අතර ඔහු ඉලක්කයෙන් බොහෝ දුර ගොස් ඇති බව ඔහුට නොපෙනේ – එබැවින් ආත්මයද දෙවියන් වහන්සේ දෙසට ඇති මාර්ගයෙන් ඉවතට හැරී, ශරීරයේ අවයව එයට නිසි දේ ඉක්මවා ධාවනය කරයි. නැතහොත්, ඒ වෙනුවට, ඇය තමාගේම ක්රියාවෙන් ඒවා කිරීමට පෙලඹී, පව් කර තමාටම නපුර ගෙන එයි. එහිදී ඇය මාර්ගයෙන් ඉවත් වී සත්යයේ ඉලක්කයෙන් ඉවත් වී ඇති බව ඇය නොදකියි. එසේම ක්රිස්තුස් වහන්සේ දරන මිනිසා වන ආශීර්වාද ලත් පාවුල්, ‘ක්රිස්තුස් යේසුස් වහන්සේගේ උතුම් කැඳවීමේ ත්යාගය සඳහා ඉලක්කය කරා මම ඉදිරියට යමි’ පිලිප්පි 3:14 යැයි පැවසූ විට ඔහු බලා සිටි සත්යයේ ඉලක්කයෙන් ඉවතට හැරී ඇති බව ඇය නොදකියි.
6. නපුරේ ස්වභාවය පිළිබඳ වැරදි අදහස්: එනම්, නපුර යනු දේවල්වල ස්වභාවයේ දෙයක් වන අතර එය සාරභූත පැවැත්මක් ඇති බව. (අ) මිථ්යාදෘෂ්ටික චින්තකයින්: (නපුර පදාර්ථයේ පවතියි). ඔවුන්ගේ ප්රතික්ෂේප කිරීම.
(ආ) මිථ්යාදෘෂ්ටික ගුරුවරුන්: (ද්විත්වවාදය). ශුද්ධලියවිල්ලෙන් ප්රතික්ෂේප කිරීම.
දැන් සමහර ග්රීකයන්, නිවැරදි මාර්ගයෙන් නොමඟ ගොස්, ක්රිස්තුස් වහන්සේ නොදැන, නපුරට ක්රියාකාරී මෙන්ම ස්වාධීන පැවැත්මක් ආරෝපණය කර ඇත. මෙහිදී ඔවුහු වැරදි දෙකක් සිදු කරති: නපුරට ස්වාධීන පැවැත්මක් සහ තමන්ගේම පැවැත්මක් තිබේ නම්, ඔවුහු මැවුම්කරුවාණන් වහන්සේ සියලු දේවල නිර්මාතෘවරයාණන් වහන්සේ බව ප්රතික්ෂේප කරති; නැතහොත්, උන් වහන්සේ සියලු දේවල නිර්මාතෘවරයාණන් වහන්සේ බව ඔවුන් පවසන්නේ නම්, උන් වහන්සේ නපුරේද නිර්මාතෘවරයාණන් වහන්සේ වන බව ඔවුන් අනිවාර්යයෙන්ම පිළිගත යුතුය. මක්නිසාද යත්, ඔවුන්ට අනුව, නපුරද පවතින දේවල් අතර ගණන් ගනු ලබන බැවිනි. 2. එහෙත් මෙය අතාර්කික මෙන්ම සිදු විය නොහැකි දෙයක් ලෙස පෙනෙන්නට ඇත. මක්නිසාද නපුර යහපතෙන් පැමිණෙන්නේ නැත, එය යහපත තුළ ඇත්තේද නැත, නැතහොත් යහපතෙහි ප්රතිඵලයක්ද නොවේය – මන්ද එය එසේ නම්, යහපත එහි ස්වභාවය තුළ නපුර මිශ්ර වී තිබීම හෝ නපුරට හේතුවක් වීම නිසා යහපත තවදුරටත් යහපතක් නොවනු ඇති නිසාය. 3. එහෙත් සභාවේ ඉගැන්වීම්වලින් ඉවත් වී ඇදහිල්ලේ නැව බිඳගත් අය 1 තිමෝති 1:19, ඔවුන්ද වැරදි ලෙස උපකල්පනය කරන්නේ නපුරට ක්රියාකාරී පැවැත්මක් ඇති බවයි. එහෙත් ඔවුන් අත්තනෝමතික ලෙස සැබෑ දෙවියන් වහන්සේ වන අපගේ ස්වාමීන් වන යේසුස් ක්රිස්තුස් වහන්සේගේ පියාණන් වහන්සේ හැරෙන්නට වෙනත් දෙවියෙකු සිතින් මවා ගන්නා අතර, එම දෙවියා නපුරේ නිර්මාණය නොකළ මූලාශ්රය බවත්, දුෂ්ටකමේ ප්රධානියා බවත්, ලෝකයේ නිර්මාතෘවරයා බවත් ඔවුහු සිතති. එහෙත් මෙම මිනිසුන් දිව්යමය ශුද්ධලියවිලිවලින් පමණක් නොව, ඔවුන්ගේ උමතු අදහස්වල මූලාශ්රය වන මිනිස් තර්කනයෙන්ද පහසුවෙන් ප්රතික්ෂේප කළ හැකිය. 4. එසේ, අපගේ ස්වාමීන් වහන්සේ සහ ගැලවුම්කරුවාණන් වහන්සේ වන යේසුස් ක්රිස්තුස් වහන්සේ මෝසෙස්ගේ වචන සනාථ කරමින් උන් වහන්සේගේම ශුභාරංචිවල මෙසේ පවසන සේක: අපේ දෙවියන්වහන්සේ ස්වාමීන්වහන්සේය උන්වහන්සේ එකම (දෙවියන්වහන්සේ)ය. මාර්ක් 12:29 එසේම ස්වර්ගයටත් පොළොවටත් ස්වාමිවූ පියාණෙනි, ඔබවහන්සේ ප්රඥාවන්තයන්ගෙන්ද තේරුම් ඇත්තන්ගෙන්ද මේ කාරණා සඟවා ළදරුවන්ට එළිදරව්කළ බැවින් ඔබට ස්තුතිකරමි. මතෙව් 11:25 එහෙත් දෙවියන් වහන්සේ එක් කෙනෙකු වන සේක් නම්, සහ ඒ සමගම ස්වර්ගයටත් පොළොවටත් ස්වාමින් වහන්සේ වන සේක් නම්, උන් වහන්සේ හැරුණුකොට වෙනත් දෙවියන් වහන්සේ කෙනෙකු සිටින්නේ කෙසේද? නැතහොත් එකම සැබෑ දෙවියන් වහන්සේ ස්වර්ගයෙහිත් පොළොවෙහිත් සියල්ල පුරවන සේක් නම්, ඔවුන් සිතන දෙවියන් වහන්සේට කුමන ස්ථානයක් තිබේද? නැතහොත් ගැලවුම්කරුවාණන් වහන්සේගේ අනුව, ක්රිස්තුස් වහන්සේගේ දෙවියන් වහන්සේ සහ පියාණන් වහන්සේම ස්වාමින් වහන්සේ වන විට එහි තවත් නිර්මාතෘවරයෙකු සිටින්නේ කෙසේද? 5. ඇත්ත වශයෙන්ම ඔවුන් එසේ පැවසුවහොත්, ඔවුන් පවසන්නේ එය සමානාත්මතාවයෙන් යුක්ත බල තුලනයක් බවත්, නපුරු දෙවියන්ට යහපත් දෙවියන් අබිබවා යාමට හැකියාව ඇති බවත්ය. එහෙත් ඔවුන් එසේ පැවසුවහොත්, ඔවුන් කෙතරම් අධර්මිෂ්ඨකමේ වළකට වැටෙනු ඇත්දැයි බලන්න. මක්නිසාද බලයන් එක සමාන වන විට, ශ්රේෂ්ඨ සහ වඩා උසස් තැනැත්තා හඳුනාගත නොහැකි වනු ඇත. මක්නිසාද යත් එකකෙනෙකු පවතින්නේ නම්, අනෙකා එයට අකමැති වුවද, දෙදෙනාම එක හා සමානව ශක්තිමත් මෙන්ම එක හා සමානව දුර්වලය, මන්ද දෙදෙනාගේම පැවැත්ම අනෙකාගේ කැමැත්ත පරාජය කිරීමකි: දුර්වලය, මන්ද සිදු වන දේ ඔවුන්ගේ කැමැත්තට පටහැනි නිසාය: මක්නිසාද යත් නපුරු දෙවියන් සිටියදීත් යහපත් දෙවියන් වහන්සේ පවතින අතර, යහපත තිබියදීත් නපුරු දෙවියන් ඒ හා සමානව පවන බැවිනි.
7. තර්කයෙන් ද්විත්වවාදය ප්රතික්ෂේප කිරීම. දෙවියන් වහන්සේ දෙදෙනෙකු සිටීමට නොහැකි බව. නපුර පිළිබඳ සත්යය නම් සභාව උගන්වන දෙයයි: එනම් එය අඳුරු වූ ආත්මයේ විකෘති තෝරාගැනීම තුළ ආරම්භ වෙයි, එසේම වාසය කරයි.
විශේෂයෙන්ම, ඔවුහු පහත පිළිතුරට නිරාවරණය වෙති. දෘශ්යමාන දේවල් නපුරු දෙවියන්ගේ ක්රියාව වන්නේ නම්, යහපත් දෙවියන් වහන්සේගේ ක්රියාව වන්නේ කුමක්ද? මක්නිසාද යත්, නිර්මාණකරුවාණන් වහන්සේගේ ක්රියාව හැරුණුකොට වෙනත් කිසිවක් දැකිය නොහැකි බැවිනි. නැතහොත් යහපත් දෙවියන් වහන්සේ දැනගත හැකි වන පරිදි උන් වහන්සේගේ ක්රියාවන් නොමැති නම් යහපත් දෙවියන් වහන්සේ කිසිසේත් පවතින බවට තිබෙන සාක්ෂි මොනවාද? මක්නිසාද යත්, උන් වහන්සේගේ ක්රියාවන් කරණකොටගෙන නිර්මාණකරුවාණන් වහන්සේ දැනගනු ලබන බැවිනි 2. නැතහොත් එකිනෙකට පටහැනි වන මූලධර්මයන් දෙකක් පැවතිය හැක්කේ කෙසේද: නැතහොත් ඔවුන් වෙන්ව පැවතීම පිණිස ඔවුන් වෙන් කරන්නේ කුමක්ද? මක්නිසාද යත් ඔවුන් අන්යෝන්ය වශයෙන් විනාශකාරී බැවින් ඔවුන්ට එකට පැවතිය නොහැකි බැවිනි. එහෙත් ඔවුන්ගෙන් එක් අයෙකු අනෙකා තුළට ඇතුළත් කිරීමද කළ නොහැකිය. එයට හේතුව ඔවුන්ගේ ස්වභාවය මිශ්ර නොවී පැවතීම සහ එක හා සමාන නොවීමයි. ඒ අනුව ඒවා බෙදන දෙය පැහැදිලිවම තුන්වන ස්වභාවයක් වන අතර එයම දෙවියන් වහන්සේ වනු ඇත. එහෙත් මෙම තුන්වන දෙය කුමන ස්වභාවයක් සහිත විය හැකිද? යහපතද එසේ නැතහොත් නපුරද? එය තීරණය කිරීමට නොහැකි වනු ඇත, මන්ද එය අනෙකුත් දෙදෙනාගේම ස්වභාවයෙන් ඇති විය නොහැකි නිසාය. 3. එසේ නම්, ඔවුන්ගේ මෙම අහංකාරය පැහැදිලිවම දූෂිත බැවින්, සභාවේ දේවධර්මයේ සත්යය පැහැදිලි විය යුතුය: එනම් නපුර ආරම්භයේ සිටම දෙවියන් වහන්සේ සමග හෝ දෙවියන් වහන්සේ තුළ හෝ නොතිබූ බවත්, එයට කිසිදු මූලික පැවැත්මක් නොමැති බවත්ය; එහෙත් මිනිසුන්, යහපත පිළිබඳ දර්ශනයෙන් පැහැරගෙන, තමන්ගේම සතුටට අනුව නොපවතින දේ තමන් විසින්ම සැලසුම් කර සිතීමට පටන් ගත් බවත්ය. 4. මක්නිසාද යත්, සූර්යයා බබළන විට සහ මුළු පෘථිවියම ඔහුගේ ආලෝකයෙන් ආලෝකවත් වූ විට, මිනිසෙකු තම ඇස් තදින් වසාගෙන අන්ධකාරය නොමැති තැන අන්ධකාරය මවාගෙන, පසුව අන්ධකාරයේ ඇවිදින්නාක් මෙන් ඇවිදිමින්, බොහෝ විට බිමට වැටී බෑවුම් සහිත ස්ථානවලට ගොස්, එය අඳුර මිස ආලෝකය නොවන බව සිතමින් ඇවිදින්නාක් සේය- මක්නිසාද යත්, ඔහුට පෙනෙන බව සිතුවද, ඔහුට කිසිසේත්ම නොපෙනේ – ඒ හා සමාන ලෙසම, මිනිසාගේ ආත්මය, එනම් දෙවියන් වහන්සේ දැකිය හැකි ඇගේ ඇස් වසාගෙන, තමා උදෙසාම නපුර සිතින් මවාගෙන, එහි ගමන් කරමින්, ඇය යමක් කරන බව සිතමින්, ඇය කිසිවක් නොකරන බව නොදැන සිටින්නීය. මක්නිසාද ඇය නැති දේ සිතින් මවා ගන්නීය, එසේම ඇය ඇගේ මුල් ස්වභාවයේ රැඳී සිටින්නේද නැත. එහෙත් ඇය සිටින තත්වය වූ කලි පැහැදිලිවම ඇගේම අක්රමිකතාවයේ ප්රතිඵලයකි. 5. මක්නිසාද ඇය දෙවියන් වහන්සේ දැකීම පිණිස සහ උන් වහන්සේ විසින් ආලෝකවත් කරනු ලැබීම පිණිසත් සාදා ඇත; එහෙත් දෙවියන් වහන්සේ වෙනුවට ඇය ඇයගේම කැමැත්තෙන් දූෂිත දේවල් සහ අන්ධකාරය සෙව්වාය, මේ සම්බන්ධයෙන් ආත්මයාණන් වහන්සේ ලිඛිතව පවසන්නේ මෙයයි, එනම් දෙවියන්වහන්සේ මනුෂ්යයා ඇද නැතුව මැවූසේක; නුමුත් ඔවුන් බොහෝ අමුතු උපා යොදාගත් බවය. දේශනාකාරයා 7:29 මේ අනුව, ආරම්භයේ සිටම මිනිසුන් තමන් උදෙසාම නපුර සොයා ගැනීම, කුමන්ත්රණය කිරීම සහ පරිකල්පනය කිරීම සිදු කර ඇත. එහෙත් පිළිම වන්දනාවේ උමතු බවට ඔවුන් බැස ගියේ කෙසේදැයි කීමට දැන් කාලයයි, එවිට පිළිම සොයා ගැනීම වනාහි සම්පූර්ණයෙන්ම යහපතට නොව නපුරට හේතු වී ඇති බව ඔබට දැනගත හැකිය. එහෙත් නපුරෙන් ආරම්භ වූ දෙය කිසි විටෙකත් යහපත් යැයි ප්රකාශ කළ නොහැකිය – මන්ද එය සම්පූර්ණයෙන්ම නපුරක් වීම නිසාය.
8. රූප වන්දනාවේ ආරම්භයත් ඒ හා සමානය. දෙවියන් වහන්සේ අමතක කිරීමෙන් භෞතිකත්වයට පත් වූ ආත්මය, භෞමික කාරණාවල ගිලී, ඒවා දෙවිවරුන් බවට පත් කරයි. මිනිස් වර්ගයා මායාවේ සහ මිථ්යා විශ්වාසවල බලාපොරොත්තු රහිත ගැඹුරකට බැස යයි.
දැන් නපුර සැලසුම් කිරීමෙන් සෑහීමකට පත් නොවූ මිනිස් වර්ගයාගේ ආත්මය, ඊටත් වඩා නරක දෙයක් කරා යාමට පටන් ගත්තේය. මක්නිසාද යත්, එය විවිධ සැප සම්පත් පිළිබඳ අත්දැකීම් ලබා ඇති අතර, දිව්යමය දේවල් අමතක කර දමා ඇත. එපමණක් නොව, ඇය සතුටු වී, ශරීරයේ ආශාවන් සහ පවතින දේවල් සහ ඒවා පිළිබඳ මතයන් පමණක් සලකා බලා, පෙනෙන දෙයින් ඔබ්බට යමක් පවතින බව හෝ ලෞකික හා ශාරීරික දේවල් හැරුණුකොට වෙනත් කිසිවක් යහපත් යැයි කල්පනා කිරීම ඇය නැවැත්වූවාය; එබැවින්, ඉවතට හැරී ඇය යහපත් දෙවියන් වහන්සේගේ ස්වරූපයෙන් සිටින බව අමතක කළ ඇය, වාක්යාණෝ වන දෙවියන් වහන්සේගේ සමානත්වයෙන් සාදන ලද ඇය, ඇය තුළ ඇති බලයෙන් තවදුරටත් දෙවියන් වහන්සේ දකින්නේ නැත. එහෙත්, තමාගෙන් ඉවත් වී, නැති දේ සිතින් මවා ගනිමින් සහ මවා පෙන්වමින් ජීවත් වෙයි. 2. ශාරීරික කාම තෘෂ්ණාවන්ගේ සංකූලතා මගින්, ඇය තුළ ඇති කැඩපත සැඟවී තිබීම නිසා, පියාණන් වහන්සේගේ ස්වරූපය දැකීමේ බලය ඇයට තිබුණේ ඒ කැඩපතෙන් පමණක් වන අතර, ආත්මයක් දැකිය යුතු දේ ඇය තවදුරටත් නොදකියි. එහෙත්, සෑම දෙයකින්ම ඇය ගසාගෙන යන අතර, ඉන්ද්රියන්ට යටත් වන දේවල් පමණක් දකී. එමනිසා, සියලු මාංසික ආශාවන්ගෙන් බර වී, මේ දේවල් පිළිබඳ හැඟීම් අතරට විසිරී සිටින ඇය, ඇගේ අවබෝධයෙන් අමතක වූ දෙවියන් වහන්සේ ශාරීරික හා සංවේදනවලට හසු වන කාරණාවලින් සොයාගත හැකි බව සිතයි. එසේ දකින දේවලට දෙවියන් වහන්සේගේ නාමය ලබා දෙමින්, ඇය ආශා කරන සහ ඇගේ ඇස්වලට ප්රියජනක දේ පමණක් මහිමයට පත් කරයි. 3. ඒ අනුව, රූප වන්දනාව එහි පෙළට ගෙන එන හේතුව නපුරයි; මක්නිසාද යත්, යථාර්ථයක් නොවන නපුර උපයා ගැනීමට ඉගෙනගත් මිනිස්සු, ඒ ආකාරයෙන්ම සැබෑ පැවැත්මක් නොමැති දෙවිවරුන් ලෙස තමන් වෙනුවෙන් මවාපාමින් සිටිති. එසේ නම්, මිනිසෙකු ගැඹුරට ඇද වැටී, ඔහුගේ ඇස් පහළට හැරී ඇති අතර, ජලය ඔහුට ඉහළින් ඇති නිසා, ආලෝකය හෝ ආලෝකයෙන් පෙනෙන දේ හෝ තවදුරටත් නොදුටුවාක් මෙනි. එසේ ඔහු ගැඹුරේ ඇති දේවල් පමණක් වටහා ගනිමින්, ඒවා පමණක් මිස අන් කිසිවක් නොමැති බවත්, ඔහු දකින දේවල් පමණක් සැබෑ යථාර්ථයන් බවත් සිතයි; එබැවින් පෙර කාලයේ ජීවත් වූ මිනිස්සු ඔවුන්ගේ තාර්කික බව නැති කරගෙන, ලෞකික දේවල තෘෂ්ණාවන් සහ පරිකල්පනවලට ඇද වැටුණහ. එමෙන්ම දෙවියන් වහන්සේ දැනගැන්ම හා දෙවියන් වහන්සේ මහිමය අමතක කර දැමූහ. ඔවුන්ගේ තර්කය අඳුරු කරගෙන, නැතහොත් ඒ වෙනුවට අතාර්කික දේ අනුගමනය කරමින්, පෙනෙන දේවල්වලින් ඔවුන් උදෙසා දෙවිවරුන් සාදා ගත්හ. එසේ මැවුම්කරුවාණන් වහන්සේට වඩා මැවිල්ල මහිමයට පත් කළහ. රෝම 1:25 එසේ ඔවුහු මැවිල්ලේ ස්වාමින් වහන්සේ වන, ඔවුන්ගේ පැවැත්මේ හේතුව සහ නිර්මාණකරුවාණන් වහන්සේ වන දෙවියන් වහන්සේ වෙනුවට, උන් වහන්සේගේ ක්රියාවන් දේවත්වයට පත් කළහ. 4. එහෙත් ඉහත උපමාවට අනුව, ගැඹුරට ඇද වැටෙන මිනිස්සු, ඔවුන් ගැඹුරු අගාධයට බැස යන තරමට, අඳුරු හා ගැඹුරු ස්ථාන කරා ගමන් කරති. එය මනුෂ්ය වර්ගයා සම්බන්ධයෙන්ද එසේමය. මක්නිසාද යත්, ඔවුන් සරල ස්වරූපයෙන් රූප වන්දනාවේ රැඳී සිටියේ නැත, ඔවුන් ආරම්භ කළ දේ තුළ රැඳී සිටියේද නැත; එහෙත් ඔවුන් ඔවුන්ගේ පළමු තත්වයේ වැඩි කාලයක් ගත කළ තරමට, ඔවුහු වැඩි වැඩියෙන් නව මිථ්යා විශ්වාසයන් නිර්මාණය කළහ: එසේම පළමු නපුරු දේවලින් සෑහීමකට පත් නොවී, ඔවුහු තවත් නපුරු දේවලින් තමන්ම පුරවා ගත්හ. ඔවුහු අතිශය ලජ්ජා සහගත දේවල් තවදුරටත් සිදු කරමින්, අභක්තික බවින් තමන්ම අබිබවා ගියහ. එහෙත් මේ පිළිබඳ දිව්යමය ශුද්ධලියවිල්ල මෙසේ පවසමින් සාක්ෂි දරයි. දුෂ්ටයා එන කල හෙළාදැකීමත් අවනම්බුව සමඟ අපහාසයත් එන්නේය. හිතෝපදේශ 18:3
9. රූප වන්දනාවේ විවිධාකාර වර්ධනයන්: ස්වර්ගීය ශරීරයන්, මූලද්රව්ය, ස්වාභාවික වස්තූන්, අපූරු ජීවීන්, පුද්ගලාරෝපිත තෘෂ්ණාවන්, ජීවත් වන සහ මිය ගිය මිනිසුන් වන්දනා කිරීම. ඇන්ටිනස් සහ දේවත්වයට පත් කරන ලද අධිරාජ්යවරුන්ගේ සිද්ධිය.
මක්නිසාද යත්, දැන් මනුෂ්ය වර්ගයා පිළිබඳ අවබෝධය දෙවියන් වහන්සේගෙන් වෙන් වී ඇත; ඔවුන්ගේ අදහස් සහ පරිකල්පනයෙන් පහත් තත්වයට පත් වී, ඔවුන් දෙවියන් වහන්සේට හිමි ගෞරවය මුලින්ම ස්වර්ගයට, හිරුට, චන්ද්රයාට සහ තාරකාවලට ලබා දුන් අතර, ඒවා දෙවිවරුන් පමණක් නොව, තමන්ට වඩා පහත් අනෙකුත් දෙවිවරුන් විසින් සකස් කරන ලද ඒවා යයිද ඔවුහු සිතූහ. ඉන්පසු, ඔවුන්ගේ අඳුරු පරිකල්පනයෙන් තව තවත් පහත් තත්වයට පත් වී, ඔවුහු ඉහළ ඊතර් සහ වායුගෝලයට සහ වායුගෝලයේ ඇති දේවලට දෙවිවරුන්ගේ නම ලබා දුන්හ. ඉන්පසුව, නපුරුකම් කිරීමෙන් තවත් ඉදිරියට යමින්, ඔවුහු ශරීර සෑදී ඇති මූලද්රව්ය සහ මූලධර්මවලට, තාපය, සීතල සහ වියළි බව සහ තෙතමනය දෙවිවරුන් ලෙස සැමරීම දක්වා පැමිණියහ. 2. එහෙත් බිම වැටී සිටි අය ගොළුබෙල්ලන් මෙන් සෙවල තුළට රිංගන්නාක් මෙන්, මනුෂ්ය වර්ගයාගේ වඩාත්ම දුෂ්ට අය දෙවියන් වහන්සේ සම්බන්ධ ඔවුන්ගේ අදහස්වලින් තව තවත් පහළට ඇද වැටී, ඉන්පසු මිනිසුන් දෙවිවරුන් ලෙසත්, මිනිසුන්ගේ ස්වරූපයන් දෙවිවරුන් ලෙසත් පිහිටුවා ගත්හ. තවත් සමහර අය තවමත් ජීවත් වන විට මෙන්ම තවත් සමහර අය ඔවුන්ගේ මරණයෙන් පසුව පවා දෙවිවරුන් බවට පත් කර ගත්හ. එපමණක් නොව, ඊටත් වඩා නරක දේවල් සම්බන්ධයෙන් උපදේශනය කරමින් සහ සිතින් මවා ගනිමින්, ඔවුහු අවසානයේදී දෙවියන් වහන්සේගේ දිව්යමය හා අධිස්වාභාවික නාමය ගල් හා කඳන්, ගොඩබිමෙහි සහ ජලයෙහි බඩගා යන සතුන් සහ අතාර්කික වන සතුන් වෙත පවා මාරු කර, ඔවුන්ට සියලු ආකාරයේ දිව්යමය ගෞරවය ප්රදානය කරමින්, ක්රිස්තුස් වහන්සේගේ පියාණන් වහන්සේ වන සත්යය හා එකම සැබෑ වූ දෙවියන් වහන්සේගෙන් හැරී ගියහ. 3. එහෙත් මේ අඥාන මිනිසුන්ගේ නිර්භීතකම එතැනදීවත් නතර වී, ඔවුන් තව දුරටත් අභක්තික ස්වයං ව්යාකූලත්වයට පත් නොවී සිටියා නම් කොපමණ යහපත්ද! මක්නිසාද යත්, සමහරු ඔවුන්ගේ අවබෝධයේ ගැඹුරට, මනසේ අන්ධකාරයට වැටී ඇත. එහිදී ඔවුන් තමන් වෙනුවෙන්ම දේවල් නිර්මාණය කර, කිසිසේත්ම පැවැත්මක් නැති දේවල් හෝ නිර්මාණය කරන ලද දේවල් අතර කිසිදු ස්ථානයක් නොමැති දේවල් දෙවිවරුන් බවට පත් කරගෙන ඇත. මන්ද තාර්කික දේ අතාර්කික දේ සමග මිශ්ර කර, එසේම ස්වභාවධර්මයේ වෙනස් දේවල් ඒකාබද්ධ කර, ඔවුහු ඒවායෙහි ප්රතිඵලය දෙවිවරුන් ලෙස වන්දනාමාන කරති. ඊජිප්තුවරුන් අතර බල්ලෙකුගේ හිසක් ඇති, සර්පයෙකුගේ හිසක් ඇති සහ බූරුවෙකුගේ හිසක් ඇති දෙවිවරුන් ලෙසත්, ලිබියානුවන් අතර බැටළුවෙකුගේ හිසක් ඇති අම්මොන් ලෙසත් හඳුන්වන දෙවිවරුන් ඒවාට නිදසුන්ය. අනෙක් අය, ඔවුන්ගේ ආගම මිනිසුන්ගේ මුළු ශරීරයම එහි අඛණ්ඩ සම්පූර්ණත්වයෙන් සෑහීමකට පත් නොවන්නාක් මෙන්, මිනිසුන්ගේ ශරීර කොටස්, හිස, උරහිස, අත සහ පාදය ලෙස වෙන් කරමින්, ඒවා එක් එක් දෙවිවරුන් ලෙස පිහිටුවා ඒවා දේවත්වයට පත් කරගෙන ඇත. 4. එහෙත් තවත් සමහරු, අධර්මිෂ්ඨකම උපරිමයෙන් පතුරුවමින්, මේ දේවල් සොයා ගැනීමේ චේතනාව සහ ඔවුන්ගේම දුෂ්ටකම, එනම් ඔවුන්ගේ සතුට සහ රාගය, දේවත්වයට පත් කර, ඊරෝස් සහ පැෆොස්හි ඇෆ්රොඩයිට් වැනි ආකාරයට දක්වමින් ඒවාට නමස්කාර කරති. ඔවුන්ගෙන් සමහර අය, ඔවුන් සමග දුෂ්චරිතයෙන් දූෂණයට තරග කරන්නාක් මෙන්, ඔවුන්ගේ පාලකයන් – හෝ පාලකයන්ගේ පුතුන් පවා – දෙවිවරුන්ගේ තත්ත්වයට උසස් කිරීමට එඩිතර වී ඇත, එසේ කරන්නේ ඔවුන්ගේ කුමාරවරුන් කෙරෙහි අතිශයෝක්තියට නැංවූ ගෞරවය නිසා හෝ ඔවුන්ගේ පීඩාකාරී පාලනයට ඇති බිය හෝ නිසාය. උදාහරණ ලෙස ඔවුන් අතර ඉතා ඉහළින් ගෞරවයට පාත්ර වූ ක්රීට් සියුස් සහ ආකේඩියානු හර්මීස්; ඉන්දියානුවන් අතර, ඩයොනිසස්; ඊජිප්තුවරුන් අතර, අයිසිස්, ඔසිරිස් සහ හෝරස් ඇතුළත් වේ. අපේ කාලයේ පවා, රෝම අධිරාජ්යයා වන හැඩ්රියන්ගේ ප්රියතමයා වන ඇන්ටිනස් – ඔහු හුදෙක් මිනිසෙකු බවත්, ගෞරවනීය අයෙකු නොවන බවත්, ඒ වෙනුවට අන්ත දුරාචාරයෙන් පිරුණු අයෙකු බවත් මිනිසුන් දැන සිටියත්, එසේ කිරීමට අණ කළ තැනැත්තාට ඇති බිය නිසා ඔවුහු ඔහුට නමස්කාර කරති. මක්නිසාද යත්, ඔහුගේ සතුටෙහි සහකරු වූ ඇන්ටිනස් මිය ගිය විට, ඊජිප්තු දේශයේ නැවතී සිටීමට හැඩ්රියන් පැමිණි පසුව, ඔහුට නමස්කාර කරන ලෙස නියෝග කළේය. හැඩ්රියන් ඇත්ත වශයෙන්ම ඔහුගේ මරණයෙන් පසුව පවා තරුණයා සමග ආදරයෙන් බැඳී සිටියේය. එහෙත්, මෙය කිරීමෙන්, ඔහු තමා පිළිබඳ පැහැදිලි එළිදරව්වක් ඉදිරිපත් කළ අතර සියලු රූප වන්දනාවට එරෙහිව සාක්ෂි සැපයීය: රූප වන්දනාව මිනිසුන් අතර නිර්මාණය කරන ලද්දේ එය සිතින් මවා ගත් අයගේ ආශාව නිසා මිස අන් කිසිවක් නිසා නොවේය. දෙවියන් වහන්සේගේ ප්රඥාව කලින්ම සාක්ෂි දෙන පරිදි, රූප නිර්මාණය කිරීම වේශ්යාකමේ ආරම්භයයි. ප්රඥාව 14:12. 5. මේ ගැන පුදුම නොවන්න. අප පවසන කාරණය විශ්වාස කරන්න අපහසු බව නොසිතන්න. මන්ද රෝම සෙනෙට් සභාව ආරම්භයේ සිටම තමන් පාලනය කළ අධිරාජ්යවරුන්ට, ඔවුන් සියල්ලන්ටම හෝ ඔවුන් තෝරා ගන්නා ලද ඇතැම් අයට, දෙවිවරුන් අතර ස්ථානයක් ලබා දීමට ඡන්දය ලබා දී, ඔවුන්ට නමස්කාර කළ යුතු බවට නියෝග කළේ බොහෝ කලකට පෙර නොවේය. සමහර විට තවදුරටත් එසේ විය හැකියි. ඔවුන් විරුද්ධ වන අයට, ඔවුන් සතුරන් ලෙස සලකන අතර මිනිසුන් ලෙස හඳුන්වන්නේ ඔවුන්ගේ සැබෑ ස්වභාවය පිළිගනිමිනි; එහෙත් ඔවුන්ගේ අනුග්රහය ලබන අයට ඔවුන්ගේ ගුණධර්ම නිසා නමස්කාර කිරීමට ඔවුන් අණ කරන්නේ, ඔවුන්ට දෙවිවරුන් සෑදීමට බලය ඇත්තාක් මෙනි – එහෙත් මොවුන් මැරෙන සුලු අය මිස වෙනත් දෙයක් කිසිවක් නොවන මිනිස්සු වෙති. 6. ඔවුන් දෙවිවරුන් සෑදීමට නම්, ඔවුන්ම දෙවිවරුන් විය යුතුය; මක්නිසාද යත්, සාදන අය තමන් සාදන දෙයට වඩා හොඳ විය යුතු අතර, විනිශ්චය කරන තැනැත්තාට අනිවාර්යයෙන්ම විනිශ්චය කරනු ලබන තැනැත්තා කෙරෙහි අධිකාරියක් ඇත. ඒ හා සමානව, දෙන තැනැත්තා – ඔහු සතුව ඇති දේ පමණක් වුවද – තෑග්ගක් ලබා දෙයි, ඒ සෑම රජෙකුම, අනුග්රහයක් ලබා දෙන විට, ලබා ගන්නා අයට වඩා උසස් සහ උසස් තනතුරක් දරනවාක් මෙනි. එමනිසා, ඔවුන් කැමති ඕනෑම කෙනෙකුට දෙවිවරුන් වීමට නියෝග ලබා දෙන්නේ නම්, ඔවුන් මුලින්ම දෙවිවරුන් විය යුතුය. එහෙත් අමුතු කාරණය නම් මෙයයි, ඔවුන් හුදු මිනිසුන් ලෙස මිය යාමෙන්, ඔවුන් විසින්ම දේවත්වයට පත් කරන ලද අය සම්බන්ධයෙන් ඔවුන්ගේම ඡන්දයේ අසත්යය එළිදරව් කිරීමයි.
10. තීසෙයුස්ගේ නියෝගයෙන් ස්ථාපිත කරන ලද ග්රීක දෙවිවරුන්ගේ මිනිස් සම්භවයද ඒ හා සමාන විය – මැරෙන සුලු මිනිසුන් දේවත්වයට පත් කිරීමේ ක්රියාවලිය.
එහෙත් මෙම චාරිත්රය අලුත් එකක් නොවේ, එය රෝම සෙනෙට් සභාවෙන් ආරම්භ වූවක්ද නොවේ; ඊට පටහැනිව, එය පුරාණ කාලයේ සිටම පැවතුණු අතර පිළිම නිර්මාණය කිරීම සඳහා කලින් කලින් භාවිත කරන ලදී. මක්නිසාද යත්, පුරාණ කාලයේ සිට ග්රීකයන් අතර ප්රසිද්ධ දෙවිවරුන් වන සියුස්, පොසෙයිඩන්, ඇපලෝ, හෙෆස්ටස්, හර්මීස් සහ කාන්තාවන් අතර හේරා සහ ඩිමීටර් සහ ඇතීනා සහ ආටෙමිස් යන අයට තීසෙයුස්ගේ නියෝගය අනුව දෙවිවරුන්ගේ පදවිය ලබා දෙන ලද අතර, ඔවුන් ගැන ග්රීක ඉතිහාසය අපට පවසයි; එබැවින් එවැනි නියෝග සම්මත කරන මිනිසුන්, මිනිසුන් මෙන් මිය යන අතර ඔවුන් වෙනුවෙන් අන් අය ශෝකයට පත් වෙති. ඒවා සම්මත වූ අය දෙවිවරුන් ලෙස වන්දනාමාන කරනු ලැබේ. කෙතරම් නොගැළපීම සහ උමතුවෙහි උච්චතම අවස්ථාවක්ද! නියෝගය සම්මත කළේ කවුරුන්දැයි දැනගෙන, ඔවුහු එයට යටත් අයට වැඩි ගෞරවයක් දක්වති. 2. ඔවුන්ගේ පිළිම වන්දනා උමතුව පිරිමින්ගෙන් නතර නොවී, කාන්තාවන්ට පවා දේවත්වය යන පදවිය ආරෝපණය කිරීමට තරම් දුර ගියේය. මක්නිසාද යත්, ඔවුන් තම මායාවෙන් කොතරම් දුර ගොස් ඇත්ද යත්, ස්වභාවයෙන්ම සහ සිරිතෙන් ප්රසිද්ධ සාකච්ඡාවලට සහභාගී වීමට පවා අවසර නොතිබූ කාන්තාවන්ට – ඔවුහු දෙවියන් වහන්සේට ලැබිය යුතු ගෞරවය ලබා දෙමින් කාන්තාවන්ට නමස්කාර කර සේවය කළහ. තීසෙයුස් නමස්කාර කළ යුතු යැයි නියම කළ අය අතර ඉහත සඳහන් අය වූහ. එසේම ඊජිප්තුවරුන් අතර, අයිසිස්, මේඩ් සහ බාල තැනැත්තා සිටියහ; එසේම තවත් අය අතර ඇෆ්රොඩයිට් විය. අනෙකුත් අයගේ නම් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ඔවුන්ගේ නම් සඳහන් කිරීම පවා අවශ්ය යැයි මම නොසිතමි, මන්ද ඔවුන් සියලු ආකාරයේ විකාර සහ අශෝභනත්වයෙන් පිරී ඇති අය නිසාය. 3. පුරාණ කාලයේ පමණක් නොව, අපේම කාලයේ පවා, තම ආදරණීයයන්, සහෝදරයන්, ඥාතීන් සහ භාර්යාවන් අහිමි වූ බොහෝ දෙනෙක් සිටිති. එසේම ස්වාමිපුරුෂයන් අහිමි වූ බොහෝ කාන්තාවෝ සිටිති; මිය ගිය ඒ සියලු දෙනාම ස්වභාවධර්මය විසින් මැරෙන සුලු අය බව ඔප්පු කර, ඔවුන් සම්බන්ධයෙන් නියෝජනයන් සිදු කර, පූජාවන් සැලසුම් කර, ඔවුන් ශුද්ධත්වයට පත් කර කැප කර ඇත. පසුකාලීන යුගවලදී, කලාකරුවාගේ රූපවල පෙනුමෙන් සහ දීප්තියෙන් පෙලඹී, ඔවුන් දෙවිවරුන් ලෙස වන්දනා කරන ලදී. එමඟින් සොබාදහම සම්බන්ධයෙන් නොගැළපීමක් ඇති විය. මක්නිසාද යත්, ඔවුන්ගේ දෙමව්පියන් ඔවුන් වෙනුවෙන් වැලපුණා මිස ඔවුන් දෙවිවරුන් ලෙස නොසැලකූ බැවිනි (එයට හේතුව මිය ගිය ඔවුන් දෙවිවරුන් බව දෙමාපියන් දැන සිටියේ නම්, ඔවුන් මිය ගිය පසුව ඔවුන් විනාශ වූවාක් මෙන් ඔවුන් ගැන විලාප නොතබනු ඇත). ඔවුන් මිය ගිය අය රූපයකින් නියෝජනය කළේ මේ නිසාය, එනම්, දෙමාපියන් සහ අන් අය ඔවුන් දෙවිවරුන් ලෙස නොසිතුවා පමණක් නොව, ඔවුන් තව දුරටත් ජීවත් වන බව කිසිසේත් විශ්වාස නොකළ නිසාත්ය. එසේ ඔවුන් තවදුරටත් ජීවත්ව නොසිටීම නිසා ඔවුන්ගේ රූප දැකීමෙන් ජීවත් වන අයට සැනසීමක් ලබා දෙන පිණිස රූප තබා ගන්නා ලදී). එහෙත් අඥාන මිනිස්සු ඔවුන්ට දෙවිවරුන් ලෙස සලකා යාච්ඤා කරමින් සැබෑ දෙවියන් වහන්සේට දිය යුතු ගෞරවය ලබා දෙති. 4. නිදසුනක් වශයෙන්, අද දක්වාම ඊජිප්තුවේ ඔසිරිස් සහ හෝරස් සහ ටයිෆෝ සහ අනෙකුත් අය වෙනුවෙන් ඔවුන් මිය යාම සම්බන්ධයෙන් ශෝකය සමරනු ලැබේ. ඩොඩෝනාහි සහ ක්රීට්හි කොරිබන්ටෙස්හි කල්ඩ්රන්, සියුස් යනු දෙවියෙකු නොව මිනිසෙකු බවත්, මිනීමරු පියෙකුගෙන් උපන් මිනිසෙකු බවත් ඔප්පු කර ඇත. තවද, මෙයෙ පැවසීම පවා අමුතු දෙයකි. එනම් ග්රීකයන් අතර අගය කරන ලද ඍෂිවරයා වන ප්ලේටෝ පවා, දෙවියන් වහන්සේ පිළිබඳ ඔහුගේ සියලු පුරසාරම් සහිත අවබෝධයෙන් යුක්තව සිටියදීත්, සොක්රටීස් සමග පීරියස් වෙත යන්නේ මිනිසාගේ කලාවේ රූපයක් වන ආටෙමිස් වන්දනා කිරීමටය.
11. මිථ්යාදෘෂ්ටික දෙවිවරුන්ගේ, සහ විශේෂයෙන්ම සියුස්ගේ ක්රියා.
එහෙත් පිළිම වන්දනාවේ උමතුවේ මෙවැනි නව නිපැයුම් ගැන, ශුද්ධලියවිල්ල බොහෝ කලකට පෙර අපට උගන්වා ඇත්තේ මෙලෙස දක්වමිනි. පිළිම නිර්මාණය කිරීම වේශ්යාකමේ ආරම්භයයි. ඒවා නිර්මාණය කිරීම ජීවිතයේ දූෂණයයි. මක්නිසාද ඒවා ආරම්භයේ සිටම තිබුණේ නැත. එසේම ඒවා සදහටම නොතිබෙනු ඇත. මිනිසුන්ගේ අහංකාරය හේතුවෙන් ඒවා ලෝකයට ඇතුළු වූ අතර එබැවින් ඒවා ඉක්මනින්ම අවසානයකට පැමිණෙනු ඇත. මක්නිසාද යත්, අකාලයේ මිය ගිය දරුවෙකු වෙනුවෙන් ශෝකයෙන් පීඩා විඳි පියෙකු, ඉක්මනින්ම මිය ගිය තම දරුවාගේ රූපයක් සාදා, පසුව ඔහුට දෙවියෙකු ලෙස ගෞරව කළේය – ඔහු එවකට මිය ගිය මිනිසෙකු විය – ඔහු යටතේ සිටි අයට ඔහු වෙනුවෙන් උත්සව හා පූජාවන් කිරීම භාර දුන්නේය. මේ අනුව, කාලයත් සමග ශක්තිමත් වූ අභක්තික සිරිතක් නීතියක් ලෙස ඉටු කරන ලදී. කැටයම් කළ රූප රජවරුන්ගේ ආඥාවන්ට අනුව වන්දනාමාන කරන ලදී. දුර බැහැර ජීවත් වූ නිසා මිනිසුන්ට පෞද්ගලිකව ගෞරව කළ නොහැකි වූ අය, දුර සිට ඔහුගේ මුහුණේ ව්යාජ රූපයක් ගෙන, ඔවුන් ගෞරව කළ රජුගේ දෘශ්යමාන රූපයක් නිර්මාණය කළහ. එහි අරමුණ වූයේ, ඔවුන්ගේ නිර්භීතකම නිසා, එහි නොසිටි තැනැත්තාට එහි සිටි අයෙකුට මෙන් ප්රශංසා කළ හැකි වීමයි. එසේම, කලා ශිල්පියාගේ සුවිශේෂී කඩිසරකම, නූගත් අය මිථ්යා විශ්වාසවලට තවදුරටත් යොමු කිරීමට උපකාරී විය: මක්නිසාද යත්, ඔහු සමහර විට අධිකාරියක් ඇති කෙනෙකු සතුටු කිරීමට කැමති වූ නිසා, හැකි උපරිම ආකාරයෙන් රූපය සමාන කිරීම සඳහා ඔහුගේ සියලු කුසලතා භාවිත කළේය. එබැවින්, කාර්යයේ අලංකාරයෙන් ආකර්ෂණය වූ සමූහයා, ටික කලකට පෙර මිනිසෙකු ලෙස පමණක් ගෞරවයට පාත්ර වූ ඔහු, දැන් ඔහු දෙවියෙකු ලෙස සැලකූහ. එසේ මෙය ලෝකය රැවටීමට හේතුවක් බවට පත් විය, මන්ද මිනිස්සු, අවාසනාවට හෝ කෲරත්වයට සේවය කළත්, ලී සහ ගල්වලට විස්තර කළ නොහැකි නමක් ආරෝපණය කළහ. 2. ශුද්ධලියවිල්ල සාක්ෂි දරන පරිදි, පිළිම සොයාගැනීමේ ආරම්භය සහ නිර්මාණය එවැනි ආකාරයේ එකක් වූ බැවින්, බාහිර මූලාශ්රවලින් නොව, පිළිම සම්බන්ධයෙන් මෙම මිනිසුන්ගේම අදහස්වලින් ලබාගත් සාක්ෂි මගින් එය ප්රතික්ෂේප කිරීම ඔබට පෙන්වීමට දැන් කාලයයි. මක්නිසාද යත්, පහළම ස්ථානයෙන් ආරම්භ කරන කල, – ඔවුන් දෙවිවරුන් ලෙස හඳුන්වන අයගේ ක්රියාවන් පරීක්ෂා කළහොත් – ඔවුන් දෙවිවරුන් නොවන බව පමණක් නොව, මිනිසුන් අතර වඩාත්ම පිළිකුල් සහගත අය බව පවා කෙනෙකුට පෙනී යනු ඇත. කවීන් තුළ සියුස්ගේ ප්රේම වර්ණනාවන් සහ අශෝභන ක්රියාවන් දැකීම මොනතරම් දෙයක්ද! ඔහු ගැන අසන්නට ලැබීම මොනතරම් දෙයක්ද – එක් අතකින්, ගැන්මිඩ් රැගෙන ගොස් රහසිගතව කාමමිථ්යාචාරයේ ක්රියාවන් සිදු කිරීම; අනෙක් අතට, ට්රෝජන්වරුන්ගේ බිත්ති ඔහුගේ කැමැත්තට එරෙහිව විනාශ වේ යැයි කැලඹිල්ලෙන් හා බියෙන් සිටීම! ඔහුගේ පුතු වූ සර්පෙඩන්ගේ මරණය ගැන ඔහු ශෝක වන අතරම ඔහුට උදව් කිරීමට කැමති නමුත් එය කිරීමට නොහැකි වීම දැකීම මොනතරම් දෙයක්ද; එසේම, අනෙක් ඊනියා දෙවිවරුන් – එනම් ඇතීනා සහ හේරා සහ පොසෙයිඩන් – ඔහුට එරෙහිව කුමන්ත්රණය කරන විට – ඔහුට කාන්තාවක් වන තේටිස් සහ සියයක් අත් ඇති ඒජියන් විසින් සහාය ලබා දෙනු ලැබේ; ඔහු කාම සැපයෙන් පරාජයට පත් වෙයි. කාන්තාවන්ගේ වහලෙකු බවට පත් වෙයි, ඔවුන් වෙනුවෙන් ඔහු වන සතුන්, බඩගා යන දේවල් සහ පක්ෂීන් ලෙස වෙස්වලාගත් වික්රමයන් සිදු කරයි; නැවතත්, ඔහු තම පියාගේ සැලසුම් නිසා සැඟවී සිටියි – නැතහොත් ක්රෝනොස් ඔහු විසින් බැඳ දමනු ලැබෙයි – එසේ නැතහොත් නැවතත් ඔහුගේම පියාගේ අවයව විකෘති කරයි! එවැනි ක්රියා කළ, රෝමවරුන්ගේ පොදු නීතිවලින් පවා මිනිසුන් වන අයට කිරීමට අවසර නැති දේවල් සම්බන්ධයෙන් චෝදනා එල්ල වූ කෙනෙකු දෙවියෙකු ලෙස සැලකීම සුදුසු වන්නේ මන්ද?
12. මිථ්යාදෘෂ්ටික දෙවිවරුන්ට ආරෝපණය කරන ලද වෙනත් නින්දිත ක්රියා. ඒ සියල්ල මගින් ඔප්පු කරන්නේ ඔවුන් පෙර කාලයේ ජීවත් වූ මිනිසුන් පමණක් බවත්, එමෙන්ම යහපත් මිනිසුන් නොවන බවත්ය.
මක්නිසාද යත්, අධික දිගු වීම වළක්වා ගැනීම සඳහා බොහෝ අවස්ථාවන්ගෙන් කිහිපයක් සඳහන් කළහොත්, – සෙමෙලේ, ලෙඩා, ඇල්ක්මේන්, ආටෙමිස්, ලෙටෝ, මායා, යුරෝපය, ඩැනේ සහ ඇන්ටියෝප් කෙරෙහි ඔහුගේ නීති විරෝධී හා දූෂිත හැසිරීම දුටු විට හෝ බිරිඳ සහ සහෝදරිය යන දෙදෙනාම එකම කාන්තාවක්ව සිටීමෙන් ඔහුගේම සහෝදරිය සම්බන්ධයෙන් ඔහු කිරීමට එඩිතර වූ දේ දුටු අයගෙන්, ඔහුට අපහාස කර මරණයට සුදුසු යැයි ප්රකාශ නොකළේ කවුද? මක්නිසාද ඔහු කාමමිථ්යාචාරය කළා පමණක් නොව, ඔහුගේ කාමමිථ්යාචාරයෙන් උපන් අය දේවත්වයට පත් කර ස්වර්ගයට ඔසවා තැබීමෙන්, ඔහුගේ අවනීතිය සඳහා වැස්මක් ලෙස දේවත්වයට පත් කළේය: ඩයොනිසස්, හෙරක්ලීස්, ඩයොස්කුරි, හර්මීස්, පර්සියස් සහ සොටෙයිරා වැනි අය ඒ අයයි. 2. ග්රීකයන් සහ ට්රෝජන්වරුන් නිසා ට්රෝයිහිදී තමන් අතර සමථයකට පත් කළ නොහැකි ආරවුලක සිටින දෙවිවරුන් ලෙස හඳුන්වන අය දකින අය, ඔවුන්ගේ දුර්වලකම එනම් ඔවුන්ගේ අන්යෝන්ය ඊර්ෂ්යාව නිසා, ඔවුන් මිනිසුන් පවා ගැටුම්වලට පොලඹවන බව හඳුනා ගැනීමට අපොහොසත් වන්නේ කවුද? ඩයෝමෙඩ් විසින් තුවාල ලැබූ ඒරස් සහ ඇෆ්රොඩයිට්, නැතහොත් ඔවුන් දෙවියෙකු ලෙස හඳුන්වන හේරා සහ ඒඩෝනියස් – හෙරක්ලීස් විසින් තුවාල ලබා, පර්සියස් විසින් ඩයොනිසස්, ආර්කාස් විසින් ඇතීනා සහ හෙෆේස්ටස් විසින් බිම හෙළන ලදුව කොර කරනු ලබන පොළොව යටින් දකින අය, ඔවුන්ගේ සැබෑ ස්වභාවය හඳුනා නොගනිති. එසේ ඔවුන් දෙවිවරුන් ලෙස හැඳින්වීම ප්රතික්ෂේප කරන අතරම (ඔවුන් දූෂිත අය සහ මිය යාමට හැකි අය බව ඇසූ විට), ඔවුන් මිනිසුන් පමණක් බවත්, දුර්වල මිනිසුන් බවත් පිළිගෙන, තුවාල ලැබූවන්ට වඩා තුවාල සිදු කළ අය අගය කරයිද? 3. එසේ නැත්නම්, ඒරිස් ඇෆ්රොඩයිට් සමග කාමමිථ්යාචාරය කරන ආකාරයත්, හෙපයිස්ටස් ඔවුන් දෙදෙනාට උගුලක් නිර්මාණය කරන ආකාරයත්, හෙපයිස්ටස් විසින් අනෙක් ඊනියා දෙවිවරුන් මෙම කාමමිථ්යාචාරය දැකීමට කැඳවනු ලබන ආකාරයත්, ඔවුන්ගේ කාමමිථ්යාචාර හැසිරීම දැක පැමිණෙන අය සිනාසෙමින් ඔවුන්ගේ නොවටිනා චරිතය හඳුනා නොගන්නේ කවුද? නැතහොත් ඔම්ෆේල් කෙරෙහි හෙරක්ලීස්ගේ බීමත් අඥාන බව සහ අකටයුතුකම් දැක සිනාසෙන්නේ නැත්තේ කවුද? ඔවුන්ගේ විනෝද ක්රියා, ඔවුන්ගේ නිර්ලජ්ජිත ප්රේමයන් සහ රන්, රිදී, ලෝකඩ, යකඩ, ගල් සහ ලීවලින් සාදන ලද ඔවුන්ගේ දිව්යමය පිළිරූ සම්බන්ධයෙන්, අප මේවා තර්කයෙන් බැරෑරුම් ලෙස ප්රතික්ෂේප කළ යුතු නැත, මන්ද මෙම කරුණුම නීච පිළිකුල් සහගත වන අතර, ඒවා පමණක් ගතහොත් රැවටීම ඔප්පු කිරීමට ප්රමාණවත් වේ; එබැවින් කෙනෙකුගේ ප්රාථමික හැඟීම වන්නේ ඔවුන්ගෙන් රැවටුණු අය කෙරෙහි අනුකම්පාව දැක්වීමයි. 4. මක්නිසාද යත්, ඔවුන් තමන්ගේම බිරිඳකට අතවර කරන කාමමිථ්යාචාරික සල්ලාලයාට වෛර කරන අතරම, කාමමිථ්යාචාරය උගන්වන අය දේවත්වයෙන් සැලකීමට ඔවුහු ලජ්ජා නොවෙති; ඔවුන් කාමමිථ්යාචාරයෙන් වැළකී සිටියදී, ඔවුහු එය සිදු කරන අයට නමස්කාර කරති; දරුවන් දූෂණය කිරීම නපුරු බව ඔවුන් පිළිගත්තද, ඔවුහු ඒ සම්බන්ධයෙන් චෝදනා ලැබූ අයට සේවය කරති. එසේම දෙවිවරුන් ලෙස හඳුන්වන අයට මිනිසුන් අතර පවා පැවතීම නීති මගින් තහනම් කරන කාරණා ආරෝපණය කිරීමට ඔවුහු ලජ්ජා නොවෙති.
13. රූප වන්දනාවේ අඥානකම සහ එමගින් කලාවට වන අගෞරවය.
නැවතත්, ලී සහ ගල්වලින් සාදන ලද දේවල් වන්දනාමාන කිරීමේදී, ඔවුන් මෙය දකින්නේ නැත, එනම් ඔවුන් පාද යට පාගා දමා කිසිදු ආකාරයකින් වෙනස් නොවන දේ පුළුස්සා දමමින්, මෙම ද්රව්යවල ඇතැම් කොටස් ඔවුන් දෙවිවරුන් ලෙස හඳුන්වන බවය. ඔවුන් ටික කලකට පෙර භාවිත කළ දේ, ඔවුන් දැන් කැටයම් කර නමස්කාර කරන්නේ ඔවුන්ගේ අඥානකමෙන්, ඔවුන් දෙවිවරුන්ට නොව කැටයම්කරුගේ කලාවේ කාර්යයට නමස්කාර කරන බව නොදැක හෝ කිසිසේත් නොසලකමිනි. 2. ගල නොකැපූ තාක් කල් සහ දැව වැඩ නොකළ තාක් කල්, ඔවුන් ගල මත ඇවිද යන අතර, පහත් අරමුණු සඳහා පවා, තමන්ගේම අවශ්යතා සඳහා නිතර ලී භාවිත කරති. එහෙත් කලාකරුවා තමාගේම කුසලතාවයෙන් ඒවාට හැඩය ලබා දී, පිරිමියෙකුගේ හෝ කාන්තාවකගේ ස්වරූපය ද්රව්ය මත කාවැද්දූ විට, කලාකරුවාට ස්තුති කිරීමෙන් පසු, ඔවුහු ඒවා මූර්ති ශිල්පියාගෙන් මුදල් දී රැගෙන ඒවාට දෙවියන් ලෙස වන්දනාමාන කිරීමට පටන් ගනිති. බොහෝ විට, පිළිම සාදන්නා, තමා විසින්ම කරන ලද කාර්යය අමතක කරන්නාක් මෙන්, තමාගේම නිර්මාණවලට යාච්ඤා කරයි. ඔහු එය කැටයම් කර හැඩගැස්වීමට පෙර තිබූ දේ දෙවිවරුන් ලෙස හඳුන්වයි. එහෙත් මේ දේවල් අගය කිරීමට කිසියම් හේතුවක් තිබේ නම්, ශිල්පියාගේ කුසලතාවට ප්රශංසා කිරීම සහ නිර්මාණවලට ඒවායේ නිර්මාණකරුවාට වඩා ගෞරව නොකිරීම වඩා හොඳය. මක්නිසාද යත් කලාවට අලංකාරය ලබා දී ඇත්තේ ද්රව්යය නොව, ද්රව්යයට අලංකාරය සහ දේවත්වය ලබා දී ඇත්තේ කලාව වන නිසාය. එසේ නම්, ඔවුන් කලාකරුවාගේ නිර්මාණවලට වඩා කලාකරුවාට නමස්කාර කිරීම වඩාත් සාධාරණ වනු ඇත. එයට හේතු නම්, ඔහු ඔහුගේ කලාවෙන් නිපදවන ලද දෙවිවරුන්ට පෙර සිටි නිසාත්, ඔහු ඔවුන්ට ලබා දීමට තෝරාගත් ස්වරූපයෙන් ඒවා ඇති වූ නිසාත්ය. එහෙත් යුක්තිය පසෙකලා කුසලතාව සහ කලාව යන දෙකම අගෞරව කරමින්, ඔවුහු කුසලතාවයේ සහ කලාවේ නිර්මාණවලට වන්දනා කරති; ඒවා සෑදූ මිනිසා මිය ගිය විට, ඔවුන් ඔහුගේ කෘතිවලට ගෞරවය කරන්නේ ඒවා අමරණීය ලෙස සලකාය. කෙසේ වෙතත්, ඔවුන්ට දිනපතා රැකවරණය නොලැබුණේ නම්, ඔවුන් නිසැකවම කාලයත් සමග ස්වභාවිකවම විනාශ වනු ඇත. 4. නැතහොත් යමෙකුට මේ ආකාර කාරණා නිසා ඔවුන්ට අනුකම්පා කළ නොහැකි වන්නේ මන්ද? එනම් ඔවුන්ට පෙනෙන නමුත්, ඔවුහු නොපෙනෙන දේට නමස්කාර කරති; ඔවුන්ට ඇසෙන නමුත්, ඔවුහු නොඇසෙන දේට යාච්ඤා කරති; ඔවුන් ජීවිතය හා තර්කානුකූ බුද්ධිය සහිතව උපත ලැබුවද, ඔවුන් පවතින ආකාරයේ මිනිසුන් ලෙස උපත ලැබුවද, ඔවුහු කිසිසේත් චලනය නොවන, කිසිදු ජීවයක් නොමැති දේ දෙවිවරුන් ලෙස හඳුන්වති. සියල්ලටම වඩා අමුතුම දෙය නම්, මෙසේ කිරීමෙන් ඔවුන් තමන්ගේම පාලනය යටතේ තබා ගන්නා සත්තාවන්ට ඔවුහු ඔවුන්ගේ ස්වාමිවරුන් ලෙස සේවය කරති. මෙය හුදෙක් මගේම ප්රකාශයක් යැයි හෝ මා ඔවුන් ගැන අසාධාරණ ලෙස කතා කරන බව ඔබ නොසිතිය යුතුය – මක්නිසාද යත් මේ සියල්ලේ සත්යය ඇස්වලට පෙනෙන අතර, කැමති ඕනෑම කෙනෙකුට එවැනි දේවල් තමන්ටම දැක ගත හැකිය.
14. ශුද්ධලියවිල්ල මගින් පිළිම නමස්කාරය හෙළා දැක ඇත.
එහෙත් මේ සියල්ල ගැන වඩා හොඳ සාක්ෂියක් ශුද්ධලියවිල්ලෙන් සපයා ඇත. එය අපට කලින්ම මෙසේ පවසයි: ඔවුන්ගේ දේවතා රූප රන් රිදීය, මනුෂ්යයන්ගේ හස්තකර්මාන්තයෝය. ඒවාට කටවල් ඇත, එහෙත් කථානොකෙරෙති; ඇස් ඇත, එහෙත් නොදකිති; කන් ඇත, එහෙත් නොඅසති; නාස් ඇත, එහෙත් ගඳ සුවඳ නොදනිති; අත් ඇත, ඔවුන්ට අත් තිබුණත්, ඔවුන් කිසිවක් හසුරුවන්නේ නැත. පා ඇත, එහෙත් නොඇවිදිති; උගුරෙන් කථා නොකෙරෙති. ඒවා සාදන්නොත් ඒවා කෙරෙහි විශ්වාස තබන සියල්ලොත් ඒවාට සමානවන්නෝය. අනාවැකිමය තරවටු කිරීමෙන් ඔවුන් බේරී නැත. මක්නිසාද ආත්මයාණන් වහන්සේ පවසන පරිදි එහිදී ඔවුන්ගේ ප්රතික්ෂේප කිරීමද පවතී. දෙවිකෙනෙකු සාදා ප්රයෝජන නැති රූපයක් වාත්තුකෙළේ කවුද? ‘බලව, ඒකට සම්බන්ධව සිටින සියල්ලෝ ලජ්ජාවට පැමිණෙති; කර්මාන්තකාරයෝ පවා මනුෂ්යයෝය. ඔවුන් සියල්ලෝම රැස්වී නැගිට සිටිත්වා; ඔව්හු භයව එක්ව ලජ්ජාවන්නෝය. ආචාරියා පොරොවක් සාදමින්, ගිනි අඟුරුවලින් වැඩකරමින්, මිටිවලින් ඒක තළා, තමාගේ සවි හස්තයෙන් ඒක සාදයි. එසේය, ඔහුට බඩගිනිව ඔහුගේ ශක්තිය හීනවෙයි; ඔහු වතුර නොබී ක්ලාන්තවෙයි. වඩුවා නූලක් ගසා, අඳින කටුවකින් ඒක සලකුණුකර, යතුවලින් යතුගා, කවකටුවෙන් සලකුණුකොට, ගෙදර වාසය කරන පිණිස මනුෂ්යයෙකුගේ රූපයේ හැටියටත් මනුෂ්යයෙකුගේ ශෝභනකම ප්රකාරයටත් ඒක සාදන්නේය. ඔහු කිහිරි ගස් කපාගන්නේය. ඔහු තිර්සා ගහක්ද අලෝන ගහක්ද රැගෙන වනයේ ගස් අතරෙහි වවන්නේය. ඔහු දේවදාර ගහක් හිටවයි, ඒක වර්ෂාවෙන් වැවේ. එවිට ඒක ගිනිදැල්වීම පිණිස මනුෂ්යයෙකුට ලැබේ; ඔහු එයින් රැගෙන ගිනිතපින්නේය; එසේය, එය පත්තුකොට රොටිද පුලුස්සන්නේය. එයින් ඔහු දෙවිකෙනෙකුත් සාදා නමස්කාරකරන්නේය. එයින් රූපයක්ද තනා ඊට වැඳවැටෙන්නේය. ඔහු එයින් කොටසක් ගින්නෙන් දවන්නේය, කොටසකින් මස් පිස කන්නේය; ඔහු කෑම පුලුස්සා කා තෘප්තියට පැමිණෙන්නේය. එසේය, ඔහු ගිනි තැප: ඔහෝ මම උණුසුම්වීමි, ගින්දර දුටිමියි කියන්නේය. ඉතිරි කොටසෙන් ඔහු රූපයක් දෙවිකෙනෙක් පිණිස සාදාගන්නේය. ඔහු ඊට වැඳ වැටී නමස්කාරකරමින් යාච්ඤාකොට: ඔබ මාගේ දෙවියෝය; ඒ නිසා මා ගැළෙවුව මැනවයි කියන්නේය. ඔව්හු නොදනිති, ඔව්හු කල්පනා නොකෙරෙති. මක්නිසාද නොපෙනෙන හැටියට ඔවුන්ගේ ඇස්ද තේරුම් නොගන්න හැටියට ඔවුන්ගේ සිත්ද වසා තිබේ. මම කොටසක් දවා එහි අඟුරු පිට රොටි පිලිස්සීමි; මස් පුලුස්සා කෑවෙමි; ඉතිරි ඒවායෙන් පිළිකුල් දෙයක් සාදා ලී කඳකට වැඳවැටෙම්දැයි කියන්ට කිසිවෙක් සිතට ගන්නේවත් ඒ අයට දැනගැන්මද තේරුමද ඇත්තේවත් නැත. ඔහු කන්නේ අළුය. තමාගේ ප්රාණය ගළවාගන්ටවත්: මාගේ දකුණතේ බොරුවක් තිබෙනවා නොවේදැයි කියන්ටවත් බැරි ලෙස ඔහුගේ සිත රැවටී, ඔහු මුළාව ගොස් සිටියි. බලන්න, ‘මගේ දකුණු අතේ බොරුවක් තිබේ’ යැයි ඔබ නොකියන්නෙහිද? 2. එසේ නම්, දිව්යමය ශුද්ධලියවිල්ලෙන් පවා අභක්තික අය යයි චෝදනා එල්ල කරන සියල්ලන් විසින් ඔවුන් දේවභක්තික නොවන අය ලෙස විනිශ්චය කිරීමට අසමත් වන්නේ කෙසේද? නැතහොත් සත්යය වෙනුවට මළ දේවලට නමස්කාර කිරීම සම්බන්ධයෙන් විවෘතව වරදකරු කරනු ලබන ඔවුන් දුක්ඛිත තත්වයේ සිටින අය නොවන්නේ කෙසේද? නැතහොත් ඔවුන්ට තිබෙන්නේ කුමන ආකාරයේ බලාපොරොත්තුවක්ද? නැතහොත් සැබෑ දෙවියන් වහන්සේ වෙනුවට හැඟීමක් හෝ චලනයක් නොමැති දේවල් කෙරෙහි විශ්වාසය තබමින් ඒවාට ගෞරව කරන ඔවුන්ට කුමන ආකාරයේ නිදහසට කරුණක් ඉදිරිපත් කළ හැකි වේද?
15. කවීන් සහ කලාකරුවන් විසින් ඔවුන්ගේ නිරූපණයන්හි ප්රකාශ කරන ලද දෙවිවරුන් පිළිබඳ විස්තරවලින් පෙනී යන්නේ ඒවාට ජීවයක් නොමැති බවත්, ඒවා දෙවිවරුන් නොවන බවත්, යහපත් පුරුෂයින් සහ කාන්තාවන් නොවන බවත්ය.
මක්නිසාද යත්, ඇත්ත වශයෙන්ම, කලාකරුවා හැඩයක් නොමැතිව පවා දෙවිවරුන් නිර්මාණය කළේ නම් වඩා හොඳය, එවිට ඔවුන්ගේ පැහැදිලි හැඟීමක් නොමැතිකම එතරම් පැහැදිලිව නිරාවරණය නොවනු ඇත. මක්නිසාද යත්, මෙම පිළිමවලට ඉන්ද්රිය සංකේත, උදාහරණයක් ලෙස ඇස්, නාසය, කන්, අත් සහ මුඛය නොතිබුණේ නම්, එනම් සැබෑ සංජානනය සහ ඉන්ද්රිය වස්තූන් ග්රහණය කර ගැනීමේ කිසිදු අභිනයකින් තොරව නොතිබුණේ නම්, සරල ජනතාවගේ සංජානනය ඔවුන්ට සංජානනයන් නොමැති බවට ඒත්තු ගැන්වීමට ඉඩ තිබුණි. එහෙත් යථාර්ථයේදී, ඔවුන්ට මෙම ලක්ෂණ තිබේ, එසේම ඔවුන්ට මෙම ලක්ෂණ නොමැත, සිටගෙන සිටින නමුත් සිටගෙන සිටින්නේ නැත, වාඩි වී සිටින නමුත්, වාඩි වී නැත. එයට හේතුව වන්නේ ඔවුන් මේ ක්රියාවන්වල සැබෑ ක්රියාවන් සිදු නොකරන බැවිනි; ඒ වෙනුවට, ඔවුන්ගේ නිර්මාණකරුවාට අවශ්ය පරිදි සකස් කළ ඒවාය. එම නිසා ඒවා චලනය නොවී තිබේ. එසේ දෙවියෙකුගේ කිසිදු සලකුණක් නොපෙන්වයි, එහෙත් මේවා පැහැදිලිවම මිනිසාගේ ශිල්පීය හැකියාවන් මගින් එහි තබා ඇති පණ නැති වස්තූන්ය. 2. නැතහොත් මෙම බොරු දෙවිවරුන්ගේ ප්රකාශකයින් සහ අනාගතවක්තෘවරුන්, එයින් මා අදහස් කරන්නේ ඒ ගැන ලියූ කවීන් සහ ලේඛකයින්, ඔවුන් දෙවිවරුන් බව සරලව ලියා ඇත. එහිදී ඔවුන් දෙවියන් නොවන බවට සහ අපකීර්තිමත් ජීවිතය එළිදරව් කිරීමක් ලෙස ඔවුන්ගේ ක්රියාවන් විස්තර කළේ නැත. මක්නිසාද යත්, හුදෙක් දේවත්වය යන නාමයෙන් ඔවුන් සත්යය මකා දැමීමට හෝ මිනිසුන් සමූහයා සත්යයෙන් වැරදි මාර්ගයට ඇද දැමීමට ඉඩ තිබුණි. එහෙත් එය එසේ වුවත්, සියුස්ගේ ප්රේමයන් සහ දුරාචාර ක්රියා, අනෙකුත් දෙවිවරුන් විසින් තරුණයින් දූෂණය කරනු ලැබීම, දේවතාවියන්ගේ කාමය නිසා වන ඊර්ෂ්යාව, බිය, බියගුලු ක්රියා සහ වෙනත් දුෂ්ට ක්රියාවන් ගැන පැවසීමෙන්, ඔවුන් පැහැදිලිවම පෙන්නුම් කරන්නේ ඔවුහු කිසිසේත්ම දෙවිවරුන් ගැන හෝ ගෞරවනීය මිනිසුන් ගැන කතා නොකරන බවට තමන්ම වරදකරුවෝ කරගනිති. එහෙත් ඔවුහු ගෞරවනීය ඕනෑම දෙයකින් සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් වූ නින්දිත පුද්ගලයින් ගැන දක්වන බව දක්වති.
16. ඉහත කරුණු සමනය කිරීම සඳහා මිථ්යාදෘෂ්ටික තර්ක: සහ (1) ‘මෙම නින්දිත සහ නුසුදුසු කතාන්දර සම්බන්ධයෙන් කවීන් වගකිව යුතුය.‘ එහෙත් දෙවිවරුන්ගේ නම් සහ පැවැත්ම මීට වඩා හොඳින් තහවුරු වී තිබේද? ඒවා නැගිට සිටීම හෝ වැටීම දෙකම සිදු වේ. ඔවුන්ගේ ක්රියාවන් ආරක්ෂා කළ යුතුය, නැතහොත් දෙවිවරුන්ගේ දේවත්වය අත්හැර දැමිය යුතුය. තවද මෙම තර්කයට අනුව, දෙවිවරුන් මෙන්, වීරයන්ට ඔවුන්ගේ ස්වභාවයට නොගැළපෙන ක්රියාවන් සඳහා ගෞරවය හිමි නොවේ.
එහෙත් සමහර විට, මේ සියල්ල සම්බන්ධයෙන්, නොපවතින දේ නිර්මාණය කිරීම සහ ඔවුන්ගේ ප්රේක්ෂකයින්ගේ සතුට සඳහා ප්රබන්ධ කථා පැවසීම කවීන්ගේ ලක්ෂණයක් බවත්, මේ හේතුව නිසා ඔවුන් දෙවිවරුන් පිළිබඳ කතාන්දර රචනා කර ඇති බවත් පවසමින් දුෂ්ටයන් කවීන්ගේ සුවිශේෂී ශෛලිය ඉල්ලා සිටිනු ඇත. එහෙත් ඔවුන්ගේ මෙම නිදහසට කරුණ, වෙනත් ඕනෑම දෙයකට වඩා, මෙම කරුණු සම්බන්ධයෙන් ඔවුන් සිතන සහ ප්රකාශ කරන දේ මත පදනම්ව නොගැඹුරු බව ඔප්පු වනු ඇත. 2. මක්නිසාද යත් කවීන් විසින් පවසන දේ ප්රබන්ධ සහ අසත්ය වන්නේ නම්, සියුස්, ක්රෝනෝස්, හේරා, ඒරස් සහ අනෙකුත් අයගේ නම් පවා අසත්ය විය යුතුය. මක්නිසාද යත්, සමහර විට, ඔවුන් පවසන පරිදි, නම් පවා නිර්මාණය කරනු ලැබ ඇති අතර, සියුස්, ක්රෝනෝස් හෝ ඒරස් වැනි සත්තාවන් පවතින්නේ නැති වුවද, කවීන් ඒවා නිර්මාණය කළේ ඔවුන්ගේ සවන්දෙන්නන් රැවටීම පිණිසය. එහෙත් කවීන් යථාර්ථවාදී නොවන ජීවීන්ගේ පැවැත්ම නිර්මාණය කළේ නම්, ඔවුන් සැබවින්ම පවතින්නාක් මෙන් ඔවුන්ට නමස්කාර කරන්නේ ඇයි? 3. එසේ නැතහොත්, නැවතත්, නම් නිර්මාණය කර නොමැති වුවද, ඔවුන් ප්රබන්ධ ක්රියාවන් පමණක් ඒවාට ආරෝපණය කර ඇති බව කියනු ඇත. එහෙත් මෙය පවා ඒ තරමටම දුර්වල ආරක්ෂා කරගැනීමකි. මක්නිසාද යත් ඔවුන් එම ක්රියාවන් නිර්මාණය කළේ නම්, එම ක්රියාවන්ට පවරා ඇති නම්ද ඔවුන් නිර්මාණය කළ බව නිසැකය. එසේ නැතහොත්, ඔවුන් නම් ගැන සත්යවාදී ලෙස කතා කරන්නේ නම්, එයින් අදහස් වන්නේ ඔවුන් ක්රියාවන් ගැනද සත්යවාදී ලෙස කතා කරන බවයි. එහදී විශේෂයෙන්ම, මෙම ජීවීන් දෙවිවරුන් බව ඔවුන්ගේ කතාන්දරවල කියා සිටි අය දෙවිවරුන් හැසිරිය යුතු ආකාරය නිසැකවම දැන සිටිය යුතුය. එසේ වූයේ නම් ඔවුන් මිනිසුන්ගේ ක්රියාවන් සහ අදහස් දෙවිවරුන්ට ආරෝපණය නොකරනු ඇත, කිසිවෙකු ජලයට ගින්නේ ස්වභාවය ආරෝපණය නොකරනු ඇත; මක්නිසාද යත් ගින්න දවන අතර, ජලයේ ස්වභාවය ඊට වෙනස්ව සීතල වන නිසාය. 4. එසේ නම් එම ක්රියාවන් දෙවිවරුන්ට සුදුසු ඒවා නම්, ඒවා කරන අය දෙවිවරුන් විය යුතුය; එහෙත් ඒවා මිනිසුන්ගේ සහ අපකීර්තිමත් මිනිසුන්ගේ ක්රියා නම්, එනම් කාමමිථ්යාචාරය සහ ඉහත සඳහන් කළ ක්රියාවන් වැනි ක්රියාවන් නම්, එවැනි ආකාරයෙන් ක්රියා කරන අය මිනිසුන් විය යුතු අතර දෙවිවරුන් විය නොහැකිය. මක්නිසාද යත් ඔවුන්ගේ ක්රියාවන් ඔවුන්ගේ ස්වභාවයන්ට අනුරූප විය යුතුය. එවිට නළුවා ඔහුගේ ක්රියාවෙන් හඳුනාගත හැකි වන අතර, එම ක්රියාව ඔහුගේ ස්වභාවයෙන් තහවුරු කර ගත හැකිය. එබැවින් මිනිසෙකු ජලය සහ ගින්න ගැන සාකච්ඡා කර ඔවුන්ගේ ක්රියාව ප්රකාශ කරන ආකාරයටම, ජලයෙන් දැවී යන බවත්, ගින්නෙන් සිසිල් වූ බවත් නොකියනු ඇත. එසේ නැතහොත්, මිනිසෙකු සූර්යයා සහ පෘථිවිය ගැන කතා කරන්නේ නම්, පෘථිවිය ආලෝකය ලබා දුන් බවත්, සූර්යයා ඖෂධ පැළෑටි සහ පලතුරුවලින් වපුරන ලද බවත් ඔහු නොපවසනු ඇත. එහෙත් ඔහු එසේ පැවසුවහොත් උමතු බවින් උපරිම ස්ථානයට පත් වනු ඇත. එබැවින් ඔවුන්ගේ ලේඛකයින්, විශේෂයෙන් සියල්ලන්ටම වඩා කීර්තිමත් කවියා, සියුස් සහ අනෙක් අය දෙවිවරුන් බව ඔවුන් සැබවින්ම දැන සිටියේ නම්, ඔවුන් දෙවිවරුන් නොවන බවත්, මිනිසුන් බවත්, යහපත් මිනිසුන් නොවන බවත් පෙන්වන ක්රියාවන් ඔවුන්ට ආරෝපණය නොකරනු ඇත. 5. නැතහොත්, කවීන් ලෙස, ඔවුන් බොරු කීවා නම්, සහ ඔබ ඔවුන්ට අපහාස කරන්නේ නම්, ඔවුන් වීරයන්ගේ ධෛර්යය පිළිබඳ අසත්යයන් නිර්මාණය නොකළේ ඇයි, එසේම ධෛර්යය වෙනුවට දුර්වලකම මවාපාමින්, දුර්වලකම වෙනුවට ධෛර්යය මවා පෑවේ නැත්තේ ඇයි? මක්නිසාද යත්, එම අවස්ථාවේදී, සියුස් සහ හේරා මෙන්, ඔවුන් අචිලස්ට ධෛර්යය නොමැති බවට අපහාසාත්මක ලෙස චෝදනා කළ යුතු අතර තර්සිටේස්ගේ ශක්තිය සැමරිය යුතුය. එසේම ඔඩිසියස්ගේ අඥානකමට චෝදනා කරන අතරම, නෙස්ටර් නොසැලකිලිමත් පුද්ගලයෙකු බවට පත් කළ යුතුය. එසේම ඩයෝමෙඩ් සහ හෙක්ටර්ගේ කාන්තා ක්රියා සහ හෙකුබාගේ පුරුෂ ක්රියා විස්තර කළ යුතුය. මක්නිසාද යත්, ඔවුන් කවීන්ට ආරෝපණය කරන ප්රබන්ධ සහ අසත්යය සියලු අවස්ථාවන්හිදීම විදහා දැක්විය යුතුය. එහෙත් ඇත්ත වශයෙන්ම, ඔවුන් තම මිනිස් වීරයන් වෙනුවෙන් සත්යය තබා ගත් අතර, ඔවුන්ගේ ඊනියා දෙවිවරුන් ගැන බොරු කතා කිරීමට ඔවුහු ලජ්ජා නොවූහ. 6. එසේ ඔවුන්ගෙන් සමහර අය ඔවුන්ගේ ප්රශංසාවලදී ඔවුන් දුරාචාර ක්රියාවන් ගැන අසත්යයන් පමණක් පවසන බවට තර්ක කළ හැකිය. ඔවුන් සියුස් දෙවිවරුන්ගේ පියා ලෙස, ඉහළම තැනැත්තා ලෙස, ඔලිම්පික් ක්රීඩකයා ලෙස සහ ස්වර්ගයේ රජකම් කරන බව කතා කරන විට, ඔවුහු අලුත් දෙයක් ගැන කතා නොකරන අතර සත්යය කතා කරන බවට තර්ක කරති. එය මට පමණක් නොව ඕනෑම කෙනෙකුට ප්රතික්ෂේප කළ හැකි තර්කයකි. මක්නිසාද යත්, අපගේ පෙර සඳහන් කළ සාක්ෂි සිහිපත් කළහොත් ඔවුන්ට එරෙහිව සත්යය පැහැදිලි වනු ඇත. මක්නිසාද යත්, ඔවුන්ගේ ක්රියාවන් ඔවුන් හුදු මිනිසුන් බව පෙන්නුම් කරන අතරම, ඔවුන්ට ලබා දෙන ප්රශංසා මිනිස් ස්වභාවයට අයත් කාරණා ඉක්මවා යයි. එබැවින්, මෙම කරුණු දෙක අන්යෝන්ය වශයෙන් නොගැළපේ; මක්නිසාද යත්, එවැනි ආකාරවලින් හැසිරීම ස්වර්ගීය ජීවීන්ගේ ස්වභාවය නොවන අතරම, එවැනි ආකාරවලින් ක්රියා කරන අය දෙවිවරුන් යැයි කිසිවෙකුට සාධාරණ ලෙස සිතිය නොහැකි බැවිනි.
17. සත්යය වීමට බොහෝ දුරට ඉඩ ඇත්තේ, ඔවුන් පිළිබඳ ලජ්ජා සහගත කතාන්දර සත්ය වන අතර, ඔවුන්ට ආරෝපණය කර ඇති දිව්යමය ගුණාංග කවීන්ගේ ප්රශංසාවේ ප්රතිඵලයක් පමණක් වීමය.
එසේ නම්, ඔවුන් පිළිබඳ කරන ලද ප්රශංසාවන් අසත්ය සහ වංචා සහගත ඒවා බවත්, ඔවුන් ගැන කියන ක්රියාවන් සත්ය බවත් හැරුණුකොට අපට පැවසීමට ඉතිරිව ඇති නිගමනය කුමක්ද? මෙය සාමාන්යයෙන් සිදුවන දෙයින් සනාථ කළ හැකිය. මක්නිසාද යත්, යමෙකු ගැන ප්රශංසා කථාවක් සිදු කරන අවස්ථාවේදීම ඔවුන්ගේ හැසිරීම සම්බන්ධයෙන් චෝදනා කිරීමද කිසිවෙක් නොකරති. ඒ වෙනුවට, පුද්ගලයෙකුගේ ක්රියාවන් නින්දිත නම්, අනෙක් අය ඔවුන්ට ප්රශංසාත්මක වචනවලින් ප්රශංසා කරති. ඔවුන් ඇති කරන අපකීර්තිය නිසා, ඔවුහු ඔවුන් පිළිබඳ අතිශයෝක්තියෙන් ප්රශංසා කිරීමෙන් තම ශ්රාවකයින් රැවටීමට සහ ප්රශංසා ලබන අයගේ විෂමාචාර ක්රියාවන් සැඟවීමට අධික ප්රශංසා භාවිත කරති. 2. යම් කෙනෙකු ගැන කතාවක් පැවැත්වීමට සිදුවන මිනිසෙකුට ඔවුන්ගේ ක්රියාවන්හි හෝ ඔවුන්ට සම්බන්ධ නින්දාව නිසා ප්රශංසා කිරීමට කිසිවක් සොයාගත නොහැකි නම්, ඔහු ඔවුන්ට අයත් නොවන ගුණාංගවලින් ඔවුන්ට ප්රශංසා කරමින් වෙනස් ආකාරයකින් ඔවුන්ට ප්රශංසා කරයි. ඔවුන්ගේ පරිකල්පිත දිව්යමය ගුණාංග ඔවුන්ගේ මිනිස් ක්රියාවන් ආවරණය කළ නොහැකි බව වටහා නොගත් කවීහු, ඔවුන්ගේ ඊනියා දෙවිවරුන්ගේ ලජ්ජා සහගත ක්රියාවන් නිසා ලජ්ජාවට පත් වූ ඔවුන්ගේ කීර්තිමත් කවීහු ඔවුන්ට දිව්යමය පදවි නාම පැවරූහ. එහෙත් ඒ වෙනුවට, ඔවුන් ඔවුන්ගේ මිනිස් වැරදි තුළින් දෙවියන් වහන්සේගේ දිව්යමය ගුණාංග ඔවුන්ට නොගැළපෙන බව එළිදරව් කිරීම මගින් සාර්ථක වී ඇත. 3. තවද ඔවුන් මෙම දෙවිවරුන්ගේ ආශාවන් සහ ක්රියාවන් ඔවුන්ගේ කැමැත්තට පටහැනිව පවා විස්තර කළ බව මම විශ්වාස කරමි.
මක්නිසාද යත්, , ශුද්ධලියවිල්ලේ සඳහන් කරන පරිදි, ඔවුන් දෙවිවරුන් නොවන මැරෙනසුලු මිනිසුන්ට දෙවියන් වහන්සේට පමණක් අයත් වන නාමය සහ ගෞරවය ලබා දීමට උත්සාහ කළ බැවිනි. එසේම ඔවුන්ගේ මෙම උත්සාහය ශ්රේෂ්ඨ සහ දුෂ්ට වූ බැවින්, එම හේතුව නිසාම, ඔවුන්ගේ කැමැත්තට පටහැනිව වුවද, මෙම පුද්ගලයින්ගේ ආශාවන් එළිදරව් කිරීමට සත්යය විසින් ඔවුන්ට බල කෙරුණි, එවිට ඔවුන් පිළිබඳ ලේඛනවල සටහන් කර ඇති ඔවුන්ගේ ආශාවන්, ඔවුන් දෙවිවරුන් නොවන බවට සාක්ෂියක් ලෙස අනාගත පරම්පරාවන් සියල්ලන්ටම සාක්ෂි ලෙස පවතිනු ඇත.
18. මිථ්යාදෘෂ්ටිකයින්ගේ ආරක්ෂා කිරීම තවදුරටත්. (2) ‘ජීවිතයේ කලාවන් සොයා ගැනීම නිසා දෙවිවරුන්ට නමස්කාර කරනු ලැබේ.’ එහෙත් මෙය මිනිසුන්ගේ සහ ස්වාභාවික ජයග්රහණයක් මිස දිව්යමය ජයග්රහණයක් නොවේය. තවද, මෙම මූලධර්මය මත, සියලුම නව නිපැයුම්කරුවන් දේවත්වයට පත් නොකරන්නේ මන්ද?
එසේ නම්, මෙම මිථ්යා විශ්වාසය දරන අයට මොවුන් සැබෑ දෙවිවරුන් බවට කුමන සාක්ෂියක් ඉදිරිපත් කළ හැකිද? මක්නිසාද යත්, ඉහත සඳහන් කළ කාරණයට අනුව, අපගේ තර්කය මගින් ඔවුන් මිනිසුන් පමණක් බවත්, එසේම ගෞරවනීය මිනිසුන් නොවන බවත් පෙන්නුම් කර ඇත. එහෙත් සමහර විට ඔවුන් වෙනත් තර්කයකට හැරී, ඔවුන් දෙවිවරුන් ලෙස සැලකීමට හේතුව ඔවුන් මනුෂ්ය වර්ගයාට ප්රයෝජනවත් අය ලෙස සිටීම, එනම් ඔවුන් විසින් සොයා ගන්නා ලද ජීවිතයට ප්රයෝජනවත් දේවල් සම්බන්ධයෙන් අහංකාරයෙන් යුක්තව දක්වනු ඇත. මක්නිසාද යත්, ඒවා ගැන අපට දැනුම් දෙන අය මෙම දෙවිවරුන්ට එම කලාවන් සම්බන්ධ කර ඇති ආකාරය අනුව, සියුස් ප්ලාස්ටික් කලාව, පොසෙයිඩන් ගුවන් නියමුවාගේ කලාව, හෙෆස්ටස් ප්රතිමා ශිල්පියාගේ කලාව, ඇතීනා රෙදි විවීම පිළිබඳ කලාව, ඇපලෝ සංගීතය, අර්තෙමිස් දඩයම් කිරීම, හේරා ඇඳුම් මැසීම, ඩිමීටර් කෘෂිකර්මාන්තය සහ තවත් අය වෙනත් කලාවන්ට දක්ෂව සිටි බව පවසනු ලැබේ. 2. එහෙත් මිනිසුන් එම කලාවන් මෙන්ම ඒ හා සමාන කලාවන් දෙවිවරුන්ට පමණක් නොව මනුෂ්ය වර්ගයාගේ පොදු ස්වභාවයට ආරෝපණය කළ යුතුය. මන්ද සොබාදහම නිරීක්ෂණය කිරීමෙන් මිනිසුන් කලාවන් සොයා ගන්නා බැවිනි. මක්නිසාද යත්, සාමාන්ය ව්යවහාරයේදී පවා කලාව ස්වභාවධර්මයේ අනුකරණයක් ලෙස හැඳින්වේ. එසේ නම් ඔවුන් හඹා ගිය කලාවන්හි ඔවුන් දක්ෂ වී ඇත්නම්, එය ඔවුන් දෙවිවරුන් ලෙස සිතීමට හේතුවක් නොවේ, එහෙත් ඔවුන් මිනිසුන් ලෙස සිතීමට හේතුවක් වේ; මක්නිසාද කලාවන් ඔවුන්ගේම නිර්මාණයක් නොවූ නමුත්, එම කලාවන් තුළ, අනෙක් ඒවායෙහිදී මෙන්ම, ස්වභාවධර්මය අනුකරණය කිරීමක් සිදු කර ඇති නිසාය. 3. ඔවුන් සම්බන්ධයෙන් දක්වා ඇති නිර්වචනයට අනුව දැනුම සඳහා ස්වාභාවික හැකියාවක් ඇති මිනිසුන් උදෙසා, මිනිස් බුද්ධියෙන් සහ ඔවුන්ගේම ස්වභාවය දෙස බලා එය දැන ගැනීමෙන්, ඔවුන් එම කලාවන් සිදු කර ඇත්නම් අපට ඒ ගැන පුදුම වීමට කිසිවක් නැත. නැතහොත් කලාවන් සොයා ගැනීම ඔවුන් දෙවිවරුන් ලෙස ප්රකාශ කරනු ලැබීමට අයිතියක් ඇති බව ඔවුන් පවසන්නේ නම්, එවැනි පදවි නාමයක් ලැබීමට සුදුසු යැයි සැලකූ පදනම මත අනෙකුත් කලාවන් සොයා ගත් අයද දෙවිවරුන් ලෙස ප්රකාශ කිරීමට කාලයයි. ෆීනීෂියානුවෝ අක්ෂර සොයා ගත්හ, හෝමර් වීර කාව්යය, එලියාගේ සීනෝ, සිරකූස් වාචාලකමේ කොරැක්ස්, ඇරිස්ටියස් මීමැසි පාලනය, ට්රිප්ටොලමස් ධාන්ය වැපිරීම, ස්පාටාහි ලයිකර්ගස් සහ ඇතන්ස්හි සොලොන් නීති සොයා ගත්හ; පැලමෙඩීස් අක්ෂර සහ සංඛ්යා පිළිවෙළකට තැබීම මෙන්ම මිනුම් සහ බර සැකසීම සොයා ගත්තේය. අපගේ ඉතිහාසඥයින්ගේ සාක්ෂියට අනුව, තවත් සමහරු මිනිස් සංහතියේ ජීවිතයට ප්රයෝජනවත් වෙනත් විවිධ දේ ලබා දුන්හ. 4. එසේ නම්, කලාවන් දෙවිවරුන් නිර්මාණය කරන්නේ නම් සහ කැටයම් කළ දෙවිවරුන් පවතින්නේ මෙම කලාවන් නිසා නම්, ඔවුන්ගේ සාක්ෂි මත පදනම්ව, ඔවුන්ගේම තර්කයට අනුව, පසුකාලීනව වෙනත් කලාවන් සොයාගත් අයද දෙවිවරුන් විය යුතුය. නැතහොත් ඔවුන් මේවා දිව්යමය ගෞරවයට සුදුසු යැයි සලකන්නේ නැත්නම්, මේ දේවල් සොයාගත් අය මිනිසුන් බව හඳුනා ගන්නේ නම්, සියුස්, හේරා සහ අනෙකුත් අයට දෙවිවරුන්ගේ නම් පවා ලබා නොදිය යුතුය. එහෙත් ඒ වෙනුවට ඔවුන්ද මිනිසුන් බව විශ්වාස කළ යුතුය. එසේම ඊටත් වඩා, ඔවුන්ගේ කාලයේදී ගෞරවනීය ලෙස ජීවත් වූ අය නොවූ නිසාය. පිළිමවල ඔවුන්ගේ ස්වරූපය මූර්තිමත් කිරීමෙන්ම ඔවුන් මිනිසුන් හැරුණුකොට අන් කිසිවක් නොවන බව පෙන්නුම් කෙරෙයි.
19. පිළිම වන්දනාවේ නොගැළපීම. සහනශීලී තර්ක. (1) දිව්යමය ස්වභාවය දෘශ්යමාන ලකුණකින් ප්රකාශ කළ යුතුය. (2) පිළිමය දේවදූතයන් තුළින් මිනිසුන්ට අධිස්වාභාවික සන්නිවේදනයේ මාධ්යයකි.
පුරුෂයින් සහ කාන්තාවන්, ඊටත් වඩා පහත් හා අතාර්කික ස්වභාවයක් ඇති ජීවීන්, එනම් සෑම වර්ගයකම පක්ෂීන්, හීලෑ සහ වන සතුන්, බඩගා යන සතුන් සහ ගොඩබිම, මුහුද සහ මුළු ජල ක්ෂේත්රයම බිහි කරන ඕනෑම දෙයක් හැරුණුකොට වෙනත් කුමන ස්වරූපයක් ඔවුහු මූර්තිවලින් ලබා දෙන්නෝද? මිනිසුන් තම ආශාවන්ගේ සහ සැප සම්පත්වල අතාර්කික තත්වයට වැටී, මාංසයේ සැප සම්පත් සහ තෘෂ්ණාවන්ගෙන් ඔබ්බට කිසිවක් දැකීමට නොහැකි වූ නිසා, ඔවුහු තම මනස මෙම අතාර්කික දේවල් මධ්යයේ තබා ගනිති. එසේ ඔවුහු දිව්යමය මූලධර්මය අතාර්කික දේවල්වල ඇති බව සිතින් මවා ගත් අතර, ඔවුන්ගේ ආශාවන්ගේ විවිධත්වයට ගැළපෙන පරිදි දෙවිවරුන් ගණනාවක් කැටයම් කළහ. 2. මක්නිසාද යත්, ඔවුන් සමග තිරිසනුන්ගේ සහ බඩගා යන සතුන්ගේ සහ පක්ෂීන්ගේ ස්වරූප ඇත. මේ සම්බන්ධයෙන් දිව්යමය හා සත්ය ආගමේ පරිවර්තකයා පවසන්නේ මෙයයි. මක්නිසාද ඔව්හු දෙවියන්වහන්සේ ඇඳිනගනත් උන්වහන්සේට දෙවියන්වහන්සේ මෙන් ගෞරවයවත් ස්තුතිවත් නොකොට, තමුන්ගේ විතර්කවලින් නිරර්ථක බවට පැමුණුණෝය, ඔවුන්ගේ අඥාන සිත්ද අඳුරුවිය. තුමූම ප්රඥාවන්තයෝ යයි කියමින් ඔව්හු අඥානයෝව, ජරාවට නොපැමිණෙන්නාවූ දෙවියන්වහන්සේගේ මහිමය ජරාවට පැමිණෙන්නාවූ මනුෂ්යයාගේද පක්ෂීන් හා සිවුපාවුන්ගේද බඩගායන ජාතීන්ගේද රූපවලට සමානවෙන ලෙස මාරුකළෝය. එබැවින් ඔවුන් තම තමුන්ගේ සිත්වල තෘෂ්ණා කරණකොටගෙන තමුන්ගේ ශරීරවලට අවමාන්නකරගන්න හැටියට දෙවියන්වහන්සේ ඔවුන් අපවිත්රකමට පාවාදුන්සේක. මක්නිසාද යත්, මා ඉහත කී පරිදි, කලින් ඔවුන්ගේ ආත්මයන්, සැප සම්පත් විඳීමේ විනෝදයේ අතාර්කිකත්වයෙන් දූෂිත කර ගත් ඔවුහු පසුව දෙවිවරුන් සෑදීම දක්වා පහත් තත්වයකට බැස ගියහ; ඔවුන් වැටුණු පසු, එතැන් සිට දෙවියන් වහන්සේ ප්රතික්ෂේප කිරීමේදී අතහැර දැමූවාක් මෙන් ඉදිරියට ගිය ඔවුහු, ඒවායේ ගිලී, වාක්යාණන් වහන්සේගේ පියාණන් වහන්සේ වන දෙවියන් වහන්සේ අතාර්කික හැඩතලවලින් නිරූපණය කරති. 3. මේ කාරණය සම්බන්ධයෙන්, ග්රීකයන් අතර දාර්ශනිකයන් සහ දැනුමැති මිනිසුන් ලෙස සැලකෙන අය, ඔවුන්ගේ දෘශ්යමාන දෙවිවරුන් මිනිසුන්ගේ සහ අතාර්කික ජීවීන්ගේ ස්වරූප සහ පිළිම පමණක් බව පිළිගැනීමට බල කෙරුණද, ඔවුන්ගේ ආරක්ෂාව සඳහා පවසන්නේ ඔවුන් එවැනි නිරූපණයන් භාවිත කරන බවත්, එමඟින් ඔවුන් තුළින් දෙවියන් වහන්සේ ඒවාට ප්රතිචාර දක්වා එළිදරව් විය හැකි බවත්ය; මන්ද, එසේ නොවුවහොත්, එවැනි ප්රතිමා සහ චාරිත්ර වාරිත්ර හරහා මිස ඔවුන්ට නොපෙනෙන දෙවියන් වහන්සේ දැනගත නොහැකි වනු ඇතැයි ඔවුහු කියා සිටිති. 4. මේවාට වඩා ගැඹුරු සහ දාර්ශනික පැහැදිලි කිරීම් ලබා දෙන බව කියා සිටින අය පවසන්නේ පිළිම සාදා නිර්මාණය කර ඇත්තේ දිව්යමය දේවදූතයන් සහ බලයන් කැඳවා එළිදරව් කිරීමේ අරමුණින් බවත්, එම ක්රම හරහා පෙනී සිටිමින් දෙවියන් වහන්සේ පිළිබඳ දැනුම ගැන මිනිසුන්ට ඉගැන්විය හැකි බවත්ය; එසේම මෙම පිළිම මිනිසුන්ට සංකේත හෝ අකුරු ලෙස සේවය කරන බවත්, ඒවා යොමු කිරීමෙන්, ඒවා තුළින් සිදුවන දේවදූතයන්ගේ දිව්යමය ප්රකාශනය හරහා ඔවුන්ට දෙවියන් වහන්සේ තේරුම් ගත හැකි බවත්ය. එසේ නම් ඔවුන්ගේ මිථ්යා කථා එබඳුය – එය දේවධර්මයක් ලෙස හැඳින්වීම අපට බොහෝ දුරට කළ නොහැකිය. එහෙත් යමෙකු මෙම තර්කය ප්රවේශමෙන් සලකා බැලුවහොත්, මෙම පුද්ගලයින්ගේ මතයද, කලින් කතා කළ අයගේ මතය මෙන්ම, අසත්ය බව ඔහුට පෙනී යනු ඇත.
20. එහෙත් පිළිමයේ මෙම උපකල්පිත බලය හෝ ගුණය සැබවින්ම පවතින්නේ කොහේද? එය පවතින්නේ එම ද්රව්යය තුළමද, නැතහොත් හැඩය සහ ස්වරූපයෙන්ද, නැතහොත් නිර්මාණකරුගේ කුසලතාවයේද? මෙම සියලු අදහස්වල අස්ථාවරත්වය.
මක්නිසාද යත්, සත්යයේ විනිශ්චය සභාව ඉදිරියට එම කාරණය ගෙන එමින් කෙනෙකුට ඒවාට ප්රතිචාර දැක්විය හැකිය: දෙවියන් වහන්සේ එවැනි වස්තූන් තුළින් පිළිතුරු දෙන්නේ හෝ තමන් වහන්සේ ප්රසිද්ධ කරන්නේ කෙසේද? ඒවා සෑදී ඇති ද්රව්ය නිසාද, නැතහොත් ඒවා සතුව ඇති ස්වරූපය නිසාද? මක්නිසාද එය ද්රව්ය නිසා සිදු වන්නේ නම්, එම ස්වරූපය පැවතීම සඳහා වන අවශ්යතාවය කුමක්ද? මේ දේවල් නිර්මාණය වීමට පෙර පවා, දෙවියන් වහන්සේ පොදුවේ සියලු ද්රව්ය තුළින් තමන් වහන්සේම එළිදරව් නොකරන්නේ මන්ද? මුළු ලෝකයම මෙම ද්රව්යවලින් පිරී ඇති විට, තනි ගලක් හෝ ලී කැබැල්ලක් හෝ රත්තරන් වට කර දේවාල ගොඩනඟා තිබීම නිෂ්ඵල වනු ඇත. 2. එහෙත් අතිරේක ස්වරූපය දිව්යමය ප්රකාශනයට හේතුව නම්, දෙවියන් වහන්සේ ස්වරූපය පිටපත් පමණක් වන සැබෑ ජීවමාන සතුන් තුළින් තමන් වහන්සේම එළිදරව් වනවා වෙනුවට, ද්රව්ය, රන් සහ අනෙකුත් දේවල්වලින් එළිදරව් වීම සඳහා ඇති අවශ්යතාවය කුමක්ද? මක්නිසාද යත්, එම තර්කය අනුව, ජීවමාන සහ චලනය නොවන දේවල සෙවීමට වඩා, තාර්කික හෝ අතාර්කික වේවා, ජීවමාන ජීවීන් තුළින් තමන් වහන්සේ ප්රකාශ කරනු ලැබුවේ නම්, දෙවියන් වහන්සේ පිළිබඳ ඇති වූ මතය වඩාත් උතුම් හා අර්ථවත් වනු ඇත. 3. මෙහිදී ඔවුහු තමන්ටම විරුද්ධව අතිශය අධර්මිෂ්ඨකමක් සිදු කර ගනිති. මක්නිසාද යත්, ඔවුන්ගේ දරුණුකම නිසා හෝ ඔවුන්ගේ අපිරිසිදුකම නිසා ඔවුන් සැබෑ සතුන් – තිරිසනුන්, පක්ෂීන් සහ බඩගා යන සතුන් – පිළිකුල් කර වැළකී සිටියද, ඔවුහු එම සතුන්ගේ සමානකම් ගල්, ලී හෝ රත්තරන්වලින් කැටයම් කර දෙවිවරුන් බවට පත් කරති. එහෙත් ගල්වලින් තැනූ ඔවුන්ගේ සමානත්වයේ රූපවලට වන්දනා කිරීමට වඩා ජීවමාන සතුන්ට නමස්කාර කිරීම ඔවුන්ට වඩා හොඳ වනු ඇත. 4. එහෙත් සමහර විට මෙම පැහැදිලි කිරීම් දෙකම එසේ නිවැරදි නොවිය හැකි අතර, දිව්යමය පැවැත්මට හේතු වන්නේ ද්රව්යය හෝ ස්වරූපය නොව, එහෙත් ඒ වෙනුවට ස්වභාවධර්මයේ අනුකරණයක් වන බැවින්, දක්ෂ ශිල්පීය හැකියාව පමණක් දිව්යමය අබිමුඛය කැඳවයි. එහෙත් දෙවියන් භක්තිවන්ත අය සමග සන්නිවේදනය කරන්නේ ශිල්පීය හැකියාව නිසා නම්, කලාව මිනිසුන් තුළ පවතින බැවින්, නැවතත්, ද්රව්ය සඳහා ඇති අවශ්යතාව කුමක්ද? මක්නිසාද යත් දෙවියන් වහන්සේ තමන් වහන්සේ එළිදරව් කරන්නේ කලාව නිසා පමණක් නම්, සහ මේ හේතුව නිසා රූප දෙවිවරුන් ලෙස වන්දනාමාන කරනු ලබන්නේ නම්, ඒවා නිර්මාණය කළ ශිල්පීන්ට නමස්කාර කිරීම සහ සේවය කිරීම සුදුසු වනු ඇත. මන්ද ඔවුන්ද තාර්කික ජීවීන් වන අතර ඔවුන් තුළම කුසලතා ඇති බැවිනි.
21. දේවදූතයන් තුළින් සන්නිවේදනය කිරීමේ අදහසට ඊටත් වඩා නොගැළපීමක් ඇතුළත් වන අතර, එය සත්යයක් වුවද, පිළිමවලට නමස්කාර කිරීම එයින් සාධාරණීකරණය නොකෙරෙයි.
එහෙත් ඔවුන්ගේ දෙවන සහ ඔවුන් පවසන පරිදි පැහැදිලිව දක්වන ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන්, කෙනෙකුට සාධාරණ ලෙස පහත සඳහන් කාරණා එකතු කළ හැකිය. ග්රීක ජාතිකයන් වන ඔබ, මේ දේවල් දෙවියන් වහන්සේගේම ස්වයං ප්රකාශනයක් සඳහා නොව, දේවදූතයන්ගේ අබිමුඛය සම්බන්ධයෙන් ඔබ විසින්ම සිදු කරනු ලැබුවහොත්, ඔබ බලයන් කැඳවන පිළිම, එම බලයන්ට වඩා ශ්රේෂ්ඨ හා උසස් යැයි සලකා ශ්රේණිගත කරන්නේ ඇයි? මක්නිසාද යත්, ඔබ පවසන පරිදි, දෙවියන් වහන්සේ අවබෝධ කරගැනීම පිණිස ඔබ පිළිම කැටයම් කරන්නෙහිය, එසේ වූවත්, ඔබ සැබෑ පිළිමවලට දෙවියන් වහන්සේට හිමි ගෞරවය සහ පදවිය ලබා දෙන අතර, එමඟින් ඔබ ඔබම අපවිත්ර ස්ථානයක තබා ගන්නෙහිය. මක්නිසාද යත්, දෙවියන් වහන්සේගේ බලය පිළිමවල කුඩාකමට වඩා විශාල බව ඔබ පිළිගන්නා අතරම, එම හේතුව නිසා ඔබ ඒවා තුළින් දෙවියන් වහන්සේට ආයාචනා කිරීමට එඩිතර වන්නේ නැත. එහෙත් අඩු බලයන් පමණි, ඔබම මේවා ඉක්මවා ගොස්, ලී සහ ගල්වලට ඔබ බිය වූ තැනැත්තාගේ පදවිය ලබා දී ඇති අතර, ඔබ ඒවා ගල් හා මිනිසුන්ගේ වැඩ යයි සලකනවා වෙනුවට ඒවා දෙවිවරුන් ලෙස හඳුන්වන අතර ඔබ ඒවාට නමස්කාර කරන්නෙහිය. මක්නිසාද යත්, ඔබ ව්යාජ ලෙස කියා සිටින පරිදි, ඒවා දෙවියන් වහන්සේගේ මෙනෙහි කිරීම සඳහා අක්ෂර ලෙස ඔබට සේවය කළත්, ඒවායින් අදහස් කරන දෙයට වඩා සංඥාවලට වැඩි ගෞරවයක් ලබා දීම නිවැරදි නොවේ. මක්නිසාද යත්, මිනිසෙකු අධිරාජ්යයාගේ නම ලිව්වහොත්, ලියන ලද දෙයට අධිරාජ්යයාට වඩා ගෞරවයක් ලබා දීම අනතුරකින් තොරව කළ නොහැකි වනු ඇත; ඊට පටහැනිව, එම ලේඛනය ලේඛකයාගේ කුසලතාව පෙන්නුම් කරන්නක් වන අතර, එයට ගෞරව කරන මිනිසෙකු මරණ දඬුවම ලැබීමට සුදුසු වනු ඇත. 3. එසේම, ඔබේ තර්කය සම්පූර්ණයෙන්ම නිවැරදි නම්, දේවත්වය පිළිබඳ එතරම් විශාල එළිදරව් වීමක් හුදෙක් පදාර්ථයකට අඩු නොකරනු ඇත; එය කැටයම් කළ මිනිසාට වඩා එම පිළිමයට වැඩි ගෞරවයක් ලබා නොදෙනු ඇත. මක්නිසාද යත්, ඒවා අකුරු මෙන් දෙවියන් වහන්සේ ප්රකාශ කර දැක්වීමට සේවය කරන බවත්, එබැවින් දෙවියන් වහන්සේගේ සලකුණු ලෙස, දේවත්වයට පත් කිරීමට සුදුසු බවත් ප්රකාශ කිරීමේ යම් සත්යයක් තිබේ නම්, ඒවා වාත්තු කර කැටයම් කළ කලාකරුවා දේවත්වයට පත් කළ යුතුය. එයට හේතුව ඒවා ඔහුගේ කැමැත්තට අනුව කපා හැඩගස්වා ඇති බැවින්, ඔවුන්ට වඩා බොහෝ බලවත් හා දිව්යමය වීම නිසාය. එසේ නම්, අකුරු අගය කිරීමට සුදුසු නම්, ලේඛකයා ඔහුගේ මනසෙහි කලාව සහ කුසලතාව නිසා පුදුමයෙන් ඒවා අබිබවා යන නිසා ඔහු අගය කළ යුතුය. එබැවින්, මේ හේතුව නිසා පිළිම දෙවිවරුන් ලෙස සැලකීම සුදුසු නොවේ නම්, පිළිම වන්දනාවේ උමතු බව ගැන නැවත ප්රශ්න කළ යුතු අතර, ඒවා එවැනි ස්වරූපයෙන් පවතින්නේ මන්ද යන්න සාධාරණීකරණය කරන මෙන් ඔවුන්ගෙන් ඉල්ලා සිටිය යුතුය.
22. පිළිමයට දෙවියන් වහන්සේගේ සැබෑ ස්වරූපය නියෝජනය කළ නොහැකිය, එසේ වූයේ නම් දෙවියන් වහන්සේ විනාශ වන සුලු වනු ඇත.
මක්නිසාද යත් මෙම පිළිම නිර්මාණය කර ඇත්තේ දෙවියන්ට මිනිස් ස්වරූපයක් ඇති නිසා නම්, ඔවුන් එයට අතාර්කික ජීවීන්ගේ ස්වරූපයන්ද ලබා දෙන්නේ ඇයි? එසේ නැතහොත් එහි ස්වරූපය අතාර්කික ජීවීන්ගේ ස්වරූපය නම්, ඔවුන් එය තාර්කික ජීවීන්ගේ ස්වරූපයෙන්ද නියෝජනය කරන්නේ ඇයි? එසේත් නැතහොත් එම ස්වභාවයන් දෙකම එක විට පවතින්නේ නම්, සහ දෙවියන් වහන්සේට තාර්කික සහ අතාර්කික ජීවීන් යන දෙවර්ගයෙහි ස්වරූපයන් ඇති බව ඔවුන් විශ්වාස කරන්නේ නම්, ඔවුන් එක්සත්ව පවතී යැයි විශ්වාස කරන දේ වෙන් කර, එය සැමවිටම ඒකාබද්ධ ස්වරූපයක් ලෙස කැටයම් කරනවා වෙනුවට සතුන්ගේ සහ මිනිසුන්ගේ පිළිම – මිථ්යා ප්රබන්ධවල පිළිම වන ස්කයිලා, චරිබ්ඩිස්, හිපොසෙන්ටෝර් සහ ඊජිප්තුවරුන්ගේ සුනඛ හිසක් ඇති අනුබිස් මෙන් – වෙන් වෙන්ව නිර්මාණය කරන්නේ ඇයි? මක්නිසාද යත් ඔවුන් එය නියෝජනය කළ යුත්තේ ඒ ආකාරයෙන් ඒකාබද්ධ වූ ස්වභාවයන් දෙකෙන්ම පමණි, නැතහොත්, එයට තනි ස්වරූපයක් පමණක් තිබේ නම්, අනෙක් ස්වරූපයෙන්ද එය ව්යාජ ලෙස නියෝජනය නොකළ යුතුය. 2. නැවතත්, ඔවුන්ගේ ස්වරූපයන් පිරිමි නම්, ඔවුන් ඒවාට ගැහැනු හැඩයන්ද ලබා දෙන්නේ ඇයි? නැතහොත් ඔවුන් ගැහැනු අය නම්, ඔවුන් පිරිමින් මෙන් ව්යාජ ලෙස නියෝජනය කරන්නේ ඇයි? එසේ නැතහොත් නැවතත් ඔවුන් මේ දෙකෙහිම මිශ්රණයක් නම්, ඔවුන් වෙන් නොකළ යුතුය, එහෙත් පිරිමි සහ ගැහැනු යන දෙවර්ගයම ඒකාබද්ධ කර – ඊනියා හර්මෆ්රොඩයිට්වරුන් මෙන් – පිළිම නිර්මාණය කළ යුතුය. එවිට ඔවුන්ගේ මිථ්යා විශ්වාසයන් නරඹන්නන්ට අභක්තික මෙන්ම අපහාසයක් වනවා පමණක් නොව සමච්චලය හේතුවක්ද ලබා දෙනු ඇත. 2. එසේ සාමාන්යයෙන්, ඔවුන් දෙවියන් වහන්සේට ශරීරයක් ඇති බව සිතන්නේ නම්, ඒ නිසා ඔවුන් එය බඩ, අත්, පාද, බෙල්ල, පියයුරු සහ අනෙකුත් මිනිසුන්ගේ අවයව කොටස්වලින් සාදා නියෝජනය කරන බැවින්, දෙවියන් වහන්සේ පිළිබඳ එවැනි අදහස් ඇති කර ගැනීමට ඔවුන්ගේ මනස කෙතරම් අධර්මයේ සහ දේව අභක්තිකභාවයේ ගැඹුරට වැටී ඇත්දැයි බලන්න. මක්නිසාද යත්, එය කපනු ලැබීම, බෙදනු ලැබීම සහ සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ කරනු ලැබීම වැනි අනෙකුත් සියලුම ශාරීරික අත්දැකීම්වලටද යටත් විය යුතු බැවිනි. එහෙත් මේවා සහ එවැනි අනෙකුත් දේවල් දෙවියන් වහන්සේගේ ගුණාංග නොව භෞමික ශරීර ගුණාංගයන් වේ. 3. මක්නිසාද දෙවියන් වහන්සේ ශාරීරික නොවන, නොදිරන සහ අමරණීය තැනැන් වහන්සේ වන අතර, කිසිම අරමුණක් උදෙසා කිසිවක් අවශ්ය නොවන තැනැන් වහන්සේ වන සේක. මෙම පිළිම විනාශ වන සුලු, ශාරීරික ස්වරූපයන්හි හැඩතල වන අතර, අප කලින් පැවසූ පරිදි, භෞතික රැකවරණය අවශ්ය වේ. මක්නිසාද යත් බොහෝ විට අපට පැරණි පිළිම අලුත් කරනු ලබන ආකාරයත්, කාලය, වර්ෂාව හෝ සතුන් විසින් හානි කරන ලද ඒවා අලුත්වැඩියා කරන ආකාරයත් දැකගත හැකිය. මේ අනුව, යමෙකු ඔවුන්ගේ අඥානකම හෙළා දැකිය යුතුය. මන්ද ඔවුහු තමන් විසින්ම සාදන ලද දේවල් දෙවිවරුන් ලෙස ප්රකාශ කරති. එසේම ඔවුහු දිරාපත්වීමෙන් බේරා ගැනීම සඳහා ඔවුන්ගේ කලාව තුළින් තමන් විසින්ම සංරක්ෂණය කරනු ලබන වස්තූන්ගෙන් ගැලවීම ඉල්ලා සිටිති. එපමණක් නොව, ඔවුන් විසින්ම රැකබලා ගනු ලැබිය යුතු බව ඔවුන් හොඳින් දන්නා ජීවීන්ට ඔවුන්ගේ අවශ්යතා සපුරා දෙන ලෙසට ඔවුහු අයැද සිටිති. ඔවුන් විසින්ම කුඩා කුටි තුළ සිර කර තබන ජීවීන් ස්වර්ගයේ සහ පොළොවේ අධිපතීන් ලෙස හැඳින්වීමට ඔවුහු ලජ්ජා නොවෙති.
23. පිළිම වන්දනා කරන මිථ්යා ලබ්ධිවල විවිධත්වය මගින් ඒවා අසත්ය බව ඔප්පු කරයි.
එහෙත් මෙම සලකා බැලීම්වලින් පමණක් නොව, පිළිම පිළිබඳ ඔවුන්ගේම නොගැළපෙන මතවලින්ද කෙනෙකුට ඔවුන්ගේ දේව අභක්තිකකම අගය කළ හැකිය. මක්නිසාද යත්, ඔවුන්ගේ ප්රකාශයන්ට සහ ඔවුන්ගේ උපකල්පනවලට අනුව ඔවුන් දෙවිවරුන් නම්, එවිට දෙවියන් වහන්සේ විශ්වාස කර නමස්කාර කිරීමට හෝ ඔවුන් පවසන පරිදි අපැහැදිලි බවකින් තොරව ඔවුන් විසින් දෙවියන් හඳුනා ගනු ලැබීම පිණිස ඔවුන් අතරින් කවරෙකුට පක්ෂපාතී විය යුතුද, ඔවුන් අතරින් කවරෙකු උසස් යැයි විනිශ්චය කළ යුතුද,? මක්නිසාද යත් එකම ජීවීන් සියල්ලන් අතර දෙවිවරුන් ලෙස හඳුන්වනු නොලැබේ; ඊට පටහැනිව, සෑම ජාතියකටම පාහේ වෙනම දෙවියෙකු උපකල්පනය කර ඇත. එසේම තනි දිස්ත්රික්කයක් සහ තනි නගරයක් ඔවුන්ගේ පිළිමවල මිථ්යා විශ්වාස සම්බන්ධයෙන් අභ්යන්තර අසමගියක් ඇති කරගෙන තිබෙන අවස්ථාද තිබේ. 2. උදාහරණයක් ලෙස, ෆීනීෂියානුවෝ ඊජිප්තුවරුන් අතර දෙවිවරුන් ලෙස හඳුන්වන අය නොදනිති, ඊජිප්තුවරු ෆීනීෂියානුවන් මෙන් එකම පිළිම වන්දනා නොකරති. සිතියන්වරු පර්සියානුවන්ගේ දෙවිවරුන් ප්රතික්ෂේප කරති. එසේම පර්සියානුවෝ සිරියානුවන්ගේ දෙවිවරුන් ප්රතික්ෂේප කරති. එහෙත් පෙලස්ජියානුවෝද ත්රේස්හි දෙවිවරුන් ප්රතික්ෂේප කරති, එසේම ත්රේසියානුවෝ තීබ්ස්හි දෙවිවරුන් නොදනිති. එපමණක් නොව, ඉන්දියානුවෝ ඔවුන්ගේ පිළිමවලට අනුව අරාබිවරුන්ගෙන් වෙනස් වෙති. එසේම ඔවුන්ගේ පිළිමවලින් අරාබිවරු ඉතියෝපියානුවන්ගෙන් සහ ඉතියෝපියානු අය අරාබිවරුන්ගෙන් වෙනස් වෙති. සිරියානුවෝ සිලීසියානුවන්ගේ පිළිම වන්දනා නොකරති. කපඩෝසියානු ජාතිකයෝ ඔවුන්ගේ දෙවිවරුන් මේවාට වඩා වෙනස් දෙවිවරුන් ලෙස හඳුන්වති. බිතිනියානුවෝ අන් අයගේ දෙවිවරුන් තමන්ගේ දෙවිවරුන් කරගෙන නමස්කාර කරති. ආර්මේනියාවන්ද අන් අයගේ දෙවිවරුන් පරිකල්පනය කර ඇත. මෙයට වඩා නිදසුන් වැඩියෙන් ලබා දීමට මට ඇති අවශ්යතාව කුමක්ද? මහාද්වීපයේ මිනිසුන් දූපත් වැසියන්ට වඩා වෙනස් වූ දෙවිවරුන්ට නමස්කාර කරන අතර, දූපත්වල ප්රධාන ප්රදේශවල සිටින අය සේවය කරන දෙවිවරුන්ට වඩා අන් අයගේ දෙවිවරුන් වෙනස්ය. 3. සාමාන්යයෙන්, සෑම නගරයකම සහ ගමකම සිටින අය, තම අසල්වැසියන්ගේ දෙවිවරුන් නොදැන, තමන්ගේම දෙවිවරුන් නමස්කාර කිරීමට කැමති වන අතර, ඔවුන් පමණක් දෙවිවරුන් යැයි සලකති. මක්නිසාද යත්, ඊජිප්තුවේ පිළිකුල් සහගත දේවල් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, සියල්ලන්ගේම ඇස් ඉදිරිපිට ඒවා දක්නට ඇති නිසා ඒ ගැන කතා කිරීමට පවා අවශ්ය නොවේ: නගරවල ප්රතිවිරුද්ධ සහ නොගැළපෙන ආගම් ඇති අතර, අසල්වැසියෝ සැමවිටම ඔවුන් අසල සිටින අයට ප්රතිවිරුද්ධ දේට නමස්කාර කිරීමට උත්සාහ කරති: මෙය කෙතරම් දුරට පවතීද යත්, සමහරුන් විසින් යාච්ඤා කරන ලද කිඹුලා, ඔවුන්ගේ අසල්වැසියන් විසින් පිළිකුල් සහගත ලෙස සලකනු ලැබේ. එසේම අනෙක් අය විසින් දෙවියන් ලෙස වන්දනාමාන කරන ලද සිංහයා, ඔවුන්ගේ අසල්වැසියන් විසින් නමස්කාර නොකරනු ලබන අතර, සිංහයෙකු හමු වුවහොත් ඔවුන් වන මෘගයෙකු ලෙස සලකා ඔවුහු සිංහයා මරා දමති. එසේම සමහර අය විසින් කැප කරන ලද මාළු, වෙනත් ස්ථානයක ආහාර ලෙස භාවිත කෙරෙයි. මේ අනුව, සටන් සහ කෝලාහල සහ නිතර ලේ වැගිරීමේ අවස්ථාවන් මතු වේ. එසේම ඔවුන් අතර ආශාවන්ගේ සෑම අවබෝධ කරගැනීමක්ම ඇති වේ. 4. අමුතු දෙයක් ලෙස සැලකිය හැකි කාරණයක් නම්, ඉතිහාසඥයින්ගේ ප්රකාශයට අනුව, ඊජිප්තුවරුන්ගෙන් දෙවිවරුන්ගේ නම් ඉගෙනගත් පෙලස්ජියානු අයම ඊජිප්තුවේ දෙවිවරුන් නොදන්නා නමුත් ඒ වෙනුවට අන් අයට නමස්කාර කරති. සාමාන්ය ආකාරයට පවසන කල, පිළිම කෙරෙහි ඇල්මක් ඇති සියලුම ජාතීන්ට විවිධ මත සහ ආගම් ඇති අතර, අනුකූලතාව කිසිදු අවස්ථාවක සපුරාලිය යුතු නොවේ. මෙය පුදුමයට කරුණක්ද නොවේ. 5. එකම දෙවියන් වහන්සේගේ මෙනෙහි කිරීමෙන් වැටී, ඔවුන් බොහෝ හා විවිධාකාර වස්තූන් වෙත පැමිණ ඇත; එසේම සියල්ලන්ගේම ගැලවුම්කරුවාණන් වහන්සේ වන ක්රිස්තුස් වහන්සේගෙන්, වාක්යාණන් වහන්සේගේ පියාණන් වහන්සේගෙන් ඉවතට හැරී, ඔවුන් ස්වභාවිකවම ඔවුන්ගේ අවබෝධය බොහෝ දිශාවලට ගමන් කිරීමට සලස්වා ඇත. සූර්යයාගේ ආලෝකය වෙතින් හැරී අඳුරු ස්ථානවලට පැමිණි මිනිසුන් බොහෝ මාර්ග රහිත ස්ථානවල ගමන් කරන අතර, එහි සිටින අය ඔවුන්ට නොපෙනේ. ඔවුහු එහි නොමැති අය එහි සිටින බව සිතමින්, පෙනෙන නමුත් නොදැක සිටිති. එසේ ඔවුන් දෙවියන් වහන්සේගෙන් හැරී ආත්මය අඳුරු වී ඇති අතර, ඔවුන්ගේ මනස ඉබාගාතේ යන තත්වයක පවතියි. ඔවුහු බීමත්ව සිටින සහ නොපෙනෙන මිනිසුන් මෙන්, සත්ය නොවන දේ සිතින් මවා ගනිති.
24. එක් ස්ථානයක දෙවිවරුන් ලෙස හඳුන්වන අය තවත් ස්ථානයක වින්දිතයන් ලෙස භාවිත කරනු ලැබේ.
එසේ නම්, මෙය ඔවුන්ගේ සම්පූර්ණ දේව අභක්තිකභාවය පිළිබඳ සුළුපටු සාක්ෂියක් නොවේය. මක්නිසාද යත්, සෑම නගරයකම සහ රටකම බොහෝ සහ විවිධ දෙවිවරුන් සිටින නිසාත්, එක් ජනතාවක් තවත් කෙනෙකුගේ දෙවියන් විනාශ කරන නිසාත්, මෙමගින් ඔවුන් සියලුම දෙවියන් විනාශ කරන බැවිනි. මක්නිසාද සමහරුන් විසින් දෙවිවරුන් ලෙස සලකනු ලබන අය අනෙක් අයගේ දෙවිවරුන් ලෙස හඳුන්වන අයට පූජා සහ පාන පූජා ලෙස පිරිනමනු ලබන අතර, සමහරුන්ට ගොදුරු වන දේ අනෙක් අයගේ දෙවිවරුන් වන බැවිනි. මෙසේ, ඊජිප්තුවරුන් ගවයාට සහ ඒපිස් නමැති වස්සෙකුට සේවය කරන අතර, තවත් සමහරු මෙම සතුන් සියුස්ට පූජා කරති. මක්නිසාද යත්, ඊජිප්තුවරුන් කැප කර ඇති නිශ්චිත සතුන්ම මෙසේ පූජා නොකළත්, එකම වර්ගයේ අනෙක් අය පූජා කිරීමෙන්, මෙම දෙවිවරුන් පූජාවක් ලෙස පූජා කරන බව පෙනේ. ලිබියානුවෝ ඔවුන් අම්මොන් ලෙස හඳුන්වන බැටළුවෙකුට නමස්කාර කරති. එහෙත් වෙනත් ජාතීන් තුළ, මෙම සත්වයා බොහෝ දෙවිවරුන්ට ගොදුරු ලෙස මරා දමනු ලැබේ. 2. ඉන්දියානුවන් ඩයොනිසස් යන නම වයින් සඳහා සංකේතයක් ලෙස භාවිත කරමින් එම දෙවියන් හට නමස්කාර කරන අතර තවත් සමහරු විවිධ දෙවිවරුන්ට පාන පූජාවක් ලෙස වයින් වත් කරති. සමහරු ගංගාවන් සහ උල්පත්වලට ගරු කරන අතර, සියල්ලටම වඩා, ඊජිප්තුවරු ජලයට විශේෂ ගෞරවයක් ලබා දෙමින් එය දෙවියෙකු ලෙස හඳුන්වති. එහෙත් තවත් සමහරු – එමෙන්ම ජලයට නමස්කාර කරන ඊජිප්තුවරුන් පවා – එම ජලයම අන් අයගෙන් සහ තමන්ගෙන් අපිරිසිදු දේ සෝදා ගැනීමට භාවිත කරන අතර, පසුව භාවිත කර ඇති ජලය ඔවුහු ලජ්ජා සහගත ලෙස ඉවත දමති. මුළු ඊජිප්තු පිළිම පද්ධතියම පාහේ වෙනත් ජාතීන්ගේ දෙවිවරුන් විසින් ගොදුරු ලෙස සලකනු ලබන දේවල්වලින් සමන්විත වේ. එම නිසා එම අනෙකුත් ජාතීහු පවා දෙවිවරුන් නොවන දේ දේවත්වයට පත් කිරීම හේතුවෙන් ඊජිප්තුවරුන්ට ඔවුන්ට අපහාස කරති. එහෙත් වෙනත් රටවල මෙන්ම ඊජිප්තුව තුළම පවා, සහන පූජා සහ පූජා මගින් එම දෙවිවරුන් වින්දිතයින් ලෙස භාවිත කරනු ලැබේ.
25. මිනිස් බිලි පූජාව: එහි විකාර සහගත බව, එහි ව්යාප්තිය, එහි විනාශකාරී ප්රතිවිපාක.
එහෙත් සමහර අය මේ වන විට ආගමිකත්වයේ සහ අඥාන බවේ අන්තයට වැටී ඇති අතර, ඔවුන් තමුන්ගේ බොරු දෙවිවරුන්ට, එම දෙවිවරුන්ගේම ස්වරූපයන් සහ පෙනුම සහිත, සැබෑ මිනිසුන් පවා මරා පූජා කරති. තවද, මෙම කාලකන්නි මිනිසුන්ට, ඔවුන් මරා දමන වින්දිතයින් ඔවුන් විසින්ම සාදන ලද සහ නමස්කාර කරන දෙවිවරුන්ගේ ස්වරූපයම ඇති බවත්, ඔවුන් මෙම මිනිසුන් පූජා කරන්නේ ඔවුන්ට බවත් ඔවුන්ට නොපෙනේ. මක්නිසාද යත්, ඔවුන් සමානයන්ට සමානයන් පූජා කරන බව හෝ ඒ වෙනුවට, පහත් අය වඩා උසස් අයට පූජා කරන බව හෝ පැවසිය හැකිය; මක්නිසාද යත්, ඔවුහු මළවුන්ට ජීවමාන ජීවීන්ද, පණ නැති දේවලට තාර්කික ජීවීන්ද පූජා කරති. 2. නිදසුනක් වශයෙන්, ටෝරියානුවන් ලෙස හැඳින්වෙන සිතියන්වරු ඔවුන්ගේ ඊනියා කන්යා දේවතාවියට, නැව් සුන්බුන්වලින් දිවි ගලවා ගත් අය සහ ඔවුන් අල්ලා ගන්නා ඕනෑම ග්රීකයෙකු පූජා කරති. එමඟින් ඔවුන්ගේම මනුෂ්ය වර්ගයාට එරෙහිව අධර්මිෂ්ඨකම් කරමින්, ඔවුහු ඔවුන්ගේ දෙවිවරුන්ගේ ම්ලේච්ඡ ස්වභාවය එළිදරව් කළහ. එසේ අනතුරෙන් සහ මුහුදෙන් දෙවියන් වහන්සේ විසින් බේරාගන්නා ලද අය ඔවුහු මරා දමති. එසේ කිරීමෙන් ඔවුහු දෙවියන් වහන්සේට විරුද්ධව සටන් කරති. එසේ ඔවුහු ඔවුන්ගේම කුරිරු චරිත ස්වභාවයන් මගින් දෙවියන් වහන්සේගේ කරුණාව කලකිරීමට පත් කරති. තවත් සමහරු, යුද්ධයෙන් ජයග්රාහී ලෙස ආපසු පැමිණි විට, ඔවුන්ගේ සිරකරුවන් සිය දෙනෙකුගෙන් යුත් කණ්ඩායම්වලට බෙදා, සෑම කණ්ඩායමකින්ම එක් මිනිසෙකු රැගෙන, සෑම සිය දෙනෙකුගෙන්ම එසේ තෝරාගත් තැනැත්තා ඒරස්ට පූජා කරති. 3. ඔවුන්ගේ ම්ලේච්ඡ බවේ පිළිකුල් සහගත බව නිසා එවැනි භීෂණ සිදු කරන්නේ සිතියන්වරුන් පමණක් නොවේ. ඊට පටහැනිව, මෙම හැසිරීම විශේෂයෙන් පිළිම සහ බොරු දෙවිවරුන් හා සම්බන්ධ දුෂ්ටකමෙන් පැන නගින්නකි. මක්නිසාද යත්, ඊජිප්තුවරු වරක් හේරාට එවැනි මිනිස් ගොදුරු පූජා කළහ. එසේම ෆිනීෂියානුවෝ සහ ක්රීට් ජාතිකයෝ දරුවන් පූජා කිරීමෙන් ක්රෝනොස් සතුටු කිරීමට පුරුදුව සිටියහ. පුරාණ රෝමානු ජාතිකයෝ පවා ජුපිටර් ලැටියාරියස්, ඔහු හැඳින්වූ පරිදි, මිනිස් පූජාව තුළින් නමස්කාර කළහ. සමහරු එය එක් ආකාරයකින් එම බිලි පූජාවන් සිදු කළ අතර, සමහරු තවත් ආකාරයකින් එය සිදු කළහ. එහෙත් සියල්ලෝම, ව්යතිරේකයකින් තොරව, මෙම ක්රියාවන්හි යෙදී දූෂිත බව අත්දුටුවෝය. ඔවුන් මිනීමැරීමේ ක්රියාවෙන් වරදකාරි බවට පත් වූ අතර, ඔවුහු එවැනි පූජාවල දුමෙන් ඔවුන්ගේ දේවාල පුරවා ඔවුන්ගේම දේවාල දූෂණය කළහ. 4. මෙය පසුව මිනිස් වර්ගයාගේ ගණන් කළ නොහැකි තරම් වන නපුරට හේතු වන මූලාශ්රයක් බවට පත්විය. මක්නිසාද යත්, ඔවුන්ගේ බොරු දෙවිවරුන් එවැනි දේවලින් සතුටු වන බව ඔවුන් දුටු විට, ඔවුහු වහාම ඔවුන්ගේ දෙවිවරුන් සමාන වැරදි ක්රියාවන් ඒ හා සමාන අපරාධ අනුකරණය කිරීමට පටන් ගත්හ. ඔවුන් උසස් ජීවීන් ලෙස සැලකූ දේ අනුකරණය කිරීමෙන් ඔවුන්ට ගෞරවයක් ලැබෙනු ඇතැයි ඔවුහු විශ්වාස කළහ. මේ අනුව, වැඩිහිටියන් හා දරුවන් ඝාතන කිරීම සහ සියලු ආකාරයේ අවනීතියෙන් මනුෂ්ය වර්ගයා සංඛ්යාවෙන් අඩු විය. මක්නිසාද යත්, සෑම නගරයක්ම පාහේ සෑම ආකාරයකම අශිෂ්ටත්වයෙන් පිරී ගිය අතර, එය ඔවුන්ගේ දෙවිවරුන්ගේ ම්ලේච්ඡ ස්වභාවයේ සෘජු ප්රතිඵලයක් විය; ඔවුන් සියලු දෙනා විසින්ම විවෘතව පිළිගන්නා දුරාචාර හැසිරීම් ඇති තැනැත්තා හැරුණුකොට, මෙම පිළිමවල දේවාල තුළ සන්සුන්ව ජීවත් වූ කිසිවෙකු සිටියේ නැත.
26. මිථ්යාදෘෂ්ටිකවාදයේ සදාචාරාත්මක දූෂණයන් සියල්ලම දෙවිවරුන්ගෙන් ආරම්භ වූ බව පිළිගත යුතුය.
නිදසුනක් වශයෙන්, පුරාණ කාලයේ, ෆීනීෂියාවේ කාන්තාවෝ දේවාලවල වාඩි වී, තම ශරීර දෙවිවරුන්ට පූජා කරමින්, වේශ්යාකමෙන් දේවතාවිය සතුටු කරන බවත් එමගින් ඇගේ අනුග්රහය දිනා ගන්නා බවත් විශ්වාස කළහ. මේ අතර, පිරිමි අය පිරිමින් ලෙස ඔවුන්ගේ ස්වාභාවික අනන්යතාවය ප්රතික්ෂේප කළ අතර, කාන්තාවන් මෙන් ඇඳුම් ඇඳගෙන හැසිරුණෝය. මෙසේ කිරීමෙන් ඔවුහු තම ඊනියා දෙවිවරුන්ගේ මවට ගෞරව කරන බව සිතූහ. සෑම කෙනෙකුම වඩාත්ම දුරාචාරමය අය අතර ජීවත් වූ අතර හැසිරීමෙන් නරකම අය සමග තරග කළහ. ක්රිස්තුස් වහන්සේගේ ශුද්ධ සේවකයා වූ පාවුල් රෝම 1:26 පදයෙහි පැවසූ පරිදි ඒ මෙසේය: ඒ නිසා දෙවියන්වහන්සේ ඔවුන් නීච තෘෂ්ණාවලට භාරදුන්සේක. ඔවුන්ගේ ස්ත්රීහු ස්වාභාවික ව්යවහාරය ස්වභාවට විරුද්ධවූ ව්යවහාරයට වෙනස්කළෝය. එසේම පුරුෂයෝද ස්ත්රිය සම්බන්ධ ස්වාභාවික ව්යවහාරය අත්හැර ඔවුනොවුන් කෙරෙහි රාගයෙන් මත්ව, පුරුෂයෝ පුරුෂයන් සමඟ අශෝභන දේ කරමින්, තමුන්ගේ වරදවලට සුදුසු ඵල තමුන් තුළම ලැබුවෝය. 2. එහෙත් එවැනි ක්රියාවලින්, ඔවුන් පෙන්වන්නේ ඔවුන්ගේ ඊනියා දෙවිවරුන්ගේ ජීවිතද ඒ හා සමාන ලෙසම දුරාචාරවත් බවයි. සියුස්ගෙන්, ඔවුහු යෞවනත්වයේ දූෂිත බව සහ කාමමිථ්යාචාරය ඉගෙන ගත්හ; ඇෆ්රොඩයිට්ගෙන්, වේශ්යාකම උගත්හ; රියාගෙන්, අකීකරුකම උගත්හ; ඒරස්ගෙන්, මිනීමැරුම් උගත්හ; එසේම වෙනත් දෙවිවරුන්ගෙන්, නීති මගින් දඬුවම් කරනු ලබන සහ සෑම තාර්කික පුද්ගලයෙකුම වැළකී සිටින වෙනත් ඒ හා සමාන දේවල් උගත්හ. එසේ නම් එවැනි ජීවීන් දෙවිවරුන් ලෙස හැඳින්වීම සුදුසුද, නැතහොත් ඔවුන්ගේ දුරාචාර හැසිරීම නිසා ඔවුන් සතුන්ට වඩා අතාර්කික ජීවීන් ලෙස සැලකිය යුතු නොවේද? ඔවුන්ට නමස්කාර කරන අය සතුන්ට වඩා අතාර්කික සහ පණ නැති දේවල්වලට වඩා අඩු ආත්මයක් සහිත අය ලෙස අනුකම්පා කරනවාට වඩා සැබවින්ම මිනිසුන් ලෙස සැලකිය යුතුද? මක්නිසාද යත් ඔවුන් තම ආත්මයේ තර්කනයේ කොටස සලකා බැලුවේ නම්, ඔවුන් එවැනි ක්රියාවන්ට යොමු නොවනු ඇත. එසේ නැතිනම් ක්රිස්තුස් වහන්සේගේ පියාණන් වහන්සේ වන සැබෑ දෙවියන් වහන්සේ ප්රතික්ෂේප නොකරනු ඇත.
27. පොදු මිථ්යාදෘෂ්ටිකවාදය ප්රතික්ෂේප කිරීම පැහැදිලි බැවින්, අපි දැන් ස්වභාවධර්ම නමස්කාරයේ ඉහළ ආකාරයක් ආමන්ත්රණය කරමු. ස්වභාවධර්මයම, එහි කොටස්වල අන්තර් රඳා පැවැත්ම මගින්, දෙවියන් වහන්සේ වෙත යොමු වන අතර, ස්වභාවධර්මයේ ඕනෑම කොටසක් උත්තරීතර දෙවියන් වහන්සේ යැයි සිතීමෙන් අප වළක්වයි. මෙය දීර්ඝ ලෙස දක්වා ඇත.
එහෙත් සමහරවිට මේ දේවල් ඉක්මවා ඉදිරියට ගොස් ඇති සහ මැවීම කෙරෙහි බියෙන් සිටින අය, මෙම පිළිකුල් සහගත දේ එළිදරව් කිරීමෙන් ලජ්ජාවට පත් වී, සෑම අතින්ම පහසුවෙන් හෙළා දකිනු ලබන සහ ප්රතික්ෂේප කරනු ලබන දේ ප්රතික්ෂේප කිරීමට එක්වනු ඇත. එහෙත් ඔවුන්ට හොඳින් පදනම් වූ සහ පිළිතුරු දිය නොහැකි මතයක් ඇති බව සිතනු ඇත. එනම් ඔවුහු විශ්වයට සහ එහි කොටස්වලට නමස්කාර කිරීමට යොමු වෙති. 2. ඔවුන් හුදෙක් ලී කොට සහ ගල් හෝ මිනිසුන්ගේ සහ අතාර්කික පක්ෂීන්ගේ, උරගයින්ගේ සහ තිරිසනුන්ගේ රූපවලට නමස්කාර නොකරන බවත්, හිරු, සඳු, මුළු ස්වර්ගීය විශ්වයට, පෘථිවියට සහ මුළු ජල ලෝකයටම නමස්කාර කරන බවත්, ඒවාට සේවය කරන බවත් ඔවුන් පුරසාරම් දොඩනු ඇත. මේවා දිව්යමය නොවන බව කිසිවෙකුට ඔප්පු කළ නොහැකි බව ඔවුන් කියා සිටිනු ඇත. මන්ද මේවාට ජීවිතයක් හෝ හේතුවක් නොමැති බවත්, මනුෂ්යත්වයට වඩා උතුම් බවත් සියල්ලන්ටම පැහැදිලි වන බැවින්, එසේ වූවත් එකක් ස්වර්ගයේත් අනෙක පෘථිවියෙත් වාසය කරන තරමට, මනුෂ්යත්වයේ ස්වභාවය පවා ඉක්මවා යන බවත් පවසනු ඇත. 3. එසේ නම්, මෙම කරුණුද දැනගෙන පරීක්ෂා කිරීම වටින්නේය. මන්ද අපගේ තර්කය ඔවුන්ට එරෙහි සාක්ෂි සත්ය බව දක්වනු ඇත. අප මෙය ගැන බැලීිමට හෝ මෙය නිරූපණය කිරීමට පටන් ගැනීමට පෙර, මැවිල්ලම ඒවාට එරෙහිව උස් හඬින් සාක්ෂි දෙන බවත්, දෙවියන් වහන්සේ එහි මැවුම්කරුවාණන් වහන්සේ සහ නිර්මාණකරුවාණන් වහන්සේ බවත් පෙන්වා දෙයි. උන් වහන්සේ සියලු මැවිල්ල සහ සියල්ලම පාලනය කරන සේක. උන් වහන්සේ අපගේ ස්වාමින් වහන්සේ වන යේසුස් ක්රිස්තුස් වහන්සේගේ පියාණන් වහන්සේ වන සේක. එහෙත් දාර්ශනිකයන් ලෙස හඳුන්වන අය උන් වහන්සේගෙන් ඈත් වී උන් වහන්සේගෙන් පැමිණි මැවිල්ලට නමස්කාර කර ඒවා දේවත්වයට පත් කරති. එහෙත් එම මැවිල්ලම ඔවුන් ප්රතික්ෂේප කරන ස්වාමින් වහන්සේ පිළිගෙන නමස්කාර කරයි. 4. මිනිස්සු මැවිල්ලේ කොටස් කෙරෙහි එතරම් භක්තියකින් සිටින්නෝ නම්, ඔවුහු ඒවා දෙවිවරුන් ලෙස සලකන්නෝ නම්, එම කොටස්වල අන්යෝන්ය යැපීම මගින් ඔවුන් නිවැරදි කරනු ලැබිය යුතුය. මෙම අන්තර් රඳා පැවැත්මම, වාක්යාණන් වහන්සේගේ පියාණන් වහන්සේ එළිදරව් කර සාක්ෂි දරයි. උන් වහන්සේ මෙම කොටස්වල ස්වාමින් වහන්සේ සහ මැවුම්කරුවාණන් වහන්සේද වන සේක. මන්ද දිව්යමය නීතියේද පවසන පරිදි, උන්වහන්සේට කීකරු වීමේ නොබිඳුණු නීතිය මගින් ඒවා නිරන්තරයෙන් උන් වහන්සේගේ නීති අනුගමනය කරන බැවිනි. අහස දෙවියන් වහන්සේගේ මහිමය ප්රකාශ කරයි. ගුවන් තලය උන් වහන්සේගේ හස්ත කර්මාන්තය පෙන්වයි. 5. මේ සියල්ල පිළිබඳ ඇති සාක්ෂි අපැහැදිලි නැත. එහෙත් මේවා මනස සම්පූර්ණයෙන්ම අන්ධ නොවන ඕනෑම කෙනෙකුට ප්රමාණවත් තරම් පැහැදිලිය. මිනිසෙකු මැවිල්ලේ සෑම කොටසක්ම වෙන් කර ඒවා වෙන් වෙන්ව පරීක්ෂා කළහොත්, එනම් සූර්යයා වෙනම, චන්ද්රයා වෙනම, පෘථිවිය සහ වාතය, තාපය සහ සීතල, තෙතමනයෙහි සාරය සහ වියළි බව වෙන වෙනම ආදි වශයෙන් ඔවුන්ගේ අන්යෝන්ය බැඳීමෙන් වෙන් කර පරීක්ෂා කළහොත්, කිසිවෙකුට තනිවම පැවතිය නොහැකි බවත්, සියල්ලන්ටම එකිනෙකාගේ උපකාරය අවශ්ය බවත්, අන්යෝන්ය සහයෝගය තුළ පවතින බවත් ඔහු දකිනු ඇත. මක්නිසාද යත් සූර්යයා මුළු අහස වටේටම යන අතර එහි අන්තර්ගත වන අතර, මුළු අහසම වටා යයි. එසේ කිසි විටෙකත් ඔහුගේම කක්ෂයෙන් ඔබ්බට යා නොහැකි අතර චන්ද්රයා සහ අනෙකුත් තාරකා සූර්යයාගෙන් ආධාර ලැබෙන බවට සාක්ෂි දරයි. පෘථිවියද පැහැදිලිවම වැසි නොමැතිව එහි බෝග නිපදවන්නේ නැත, වැස්ස වලාකුළුවල ආධාරයෙන් තොරව බිමට වැටෙන්නේ නැත; එහෙත් වාතය නොමැතිව වලාකුළුවලට පවා පෙනී සිටින්නට හෝ පැවතීමට හෝ නොහැකිය. එසේම වාතය ඉහළ වාතයෙන් උණුසුම් වන නමුත් ආලෝකවත් වී දීප්තිමත් වන්නේ සූර්යයා මගින් මිස එය මගින්ම තනිවම නොවේය. 6. නැවතත්, ළිං සහ ගංගාවලට පොළොව නොමැතිව පැවතිය නොහැකිය. එහෙත් පොළොවද පොළොවෙන්ම උපකාර නොලබයි. එය ජල ක්ෂේත්රය මත තබා ඇති අතර, ජලයද එහි නියමිත ස්ථානයේ තබා ඇත. පෘථිවිය විශ්වයේ මධ්යයේ සවි කර ඇත. එසේම මුළු පෘථිවියම වටා ගලා යන මුහුද සහ මහා සාගරය සුළං පහර දෙන ඕනෑම තැනක සුළං මගින් චලනය වී ගලා යනු ලැබේ. අනෙක් අතට, සුළඟද තමන්ගෙන්ම ඇති නොවේ. එහෙත් මෙම විෂය පිළිබඳ ලියා ඇති අයට අනුව, පහළ වාතයට සාපේක්ෂව ඉහළ වාතයේ දැවෙන තාපය සහ ඉහළ උෂ්ණත්වයෙන් වාතයේ පැන නගින අතර ඒවා පහළ වාතය හරහා සෑම තැනකම හමා යයි. 7. එසේම ස්වභාවධර්මයේ ශරීරවල ස්වභාවය සෑදී ඇති මූලද්රව්ය හතර, එනම් උණුසුම, සීතල, තෙතමනය සහ වියළි බව. මේ දේවල් සැබවින්ම සංයෝජනය වී පවතින බවත්, වෙන් කර තනිවම ගතහොත් ඒවා වඩාත් බහුල මූලද්රව්යයේ පවතින බලයට අනුව එකිනෙක විනාශ කිරීමට නැඹුරු වන බවත් නොදැන සිටීමට තරම් ඔහුගේ තේරුම් ගැනීම විකෘති වී ඇත්තේ කවරෙකුගේද? මක්නිසාද යත් තාපය වැඩි ප්රමාණයක් තිබේ නම් සීතල මගින් විනාශ වන අතර, සීතල නැවතත් තාපයේ බලයෙන් ඉවත් කරනු ලැබේ. වියළි දේ නැවත තෙත් වීමෙන් තෙතමනය ඇති කරන අතර, තෙතමනය තාපය මගින් වියළී යයි.
28. එහෙත් කොස්මික් පද්ධතියම දෙවියන් වහන්සේ විය නොහැකිය. මක්නිසාද යත් එයින් අදහස් වන්නේ දෙවියන් වහන්සේ විවිධ කොටස්වලින් සෑදී ඇති අතර එමඟින් උන් වහන්සේ විසුරුවා හරිනු ලැබීමට යටත් වන බවයි.
එසේ නම්, මේ දේවල්වලට එකිනෙකාගේ උදව් අවශ්ය බව පෙනෙන්නට ඇති නිසා, මේමා දෙවිවරුන් විය හැකි වන්නේ කෙසේද? එසේ නැතිනම්, ඔවුන්ද එකිනෙකාගෙන් උපකාර ඉල්ලා සිටින විට, යමෙකුට ඔවුන්ගෙන් කිසිවක් ඉල්ලා සිටිය හැක්කේ කෙසේද? මක්නිසාද දෙවියන් වහන්සේ සම්බන්ධයෙන් උන් වහන්සේට කිසිවක් අවශ්ය නොවන බවත්, උන් වහන්සේ ස්වයංපෝෂිත බවත්, උන් වහන්සේ ස්වාධීන බවත්, උන් වහන්සේ තුළ සියල්ලටම පැවැත්ම ඇති බවත්, උන් වහන්සේට සියල්ල සේවය කරනවා වෙනුවට උන් වහන්සේ සියල්ලටම සේවය කරන බවත් සත්යයක් ලෙස පිළිගන්නේ නම්, සූර්යයා, චන්ද්රයා සහ මැවිල්ලේ අනෙකුත් කොටස්, ඒවා ඒ ආකාරයේ දෙවියන් නොවන අතර එකිනෙකාගේ උපකාර මත පවා රඳා පවතින විට ඒවා දෙවිවරුන් ලෙස හැඳින්වීම නිවැරදි වන්නේ කෙසේද? 2. එහෙත් සමහර විට, ඒවා වෙන වෙනම ගතහොත්, මෙම නිදර්ශනය ඇස්වලට පැහැදිලි වන පරිදි අපගේ විරුද්ධවාදීන් ඔවුන් යැපෙන්නන් බව පිළිගනු ඇත. එහෙත් ඔවුන් ඒවා එකට එකතු කර, සියල්ලම එකම ශරීරයකට ඒකාබද්ධ කර, මේ සමස්තය දෙවියන් වහන්සේ බවට ඔවුහු කියා සිටිති. මක්නිසාද සියල්ල එකට එකතු වූ විට, ඔවුන්ට බාහිර උදව් අවශ්ය නොවන බවත්, සමස්තය ගත් කල ස්වයංපෝෂිත සහ සෑම ආකාරයකින්ම ස්වාධීන බව ඔවුහු පවසති. මේ දේවල් නැවත වරක් ප්රතික්ෂේප කළ යුතු බවට අවම වශයෙන් දාර්ශනිකයන් වන්නට සිටින අය පවා අපට පවසනු ඇත. 3. මෙම තර්කය, පෙර තර්කවලට වඩා කිසි ලෙසකින් අඩු නොවන අතර, එමගින් ඔවුන්ගේ අධර්මිෂ්ඨකම සහ මහත් වූ නොදැනුවත්කම යන දෙකම පෙන්නුම් කරයි. මක්නිසාද යත්, සමස්තය කොටස්වලින් සෑදී ඇති අතර, කොටස් සමස්තය සෑදී ඇති විට, සමස්තය කොටස් එකතු කර සැදී ඇත්නම්, සහ කොටස්වලින් සමස්තය සැදී ඇතිනම්, සමස්තය සැදී ඇත්තේ එකිනෙක කොටස්වලිනි, එසේ එක් එක් කොටස සමස්තයේ කොටසක් පමණි. එහෙත් මෙය දෙවියන් වහන්සේ අවබෝධ කරගැනීමේ අදහසින් බොහෝ දුරස්ව පවතී. මන්ද දෙවියන් වහන්සේ සමස්තයක් මිස, බොහෝ කොටස්වලින් සැදුණු කෙනෙකු නොවන අතර, විවිධ මූලද්රව්යවලින් සමන්විත නොවන සේක. එහෙත් උන් වහන්සේම මුළු විශ්වයේම නිර්මාතෘවරයාණන් වහන්සේ වන සේක. දෙවියන් වහන්සේ ගැන ඔවුන් මෙසේ පවසමින් සිදු කරන්නේ කෙතරම් අධර්මිෂ්ඨකමක්ද යන්න බලන්න. මක්නිසාද යත් උන් වහන්සේ කොටස්වලින් සමන්විත නම්, උන් වහන්සේ තමන් වහන්සේට වඩා වෙනස් වන බවත්, ඒ අනුව විවිධ අසමාන කොටස්වලින් සැදී ඇති බව එයින් ගම්ය වේ. මක්නිසාද උන් වහන්සේ සූර්යයා නම්, උන් වහන්සේ චන්ද්රයා නොවන සේක; උන් වහන්සේ චන්ද්රයා නම්, උන් වහන්සේ පොළොව නොවන සේක; උන් වහන්සේ පොළොව නම්, උන් වහන්සේ මුහුද විය නොහැකිය. මේ ආකාරයෙන් අපට දිගටම පැවසිය හැකිය. එබැවින්, කොටස් එකින් එක ගැනීමෙන්, ඔවුන්ගේ න්යායේ විකාර සහගත බව කෙනෙකුට පැහැදිලි වේ. 4. එහෙත් මිනිස් සිරුර නිරීක්ෂණය කිරීමෙන් ලබාගත් මෙම ඊළඟ කරුණ ඔවුන්ගේ තර්ක ප්රතික්ෂේප කිරීමට ප්රමාණවත් වේ. මක්නිසාද යත් ඇස ඇසීමේ ඉන්ද්රිය නොවන සේම, කන අතක් නොවන්නේය: බඩ පියයුරු නොවන අතර, නැවතත් බෙල්ල පාදයක් නොවේය. මේ සෑම එකකටම තමන්ගේම කාර්යයක් ඇති අතර, එක ශරීරයක් මෙම සුවිශේෂී කොටස්වලින් සමන්විත වේ. භාවිතය සඳහා එහි කොටස් ඒකාබද්ධ කර ඇත, එහෙත් කාලයත් සමග ඒවා එකට එකතු කළ ස්වභාවධර්මය ඒවා දෙවියන් වහන්සේගේ කැමැත්ත පරිදි බෙදා වෙන් කිරීමට නියම කරනු ලැබ ඇත. උන් වහන්සේ එසේ කිරීමට නියෝග කර ඇති සේක – එබැවින් (එහෙත් ඉහළින් සිටින තැනැන් වහන්සේ මෙම තර්කයට සමාව දෙන සේක්වා), ඔවුන් මැවිල්ලේ කොටස් එක් ශරීරයකට ඒකාබද්ධ කර එය දෙවියන් වහන්සේ ලෙස ප්රකාශ කරනවා නම්, පහත කාරණා එයින් ගම්ය වනු ඇත. පළමුව, ඉහත පෙන්වා ඇති පරිදි උන් වහන්සේ තමෙන් වහන්සේට වඩා වෙනස් බව එයින් කියවේ; දෙවනුව, කොටස් වෙන්වීමට ඇති ස්වාභාවික ප්රවණතාවයට අනුකූලව, උන් වහන්සේ නැවත බෙදො වෙන් කිරීමට නියම කර ඇති බව ඉන් කියැවේ.
29. ස්වභාවධර්මයේ බල තුලනය පෙන්නුම් කරන්නේ එය සමස්තයක් ලෙස හෝ කොටස් වශයෙන් දෙවියන් වහන්සේ නොවන බවයි.
ඔවුන්ගේ දේව අභක්තිකකම ප්රතික්ෂේප කිරීමට තවත් ක්රමයක් නම් සත්යයේ ආලෝකය තුළින්ය. මන්ද දෙවියන් වහන්සේ ස්වභාවයෙන්ම ආධ්යාත්මික, අදෘශ්යමාන සහ ස්පර්ශ කළ නොහැකි අයෙකු වන සේක් නම්, ඔවුන් දෙවියන් වහන්සේ ශරීරයක් ලෙස සිතින් මවාගෙන අපට අපගේ ඇස්වලින් දැකිය හැකි සහ අපගේ අත්වලින් ස්පර්ශ කළ හැකි දේවල්වලට දිව්යමය ගෞරවය ලබා දෙමින් නමස්කාර කරන්නේ කෙසේද? 2. නැවතත්, දෙවියන් වහන්සේ ගැන පවසන ලද දේ සත්ය නම්, එනම් උන් වහන්සේ සර්වබලධාරී තැනැන් වහන්ස් බවත්, කිසිවකට උන් වහන්සේ කෙරෙහි උන් වහන්සේ අබිබවා පාලනයට බලයක් නොමැති බවත්, උන් වහන්සේට සියල්ල කෙරෙහි බලය ඇති බව සහ සියල්ල පාලනය කරන බවත්ය. මැවිල්ල දෙවියන් වහන්සේ පිළිබඳ මෙම නිර්වචනය සපුරා නොගන්නා බව මැවිල්ලට නමස්කාර කරන අයට නොපෙනෙන්නේ කෙසේද? මන්ද සූර්යයා පොළොව යට සිටින විට, පෘථිවියේ සෙවනැල්ල මගින් එහි ආලෝකය නොපෙනෙන බවට පත් කරන අතර, දිවා කාලයේදී සූර්යයා එහි දීප්තිමත් ආලෝකයෙන් සඳ සඟවා තබයි. හිම කැට බොහෝ විට බෝග විනාශ කරන අතර, ජලය පිටාර ගැලුවහොත් ගින්න නිවී යයි. වසන්තය ශීත කාලයට ඉඩ සලසයි, ගිම්හානය එහි නිසි සීමාවන් ඉක්මවා යාමට වසන්තයට ඉඩ නොදෙනු ඇත, එසේම සරත් සමය වන විට එය සිසිර සමයෙන් ඔබ්බට යාම වළක්වයි. 3. මේවා දෙවිවරුන් නම්, ඔවුන් එකිනෙකා විසින් ජය ගත යුතු හෝ එකිනෙකා විසින් සඟවනු ලැබිය යුතු හෝ නොවේය. එහෙත් තම තමන්ගේ අදාළ කාර්යයන් එකවර ඉටු කිරීම පිණිස සැමවිටම ඒවා එකට පැවතිය යුතුය. රාත්රියේදී සහ දිවා කාලයේදී හිරු, සඳු සහ අනෙකුත් තාරකා සමූහය එක හා සමානව බැබළිය යුතු අතර, සියල්ලන්ටම ආලෝකය ලබා දිය යුතුය, එවිට සියල්ල ඒවායින් ආලෝකවත් වනු ඇත. වසන්තය, ගිම්හානය, සරත් සමය සහ ශීත කාලය වෙනස් වීමකින් තොරව සහ එකට පැවතිය යුතුය. මුහුද උල්පත් සමග මිශ්ර වී මිනිසාට පොදුවේ තම බීම සැපයිය යුතුය. සන්සුන් බව සහ සුළං සහිත පිපිරීම් එකවර සිදුවිය යුතුය. ගින්න සහ ජලය එක්ව මිනිසාට එකම සේවයක් කළ යුතුය. මක්නිසාද යත්, අපගේ විරුද්ධවාදීන් පවසන පරිදි, ඔවුන් දෙවිවරුන් නම්, කිසිවෙකුට ඔවුන්ගෙන් කිසිදු හානියක් නොවන අතර, ඒවා මගින් හානියක් වන කිසිවක් නොකර, යහපත සඳහා සියල්ල කරනු ඇත. 4. එහෙත් ඒවායේ අන්යෝන්ය නොගැළපීම නිසා, මේ දේවල් කිසිවක් කළ නොහැකි නම්, අන්යෝන්ය වශයෙන් නොගැළපෙන සහ ආරවුල් ඇති කරගන්නා, ඒකාබද්ධ කිරීමට නොහැකි මේ දේවල්වලට, දෙවිවරුන්ගේ නාමය ලබා දිය හැකි වන්නේ කෙසේද, එසේ නැතිනම් දෙවියන් වහන්සේට ලැබිය යුතු ගෞරවය සහිතව ඒවාට නමස්කාර කිරීමට හැකි වන්නේ කෙසේද? ස්වභාවිකවම අසමගිය ඇති දේවල් අන් අයට ඔවුන්ගේ යාච්ඤාවන්වලට සාමය ලබා දී, ඔවුන්ට එකඟතාවයේ කතුවරුන් බවට පත් වන්නේ කෙසේද? එසේ නම්, සූර්යයා හෝ චන්ද්රයා හෝ මැවිල්ලේ වෙනත් කිසිදු කොටසක් හෝ, ගල්, රත්තරන් හෝ වෙනත් ද්රව්යවලින් සාදන ලද ප්රතිමා හෝ කවියාගේ ප්රබන්ධ කතාන්දරවලට විෂය වන සියුස්, ඇපලෝ සහ අනෙකුත් ඒවා සැබෑ දෙවිවරුන් යැයි සිතිය නොහැකිය: මෙය අපගේ තර්කයෙන් පෙන්වා දී ඇත. එහෙත් මේවායින් සමහරක් මැවිල්ලේ කොටස් වන අතර අනෙක් ඒවාට ජීවයක් ඇත්තේ නැත, අනෙක් ඒවා හුදෙක් මැරෙන සුලු මිනිසුන් පමණි. එබැවින් ඔවුන්ගේ නමස්කාරය සහ දේවත්වයට පත් කිරීම වූ කලි ආගමේ කොටසක් නොවේය, එහෙත් දෙවියන් නොමැතිකම සහ සියලු අභක්තිකකම ගෙන එන්නකි. එකම සැබෑ දෙවියන් වහන්සේ, එනම් ක්රිස්තුස් වහන්සේගේ පියාණන් වහන්සේ පිළිබඳ දැනුමෙන් පුළුල් ලෙස ඉවත් වීමේ සලකුණකි. 5. එසේ මේ ආකාරයෙන් මෙය ඔප්පු කරනු ලැබ ඇති අතර, ග්රීකයන්ගේ පිළිම වන්දනාව සියලු අභක්තිකකම්වලින් පිරී ඇති බව සහ එය හඳුන්වා දීම යහපත සඳහා නොව මිනිස් ජීවිතයේ විනාශය පිණිස වූ බවත් පෙන්නුම් කර ඇත. දැන් එන්න, අපගේ තර්කය ආරම්භයේදීම පොරොන්දු වූ පරිදි, අපි වැරැද්ද ප්රතික්ෂේප කිරීමෙන් පසුව, සත්යයේ මාවතේ ගමන් කරමු. එසේ විශ්වයේ නායකයාණන් වහන්සේ සහ මැවුම්කරුවාණන් වහන්සේ වන වාක්යාණන් වහන්සේගේ පියාණන් වහන්සේ දකිමු. එසේ කිරීමෙන් උන් වහන්සේ තුළින් අපට පියාණන් වහන්සේ තේරුම් ගත හැකි වන අතර, ග්රීකයන්ට ඔවුන් සත්යයෙන් කොතරම් දුරකට වෙන් වී ඇත්දැයි දැන ගත හැකි වනු ඇත.
2 කොටස
30. මිනිසාගේ ආත්මය බුද්ධිමත් වන බැවින්, එය තමන්ගේම ස්වභාවයට සත්යවාදී නම්, දෙවියන් වහන්සේ තනිවම දැනගත හැකිය.
අප කතා කරමින් සිටි මූලධර්ම ජීවිතයට ව්යාජ මඟ පෙන්වීමක් පමණක් බව ඔප්පු කරනු ලැබ ඇත; එහෙත් සත්යයේ මාර්ගය යථාර්ථවාදී සහ සැබෑ දෙවියන් වහන්සේ වෙත ළඟා වීම අරමුණු කරයි. එහෙත් එහි දැනගැන්ම සහ නිවැරදි අවබෝධය සඳහා, අප හැරුණුකොට වෙනත් කිසිවෙකු අවශ්ය නොවේ. දෙවියන් වහන්සේම සියල්ලටම වඩා ඉහළින් සිටින බැවින්, උන් වහන්සේ වෙත යන මාර්ගය දුරින් හෝ අපෙන් පිටත ඇත්තේ නැත. එහෙත් එය ඇත්තේ අප තුළමය. එසේම එය අපෙන්ම සොයා ගත හැකිය. පළමු අවස්ථාවේදී, මෝසෙස්ද ඉගැන්වූ පරිදි, ද්විතීය කථාව 30:14: ඇදහිල්ලේ වචනය ඔබේ හදවත තුළ ඇත්තේය. ගැලවුම්කරුවාණන් වහන්සේ එම කාරණයම ප්රකාශ කර තහවුරු කළ සේක. උන් වහන්සේ මෙසේ පැවසූ සේක: දෙවියන් වහන්සේගේ රාජ්යය ඔබ තුළය. 2. අප තුළ ඇදහිල්ල සහ දෙවියන් වහන්සේගේ රාජ්යය ඇති බැවින්, අපට ඉක්මනින්ම විශ්වයේ රජතුමාණන් වහන්සේ, පියාණන් වහන්සේගේ ගැලවීමේ වාක්යාණන් වහන්සේ දැකීමට සහ වටහා ගැනීමට හැකි වනු ඇත. පිළිම වන්දනා කරන ග්රීකයෝ මේ සම්බන්ධයෙන් නිදහසට කරුණු ඉදිරිපත් නොකරත්වා. එසේම වෙනත් කිසිවෙක් එවැනි මාර්ගයක් නොමැති බව ප්රකාශ කරමින් තමන්ම රවටා ගනිමින් ඔවුන්ගේ දේව අභක්තිකකමට කඩතුරාවක් සොයා නොගනිත්වා. මක්නිසාද අපි සියල්ලෝම ඒ මත පා තබා ඇති අතර, සියල්ලන්ම එය කරණකොටගෙන ගමන් කිරීමට කැමති නොවුණත්, එය අප සතුව ඇත. එහෙත් අපි එයින් ඉවත් වී වැරදි මාර්ගයට යන්නෙමු. එයට හේතුව බාහිරින් ඔවුන් ආකර්ෂණය කර ගන්නා ජීවිතයේ සතුට නිසාය. මේ මාර්ගය කුමක්ද? යනුවෙන් යමෙකු ඇසුවොත්, මා කියන්නේ එය අප සෑම කෙනෙකුගේම ආත්මය සහ එහි වාසය කරන බුද්ධිමත්කම බවයි. මක්නිසාද යත්, එයින් පමණක්ම දෙවියන් වහන්සේ මෙනෙහි කර වටහා ගත හැකි නිසාය. 4. ඔවුන් දෙවියන් වහන්සේව ප්රතික්ෂේප කළාක් මෙන්, අභක්තික මිනිසුන්ද තමන්ට ආත්මයක් ඇති බව ප්රතික්ෂේප කරන්නේ නම් මිස, එය ඔවුන් පවසන අනෙක් දේට වඩා විශ්වාස කළ හැකිය. මන්ද බුද්ධියක් ඇති මිනිසුන්ට එහි නිර්මාතෘවරයාණන් වහන්සේ සහ මැවුම්කරුවාණන් වහන්සේ වන දෙවියන් වහන්සේ ප්රතික්ෂේප කිරීම නොගැළපේ. එසේ නම්, සරල අය වෙනුවෙන්, සෑම මනුෂ්යයෙකුටම ආත්මයක් ඇති බවත්, එම ආත්මය තාර්කික බවත් කෙටියෙන් පෙන්වීම අවශ්ය වේ; විශේෂයෙන්ම ඇතැම් නිකායික අය මෙය ප්රතික්ෂේප කරති. ඔවුහු මිනිසා ශරීරයේ දෘශ්යමාන ස්වරූපයට වඩා වැඩි දෙයක් නොවන බව සිතති. මෙම කරුණ ඔප්පු වූ පසුව, පිළිමවලට එරෙහිව ඔවුන්ට ඔවුන්ගේම පුද්ගලයින් තුළ පැහැදිලි සාක්ෂියක් ලැබෙනු ඇත.
31. තාර්කික ආත්මයේ පැවැත්ම පිළිබඳ සාක්ෂි. (1) තිරිසනුන් හා මිනිසාගේ වෙනස. (2) මිනිසාගේ විෂයබද්ධ චින්තනයේ බලය. සංගීතඥයාට ඔහුගේ සංගීත භාණ්ඩය මෙන් චින්තනය යනු දැනීමයි. සිහිනවල සංසිද්ධි මෙය සනාථ කරයි.
පළමුව, එසේ නම්, ආත්මයේ තාර්කික ස්වභාවය අතාර්කික ජීවීන්ගෙන් එහි වෙනස මගින් දැඩි ලෙස තහවුරු වේ. මක්නිසාද යත්, පොදු භාවිතය ඔවුන්ට එම නම, එනම්, මානව වර්ගයාගේ ජාතිය තාර්කිකය, යනුවෙන් පවසන්නේ එබැවිනි. 2. දෙවනුව, මිනිසා පමණක් තමාට බාහිර කාරණා ගැන සිතන බවත්, ඇත්ත වශයෙන්ම නොපවතින දේවල් පිළිබඳ හේතු පිළිබඳ සිතන බවත්, මෙනෙහි කිරීම ක්රියාත්මක කරන බවත්, විකල්ප තර්කනයන්ගෙන් වඩා හොඳ දේ විනිශ්චය මගින් තෝරා ගන්නා බවත් යන කාරණා සාමාන්ය සාක්ෂි නොවේය. මක්නිසාද අතාර්කික සතුන්ට පෙනෙන්නේ පවතින දේ පමණක් වන අතර, ඔවුන්ට ලැබෙන ප්රතිවිපාක හානිකර වුවද, ඔවුන්ගේ ඇසට හමුවන දෙයින් පමණක් ඔවුහු පෙලඹෙති. මිනිසා තමා දකින දෙයින් පමණක් පෙලඹෙන්නේ නැත. එහෙත් ඔහු තමාගේ ඇස්වලින් දකින දේ සිතීමෙන් විනිශ්චය කරන්නේය. බොහෝ විට උදාහරණයක් ලෙස ඔහුගේ ආවේගයන් තර්කනය මගින් ප්රගුණ කරනු ලැබේ; එසේම ඔහුගේ තර්කනය පසුව කරනු ලබන මෙනෙහි කිරීමට යටත් වේ. සෑම කෙනෙකුම, ඔහු සත්යයේ මිතුරෙකු නම්, මනුෂ්ය වර්ගයාගේ බුද්ධිමත් බව ශාරීරික ඉන්ද්රියන්ගෙන් වෙනස් බව වටහා ගනී. 3. එබැවින්, එය වෙනස් බැවින්, එය ඉන්ද්රියයන් විනිශ්චය කරන්නෙකු ලෙස ක්රියා කරන්නේය. එසේම ඒවා ඔවුන්ගේ වස්තූන් අල්ලා ගන්නා අතරතුර, බුද්ධිය මගින් වෙන්කර හඳුනා ගැනීම, මතක් කර ගැනීම සහ ඔවුන්ට හොඳම දේ පෙන්වීම සිදු කෙරෙයි. මක්නිසාද යත් ඇසෙහි එකම කාර්යය වන්නේ දැකීමයි, කන්වල කාර්ය වන්නේ ඇසීමයි, මුඛයේ කාර්ය රස බැලීමයි, නාස්පුඩුවල කාර්ය සුවඳ දැනීම සහ අත්වල කාර්ය ස්පර්ශ කිරීම වේ. එහෙත් කෙනෙකු දැකිය යුතු සහ ඇසිය යුතු දේ, ස්පර්ශ කළ යුතු දේ, රස බැලිය යුතු දේ සහ සුවඳ දැනීම අවශ්ය දේ, ඉන්ද්රියයන්ගෙන් ඔබ්බට යන්නකි. එසේ එම කාරණා ආත්මයට සහ එහි වාසය කරන බුද්ධියට අයත් වේ. අතට කඩු තලයක් අල්ලා ගැනීමටත්, මුඛයට විෂ රස බැලීමටත් හැකියාව ඇත, එහෙත් බුද්ධියෙන් විනිශ්චය කරන්නේ නම් මිස මේ දේවල් හානිකර බව කිසිවෙකු දන්නේ නැත. 4. මෙය වඩාත් පැහැදිලිව තේරුම් ගැනීමට, අපට සංසන්දනයක් සලකා බැලිය හැකිය: එය දක්ෂ සංගීතඥයෙකුගේ අතේ හොඳින් නිර්මාණය කරන ලද වීණාවක් තිබෙනවා වැනිය. වීණාවේ තත්වලට ඉහළ, පහත් හෝ අතරමැදි, තියුණු හෝ වෙනස් ආකාරයේ තමන්ගේම වෙනස් ස්වරයක් ඇති අතරම, එසේ වූවද ඒවායේ එකතුව සහ කාල නිර්ණය සංගීතඥයා නොමැතිව හඳුනාගත නොහැකිය. මක්නිසාද යත්, වීණාව අල්ලාගෙන සිටින තැනැත්තා තත් හසුරුවමින් ඒවා එකිනෙක තාලයට ස්පර්ශ කරන විට, එහි තාලය ප්රකාශ වන අතර කාලය නිවැරදි වේ. ඒ හා සමානව, ඉන්ද්රියන් ශරීරය තුළ වීණාවක් මෙන් පිහිටා ඇති විට, දක්ෂ බුද්ධිය මගින් ඒවා පාලනය කරන්නේය. එවිට ආත්මයද ඒවා වෙන්කර හඳුනාගෙන එය කරන්නේ කුමක්ද සහ එය ක්රියා කරන්නේ කෙසේද යන්න දැනගනී. 5. එහෙත් මෙය පමණක් මනුෂ්ය වර්ගයාට ආවේණික වන අතර, මිනිස් වර්ගයාගේ ආත්මය තුළ තාර්කික වන්නේ මෙයයි, එමඟින් මිනිස් බුද්ධිය තිරිසන් සතුන්ගෙන් වෙනස් වන අතර එය ශරීරයේ දැකිය යුතු දේට වඩා සැබවින්ම වෙනස් බව පෙන්නුම් කරයි. බොහෝ විට, උදාහරණයක් ලෙස, ශරීරය පොළොවේ වැතිර සිටින විට, මිනිසා ස්වර්ගයේ ඇති දේ සිතින් මවාගෙන මෙනෙහි කරයි. බොහෝ විට ශරීරය නිහඬව සිටින විට, විවේකයෙන් හා නිදාගෙන සිටින විට, මිනිසා තමාගේ අභ්යන්තරයට ගමන් කරන අතර, තමාගෙන් පිටත ඇති දේ දකී, වෙනත් රටවලට ගමන් කරයි, ඒ රටවල ඇවිදියි, ඔහුගේ හඳුනන අය හමුවෙයි, සහ බොහෝ විට මෙම ක්රම මගින් දවසේ ක්රියාවන් පුරෝකථනය කරයි. එහෙත් මිනිසා තමාට එහා ගිය දේවල් ගැන සිතන සහ වටහා ගන්නා තාර්කික ආත්මය හැරුණුකොට මෙය අන් කුමක් විය හැකිද?
32. (3) ශරීරයට එවැනි සංසිද්ධි ඇති කළ නොහැකිය; ඇත්ත වශයෙන්ම තාර්කික ආත්මයේ ක්රියාව ශාරීරික අවයවවල සහජ බුද්ධිය පාලනය කිරීමෙන් දක්නට ලැබේ.
තර්කය ප්රතික්ෂේප කිරීම සඳහා නිර්ලජ්ජිතව රැකවරණය ලබන අයගේ ප්රයෝජනය සඳහා අපගේ නිරූපණය සම්පූර්ණ කිරීම සඳහා අපි තවත් කරුණක් එකතු කරමු. ශරීරය ස්වභාවයෙන්ම මැරෙන සුලු වූවත්, මිනිසා අමරණීයත්වයේ දේවල් ගැන තර්ක කරන්නේ කෙසේද, එමෙන්ම බොහෝ විට, ගුණධර්මවලට අවශ්ය වූ විට, මරණයට මුහුණ දීමට තෝරා ගන්නේ කෙසේද? නැතහොත්, ශරීරය ටික කලකට පමණක් පවතින බැවින්, මිනිසා තමා ඉදිරියේ ඇති දේ හෙළා දැකීම පිණිස සහ ඉන් ඔබ්බට ඇති දේට ආශා කිරීම පිණිස සදාකාලික දේවල් ගැන සිතන්නේ කෙසේද? ශරීරයට තමා පිළිබඳම ස්වයංසිද්ධව එවැනි සිතුවිලි ඇති කර ගත නොහැකි අතර, තමාටම බාහිර දේ ගැන සිතීමටද නොහැකිය. මක්නිසාද එය මැරෙන සුලු වන අතර යම් කාලයක් සඳහා පමණක් පවතින්නකි. මේ අනුව, ශරීරයට විරුද්ධ වන කාරණා සහ එහි ස්වභාවයට පටහැනි කාරණා ශරීරය සිතන කල, එය ස්වභාවයෙන්ම වෙනස් විය යුතු බව එයින් කියැවේ. එසේ නම්, තාර්කික හා අමරණීය ආත්මයක් හැරුණුකොට මෙය අන් කුමක් විය හැකිද? මක්නිසාද යත්, සංගීතඥයා තම වීණාවෙන් සිදු කරන්නාක් මෙන්, එය පිටත නොව ශරීරය තුළ උසස් දේවල දෝංකාරය හඳුන්වා දෙයි. 2. නැතහොත් නැවතත්, ඇස ස්වභාවිකවම දැකීමට සහ ඇසීමට කන පිහිටුවා ඇති බැවින්, ඒවා සමහර වස්තූන්ගෙන් හැරී අනෙක් ඒවා තෝරා ගන්නේ කෙසේද? මක්නිසාද ඇස එවැනි දේ දැකීමෙන් ඉවතට හරවන්නේ කවුද? නැත්නම් කන, එහි ස්වාභාවික ක්රියාකාරිත්වය වන ඇසීමෙන් වසා දමන්නේ කවුද? නැතහොත් දේවල් රස විඳීමට ස්වාභාවික වන තාලයේ ස්වාභාවික නැඹුරුව බොහෝ විට වළක්වන්නේ කවුද? නැතහොත් යමක් ස්පර්ශ කිරීමේ ස්වාභාවික ක්රියාකාරකම්වලින් අත වළක්වන්නේ කවුද, එසේත් නැතහොත් සුවඳ දැනීම එහි සාමාන්ය ව්යායාමයෙන් ඉවතට හරවන්නේ කවුද? නැතහොත් ශරීරයේ ස්වාභාවික සහජ බුද්ධියට එරෙහිව ක්රියා කරන්නේ කවුද? නැතහොත් ශරීරය, එහි ස්වාභාවික ගමන් මාර්ගයෙන් හැරී, තවත් කෙනෙකුගේ දිශාවට හැරී, එම අනෙකාගේ අණ පරිදි මඟ පෙන්වීමට ඉඩ දෙන්නේ කෙසේද? ඇත්ත වශයෙන්ම, මේ දේවල් මගින් පැහැදිලිවම තාර්කික ආත්මය ශරීරය පාලනය කරන බව පමණක් ඔප්පු කරයි. 3. මක්නිසාද යත් ශරීරය තමාම චලනය වීමට පවා සකසා නැත, එහෙත් එය තවත් කෙනෙකුගේ කැමැත්තට අනුව ගෙන යනු ලැබේ. එය අශ්වයෙකු තමාම වියගතකට සවි කර නොගන්නා අතර, එහෙත් ඔහුගේ ස්වාමියා විසින් මෙහෙයවනු ලබන ආකාරයටය. එබැවින් මිනිසුන්ට යහපත් දේ කිරීමට සහ නපුරෙන් වැළකී සිටීමට නීති රීති ඇත. තිරිසන් සතුන් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, නපුර තාර්කිකත්වයෙන් සහ අවබෝධ කර ගැනීමේ ක්රියාවලියෙන් පිටත පවතින බැවින් යහපත සහ නපුර ඔවුන් විසින් සලකනු නොලැබේ, නැතිනම් ඔවුන්ට සංජානනය නොවේ. එමනිසා, මිනිසා තුළ තාර්කික ආත්මයක පැවැත්ම අප ප්රකාශ කළ දෙයින් ඔප්පු වන බව මම සිතමි.
33. ආත්මය අමරණීයයි. (1) එය ශරීරයෙන් වෙනස් වීම, (2) එය චලනයේ ප්රභවය වීම, (3) පරිකල්පනයෙන් සහ චින්තනයෙන් ශරීරයෙන් ඔබ්බට යාමට එහි ඇති බලය මගින් ඔප්පු වේ.
එහෙත් ආත්මය අමරණීය ලෙස සාදා ඇති බව සභාවේ ඉගැන්වීමේ තවත් කරුණක් බව, එය පිළිම පෙරළා දැමිය යුතු ආකාරය පෙන්වීම උදෙසා ඔබ දැනගත යුතු තවත් කාරණයකි. එහෙත් ශරීරය ගැන අප දන්නා දෙයින් සහ ශරීරය සහ ආත්මය අතර වෙනස මගින් අප මේ කාරණා පිළිබඳ දැනගැන්මකට වඩාත් සෘජුවම පැමිණිය යුතුය. මක්නිසාද යත්, අපගේ තර්කය ආත්මය ශරීරයෙන් වෙනස් බව ඔප්පු කර ඇත්නම්, ශරීරය ස්වභාවයෙන්ම මැරෙන සුලු වන අතර, එයින් ආත්මය අමරණීය බව පෙන්වා දෙයි. මන්ද එය ශරීරය මෙන් නොවන බැවිනි. 2. නැවතත්, අප පෙන්වා දී ඇති පරිදි, ආත්මය ශරීරය චලනය කරන අතර වෙනත් දේවලින් චලනය නොවන්නේ නම්, එයින් අදහස් වන්නේ ආත්මයේ චලනය ස්වයං-සිද්ධව ආරම්භ වන බවත්, ශරීරය පෘථිවියේ වෙන් කිරීමෙන් පසුවද මෙම ස්වයං-සිද්ධව ආරම්භ වන චලනය දිගටම පවතින බවත්ය. එසේ නම්, ආත්මය ශරීරය මගින් චලනය වූයේ නම්, එහි චලනය කරන්නාගෙන් වෙන්වීම එහි මරණයට හේතු වනු ඇත. එහෙත් ආත්මය විසින් ශරීරය චලනය කරනු ලබන්නේ නම්, එය තමා විසින්ම චලනය වන බව ඊටත් වඩා නිශ්චිතවම අදහස් කරයි. තවද එය තමා විසින්ම චලනය කරනු ලබන්නේ නම්, එය ශරීරය ඉක්මවා ජීවත් වන බව එයින් කියැවේ. 3. මක්නිසාද යත් ආත්මයේ චලනය එහි ජීවිතයේ චලනයට සමාන වන නිසාය, ඇත්ත වශයෙන්ම, අපි ශරීරය චලනය වන විට ජීවත් වන බව කියමු, එය චලනය නතර වූ විට එහි මරණය සිදු වූ බව කියමු. එහෙත් ශරීරය තුළ ආත්මයේ ක්රියාකාරිත්වයෙන් මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම පැහැදිලි කළ හැකිය. මක්නිසාද යත්, ආත්මය ශරීරය සමග සම්බන්ධ වී ඒකාබද්ධ වූ විට පවා, එය ශරීරයේ කුඩා මානයන් තුළ හෝ ප්රමාණයෙන් සමාන නොවේ නම්, එසේ වූවත් බොහෝ විට, ශරීරය චලනය නොවී, ඇඳේ වැතිර සිටින විට, මරණයට සමාන නින්දක සිටින විට, ආත්මය තමන්ගේම බලයෙන් අවදියෙන් සිටී නම්, ශරීරයේ ස්වාභාවික හැකියාව ඉක්මවා යන්නේ නම්, සහ, ආත්මය ශරීරය ඇතුළත රැඳී සිටින විටම, ශරීරයෙන් ඉවතට ගමන් කරන විට, පොළොවට ඉහළින් ඇති දේවල් සිතින් මවා ගනියි, එසේම දකියි, එසේම බොහෝ විට භෞමික හා ශාරීරික ජීවිතයෙන් ඔබ්බට සිටින ශුද්ධවන්තයන් සහ දේවදූතයන් සමග පවා කතා කරයි. එසේම ආත්මයේ අවබෝධයේ පාරිශුද්ධභාවය පිළිබඳ විශ්වාසය තුළ ඔවුන් වෙත ළඟා වේ; එසේ නම් ඊටත් වඩා, ඔවුන් එකට එකතු කළ දෙවියන් වහන්සේ විසින් නියම කරන ලද කාලය තුළ ආත්මය ශරීරයෙන් වෙන් වූ විට, අමරණීයභාවය පිළිබඳ පැහැදිලි දැනුමක් එයට නොලැබෙනු ඇත්ද? මක්නිසාද යත්, ආත්මය ශරීරය සමග සම්බන්ධ වූ විට පවා, එය ශරීරයෙන් බාහිරව ජීවිතයක් ගත කළේ නම්, ශරීරයේ මරණයෙන් පසුව එහි ජීවිතය බොහෝ සෙයින් ශරීරයෙන් බාහිරව පවතිනු ඇත. එසේම අපගේ ස්වාමින් වහන්සේ වන යේසුස් ක්රිස්තුන් වහන්සේ වන උන් වහන්සේගේම වාක්යාණන් වහන්සේ තුළින් එය මැවූ දෙවියන් වහන්සේගේ කැමැත්තෙන් ආත්මය නිමක් නැතිව ජීවත් වනු ඇත. 4. මක්නිසාද ආත්මය අමරණීය හා සදාකාලික දේවල් ගැන සිතන්නේ සහ මතක තබා ගන්නේ මේ නිසාය. මන්ද එයම අමරණීය බැවිනි. ශරීරය මැරෙනු සුලු වන බැවින්, මැරෙන සුලු දේවල් වටහා ගන්නා ඉන්ද්රියන් ඇති සේම, ආත්මය අමරණීය දේවල් මෙනෙහි කර දකින බැවින්, එය අමරණීය බවත් සදහටම ජීවත් වන බවත් එයින් කියැවේ. මක්නිසාද යත් අමරණීයභාවය පිළිබඳ අදහස් සහ සිතුවිලි කිසි විටෙකත් ආත්මයෙන් ඉවත් නොවී එය තුළ පවතින අතර එහි අමරණීයභාවය සහතික කරන ඉන්ධන ලෙස පවතී. එසේ නම්, ආත්මයට දෙවියන් වහන්සේ දැකීමේ හැකියාව ඇති අතර එසේ කිරීමට තමන්ගේම මාධ්යයක් වන්නේ මෙයයි, පිටතින් නොව තමාගෙන්ම දෙවියන් වහන්සේගේ වචනය පිළිබඳ දැනුම සහ අවබෝධය ලබා ගනී.
34. එසේ නම්, ආත්මය පාපයේ පැල්ලම් ඉවත් කළහොත් පමණක් දෙවියන් වහන්සේ කෙලින්ම දැන ගැනීමට හැකි වේ. ආත්මය නිර්මාණය කරන ලද දෙවියන් වහන්සේගේ වාක්යාණන් වහන්සේගේ ප්රතිරූපය අනුව පිළිබිඹු කරන එහිම තාර්කික ස්වභාවය වේ.
එහෙත් පාපය තම දර්ශනය මත ඇද ගන්නා කඩතුරාව බිඳ දැමීමට නොහැකි වුවද, එය තවමත් දෙවියන් වහන්සේට මැවීමේ සාක්ෂිකරු ඉදිරියේ සිටී. එසේ නම්, අපි කලින් පැවසූ දේ නැවත නැවතත් කියමු: එනම් මිනිසුන් දෙවියන් වහන්සේ ප්රතික්ෂේප කර ආත්මයක් නොමැති දේට නමස්කාර කළාක් මෙන්, ඔවුන්ට තාර්කික ආත්මයක් නොමැති බව සිතීමෙන්, ඔවුන්ට වහාම ඔවුන්ගේ අඥානකමේ දඬුවම ලැබේ. එනම්, ඔවුන් අතාර්කික ජීවීන් අතරට ගණන් ගනු ලැබීමය. මේ අනුව, තමන්ගේම ආත්මයක් නොමැතිකම නිසා මෙන්, ඔවුන් මිථ්යා විශ්වාසයෙන් ආත්මයක් නැති දෙවිවරුන්ට නමස්කාර කරන අතර, එබැවින් ඔවුහු අනුකම්පාව ලැබීමට සහ මඟ පෙන්වීම ලැබීමට සුදුසු අය වෙති. 2. එහෙත් ඔවුන් ආත්මයක් ඇති බව කියා සිටින්නේ නම් සහ තාර්කික මූලධර්මය ගැන ආඩම්බර වන්නේ නම්, සහ එය නිවැරදිව නම්, ඔවුන් ආත්මයක් නොමැති ලෙස, තර්කයට එරෙහිව යාමට සහ ඔවුන් කළ යුතු ආකාරයට නොසිතා, දෙවියන් වහන්සේට වඩා තමන් උසස් කර ගන්නේ ඇයි? මක්නිසාද යත්, අමරණීය හා ඔවුන්ට නොපෙනෙන ආත්මයක් ඔවුන්ට තිබෙන බැවින්, ඔවුහු දෘශ්යමාන හා මැරෙන සුලු දේවලින් දෙවියන් වහන්සේගේ සමානත්වයක් ඇති කර ගනිති. නැතහොත්, ඔවුන් දෙවියන් වහන්සේගෙන් ඉවත් වූ ආකාරයටම, ඔවුන් නැවත උන් වහන්සේ වෙතට නොයන්නේ ඇයි? මක්නිසාද යත්, ඔවුන් තම අවබෝධය දෙවියන් වහන්සේ වෙතින් ඉවතට හරවාගෙන, දෙවිවරුන් ලෙස නොතිබූ දේවල් සිතින් මවා ගත්තාක් මෙන්, ඔවුන්ගේ ආත්මයේ බුද්ධියෙන් නැඟී සිට නැවත දෙවියන් වහන්සේ වෙත හැරීමට ඔවුන්ට හැකිය. 3. එහෙත් ඔවුන් පැලඳ සිටින කාමරාගයේ සියලු අපිරිසිදුකම් පසෙකලා, ඔවුන්ගේ ආත්මය දූෂිත කර ඇති සියලුම විදේශීය කාරණාවන් ඉවත් කර, එය නිර්මාණය කරන ලද ආකාරයටම එහි මුල් සරල බව එළිදරව් කරන තෙක් එය නිරන්තරයෙන් සෝදා හරින්නේ නම්, ඔවුන්ට ආපසු හැරී ජීවත් විය හැකිය. එසේ ඔවුන්ට පියාණන් වහන්සේගේ වාක්යාණන් වහන්සේගේ ස්වරූපයෙන් ඔවුන් මුලින් මවා ඇති අතර, ඔවුන්ට උන් වහන්සේ දැකගත හැකි වනු ඇත. මක්නිසාද ආත්මය දෙවියන් වහන්සේගේ ස්වරූපයට හා සමානත්වයට අනුව සාදනු ලැබ ඇත. එය දෙවියන් වහන්සේ නමැති පුද්ගලයාණන් වහන්සේ තුළ ශුද්ධලියවිල්ල අපට පවසන කල අපි දකිමු. තවද දෙවියන්වහන්සේ: අපගේ ස්වරූපයෙන් අපගේ සමානත්වය ලෙස මනුෂ්යයා සාදම්හ. උත්පත්ති 1:26 එමනිසා, ආත්මය එය ආවරණය කරන පාපයේ සියලු අපිරිසිදුකම් ඉවත් කර උන් වහන්සේගේ ස්වරූපයේ සමානත්වය පමණක් එහි පාරිශුද්ධත්වයෙන් යුක්තව රඳවා ගත් විට, මෙම සමානත්වය නිසැකවම ශරීරය තුළ සම්පූර්ණයෙන්ම දීප්තිමත් වූ විට, ආත්මය නිසැකවම කැඩපතකින් මෙන් පියාණන් වහන්සේගේ රූපය, එනම් වාක්යාණන් වහන්සේ දකියි. උන් වහන්සේ තුළින් ගැලවුම්කරුවාණන් වහන්සේගේ ස්වරූපය වන පියාණන් වහන්සේ පිළිබඳ අවබෝධය ලබා ගනියි. 4. නැතහොත්, බාහිර දේවල් එහි අවබෝධය අපැහැදිලි බවට පත් කර උසස් දේ දැකීමට බාධා කරන නිසා ආත්මයේම උපදෙස් ප්රමාණවත් නොවන්නේ නම්, එහෙත්, පෙනෙන දේවලින් දෙවියන් වහන්සේ පිළිබඳ දැනුම ලබා ගැනීමට තවමත් හැකිය, මන්ද මැවීම, අකුරුවලින් ලියා ඇති පරිදි, එහි පිළිවෙළ හා සමගිය තුළින්, එහිම ස්වාමින් වහන්සේ සහ මැවුම්කරුවාණන් වහන්සේ, මහත් හඬකින් ප්රකාශ කරන්නේය.
3 කොටස
35. මැවීම දෙවියන් වහන්සේගේ එළිදරව්වකි; විශේෂයෙන් සමස්තය පුරා පැතිරී ඇති පිළිවෙළ හා සමගිය තුළ වන එළිදරව්වකි.
දෙවියන් වහන්සේ මනුෂ්ය වර්ගයාට යහපත් හා ප්රේමණීය වන අතර, උන් වහන්සේ විසින් නිර්මාණය කරන ලද ආත්මයන් කෙරෙහි සැලකිලිමත්ය. උන් වහන්සේ ස්වභාවයෙන්ම අදෘශ්යමාන සහ තේරුම්ගත නොහැකි තැනැන් වහන්සේ වන බැවින්, සියලු මැවිල්ලේ පැවැත්මට වඩා උන් වහන්සේගේ පැවැත්ම මැවිල්ල අබිබවා ඇති බැවින්, එම හේතුව නිසා මිනිස් වර්ගයා උන් වහන්සේ පිළිබඳ දැනගැන්මෙන් මග හැරීමට ඉඩ තිබුණි. මන්ද උන් වහන්සේ මවනු නොලැබූ තැනැන් වහන්සේ වන අතර, උන් වහන්සේම කිසිවක් නොමැතිව සියල්ල මැවූ සේක. මේ හේතුව නිසා දෙවියන් වහන්සේ උන් වහන්සේගේම වාක්යාණන් වහන්සේ කරණකොටගෙන විශ්වයට එහි ඇති අනුපිළිවෙළ ලබා දුන් සේක. එසේ කළේ උන් වහන්සේ ස්වභාවයෙන්ම අදෘශ්යමාන වන බැවිනි, මිනිසුන්ට උන් වහන්සේගේ ක්රියාවන් මගින් ඕනෑම ආකාරයකින් උන් වහන්සේ දැන ගැනීමට හැකි වන පිණිසය. මක්නිසාද යත් බොහෝ විට කලාකරුවා නොපෙනෙන විට පවා ඔහුගේ කෘති මගින් ඔහු දැනගත හැකිය. 2. ෆිඩියස් නම් මූර්ති ශිල්පියා ගැන ඔවුන් පවසන පරිදි, ඔහුගේ කලා කෘති, ඒවායේ සමමිතිය සහ ඒවායේ කොටස්වල අනුපාතය තුළින්, ඔහුම එම ස්ථානයෙහි නොමැති වුවද, ඒවා දෙස බලන අයට ෆිඩියස් එළිදරව් කරන්නේය. එසේම, විශ්වයේ අනුපිළිවෙළ අනුව, උන් වහන්සේ ශාරීරික ඇස්වලින් නොපෙනුණත් දෙවියන් වහන්සේ එහි නිර්මාතෘවරයාණන් වහන්සේ සහ කලාකරුවාණන් වහන්සේ හඳුනාගත යුතුය. මක්නිසාද දෙවියන් වහන්සේ උන් වහන්සේ අදෘශ්යමාන ස්වභාවය මත තමන් වහන්සේගේ ස්ථාවරය ගෙන නැත (කිසිවෙකු එය නිදහසට කරුණක් ලෙස භාවිත නොකරන්න), එසේම මිනිසුන්ට උන් වහන්සේ සම්පූර්ණයෙන්ම නොදැනගෙන සිටීමට ඉඩ නොදුන් සේක. එහෙත් මා ඉහත කී පරිදි, උන්වහන්සේ මැවීම ඉතාම පිළිවෙළකට සකස් කළේ, උන්වහන්සේ ස්වභාවයෙන්ම අදෘශ්යමාන වන නමුත් උන් වහන්සේගේ ක්රියාවලින් උන් වහන්සේ දැනගත හැකි වන පිණිසය. 3. තවද මා මෙය පවසන්නේ මගේම බලයෙන් නොව, දෙවියන් වහන්සේ ගැන කතා කළ මිනිසුන්ගෙන් මා ඉගෙන ගත් දේවල ශක්තියෙන්ය. පාවුල් රෝමවරුන්ට මෙසේ ලියයි. රෝම 1:20: මක්නිසාද ලෝකය මැවූ තැන් පටන් දෙවියන්වහන්සේගේ අදෘශ්යමාන දේ වන උන්වහන්සේගේ සදාකාලිකවූ බලය හා දෙවිකම මවනලද දේවලින් තේරුම් ගොස් පැහැදිලි ලෙස පෙනීයන්නේය. ලිකෝනියේ වැසියන්ට ඔහු කතා කරමින් ක්රියා 14:15 මෙසේ පවසයි: මනුෂ්යයෙනි, නුඹලා මේ දේවල් කරන්නේ මක්නිසාද? අපිත් නුඹලා සමාන ගති ගුණ ඇති මනුෂ්යයෝය, නුඹලා මේ නිෂ්ඵල දේවලින් දුරුව, අහසත් පොළොවත් මුහුදත් එහි ඇති සියල්ලත් මැවූ ජීවමාන වූ දෙවියන්වහන්සේ වෙතට හැරෙන පිණිස ශුභාරංචිය නුඹලාට ගෙනෙමුව. උන්වහන්සේ පසුගිය පරම්පරාවලදී සියලු ජාතීන්ට තම තමුන්ගේ මාර්ගවල හැසිරෙන්ට ඉඩ හැරියසේක. එහෙත් උන්වහන්සේ අහසෙන් වර්ෂාව සහ සාරවත් කාලවල් නුඹලාට දී, කෑමෙන්ද සන්තෝෂයෙන්ද නුඹලාගේ සිත් පුරවමින්, යහපත්කම් කළ බැවින්, තමන්වහන්සේ ගැන සාක්ෂි නොදී නොසිටියසේකැයි කීවෝය. 4. මක්නිසාද යත්, ස්වර්ගයේ චක්රය, හිරු හා චන්ද්රයාගේ ගමන් මග සහ අනෙකුත් තාරකාවල පිහිටීම් සහ චලනයන් දකින විට – ඒවා එකිනෙකට ප්රතිවිරුද්ධ සහ විවිධ දිශාවලට චලනය වන නමුත්, ඒවායේ වෙනස්කම් අනුව, සියල්ලම එකම අනුකූල අනුපිළිවෙළක් අනුගමනය කරන විට – මේවා තමන් විසින්ම සකස් කරගෙන නොමැති බවත්, ඒවාට අණ කරන තමන්ටම වෙනස් වූ මැවුම්කරුවෙකු සිටින බවත් නිගමනය කිරීමෙන් වැළකී සිටිය හැක්කේ කාටද? එසේ නැතහොත් දිවා කාලයේදී හිරු උදාවන ආකාරයත්, රාත්රියේදී සඳ බැබළෙන ආකාරයත්, හරියටම එකම දින ගණනට අනුව වෙනස්කම් නොමැතිව අඩුවෙමින් සහ වර්ධනය වන ආකාරයත්, සමහර තාරකා විවිධ හා බහුවිධ කක්ෂ සහිතව ගමන් කරන ආකාරයත්, අනෙක් ඒවා ඉබාගාතේ නොයන ලෙස චලනය වන ආකාරයත් දකින කෙනෙකුට, ඔවුන්ට මඟ පෙන්වීමට මැවුම්කරුවෙකු නිසැකවම සිටින බව වටහා ගැනීමට නොහැකි විය හැකිද?
36. මෙම අනුපිළිවෙළ ඇති වී ඇති ප්රතිවිරුද්ධ බලවේග සලකා බලන විට මෙය වඩාත් කැපී පෙනේ.
සීතල සමග මිශ්ර වූ ගින්නක් සහ තෙතමනය සමග මිශ්ර වූ වියළි බවක් වැනි ප්රතිවිරුද්ධ ස්වභාවයේ දේවල් එකඟතාවයකින් ඒකාබද්ධ වී ඇති බවත්, අන්යෝන්ය ගැටුමකින් තොරව පවතින බවත්, ඒවා තනි හා ඒකාබද්ධ ශරීරයක් ලෙස එක සමාන ලෙස පැවතීම දකින විට, මෙම දේවල්වලින් පිටත එක් තැනැන් වහන්සේ කෙනෙකු සිටින බවත්, උන් වහන්සේ ඒවා එක්සත් කළ බවත් නිගමනය කිරීමෙන් වැළකී සිටිය හැක්කේ කාටද? ශීත කාලය වසන්තයටත්, වසන්තය ගිම්හානයටත්, ගිම්හානය සරත් සමයටත් මඟ පාදන ආකාරයත්, මේ දේවල් ස්වභාවයෙන්ම පටහැනි බව හඳුනා ගැනීමත් (එක් ඍතුවක් සීතල ඇති කරයි, තවත් ඍතුවක් දවා දමයි, තවත් ඍතුවක් පෝෂණය කරයි, තවත් ඍතුවක් විනාශ කරයි) – එහෙත් මේ සියල්ල එක්ව මිනිස් වර්ගයාට ප්රයෝජනවත් වන සමබර ප්රතිඵලයක් නිපදවයි. මිනිසා උන් වහන්සේ නොදුටුවත්, ඔවුන්ට වඩා උසස්, ඒ සියල්ල සමතුලිත කර මෙහෙයවන තැනැන් වහන්සේ කෙනෙකු සිටින බව තේරුම් ගැනීමට අසමත් විය හැක්කේ කවරෙකුටද? 2. වාතයේ එල්ලා ඇති වලාකුළු සහ ඒවා තුළ ඇති ජලයේ බර දකින විට, ඒවා බැඳ තබා මේ දේවල් සකස් කර, ඒවාට අණ දී ඇති තැනැන් වහන්සේ වටහා ගැනීමට අසමත් වන්නේ කවුරුන්ද? නැතහොත්, ස්වභාවයෙන්ම සියලු දේවලින් බරම – ජලය මත සවි කර ඇති සහ ස්වභාවයෙන්ම එහෙ මෙහෙ චලනය වන දේ මත නොසැලී සිටින පෘථිවිය දකින විට, එය සාදා එයට අණ ලබා දුන් තැනැන් වහන්සේ කෙනෙකු සිටින බව, දෙවියන් වහන්සේ සිටින බව තේරුම් නොගන්නේ කවුරුන්ද? පොළොව නිසි කලට ඵල දරන බවත්, අහසින් වැසි වැටෙන බවත්, ගංගා ගලා යන බවත්, ළිං උල්පත්වලින් මතුවන බවත්, දෙමව්පියන්ගෙන් වෙනස් සතුන්ගේ උපත සිදුවන බවත්, මේ දේවල් සෑම විටම සිදු නොවන බවත්, නියමිත කාලවලදී සිදුවන බවත්, එසේම සාමාන්යයෙන්, වෙනස් හා ප්රතිවිරුද්ධ දේවල් අතර, ඒවා අනුකූල වන සමබර හා ස්ථාවර අනුපිළිවෙළ ඇති බව දකින විට – ඒවා සකස් කර ඒවාට අණ කරන සහ ඒවා පරිපාලනය කරන, සුදුසු යැයි සිතන පරිදි දේවල් නියම කරන එක් බලයක් ඇති බවට ඇති නිගමනයට විරුද්ධ විය හැකි කවරෙකුටද? 4. මක්නිසාද යත්, ඔවුන්ටම ඉඩ දුන්නොත්, ඔවුන්ගේ ස්වභාවයේ අන්යෝන්ය ප්රතිවිරුද්ධතාවය නිසා ඔවුන්ට විඳ දරාගැනීමට හෝ කිසිසේත්ම පැවැතීමට නොහැකි වනු ඇත. මක්නිසාද යත්, ස්වභාවයෙන්ම ජලය බර වන අතර පහළට ගලා යාමට නැඹුරු වෙයි. එසේම වලාකුළු සැහැල්ලු වන අතර ඉහළට නැඟී යාමට සහ ගමන් කිරීමට නැඹුරු වන දේවල් කාණ්ඩයට අයත් වේ. එහෙත්, ජලය – එය බර වුවත් – වලාකුළු තුළ ඉහළට ගෙන යන බව අපට පෙනේ. නැවතත්, පෘථිවිය ඉතා බරය, අනෙක් අතට ජලය සාපේක්ෂව සැහැල්ලුය; එහෙත් බරින් වැඩි දේ සැහැල්ලු දේ මත රඳා පවතින අතර, පෘථිවිය ගිලෙන්නේ නැත, එහෙත් චලනය නොවී පවතී. පිරිමි සහ ගැහැනු සමාන නොවෙති, එහෙත් ඔවුන් එකක් ලෙස එක්සත් වන අතර, දෙදෙනාගෙන්ම තමන් වැනි සතෙකුගේ පරම්පරාව පැමිණේ. තවද, මෙය කෙටියෙන් පවසන්නේ නම්, සීතල තාපයට විරුද්ධ වන අතර, තෙතමනය වියළි දේ සමග ගැටෙයි. ඒවා එකට එකතු වී එකඟ වී, සහයෝගයෙන් කටයුතු කරයි, එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස, තනි ශරීරයක් සහ සියලු දේවල ආරම්භය නිපදවෙයි.
37. කලින් විෂය දිගටම සාකච්ඡා කෙරේ.
එසේ නම්, ගැටුම්කාරී සහ ප්රතිවිරුද්ධ ස්වභාවයේ දේවල් ඒවා එක්සත් කිරීමට සියල්ලට ස්වාමින් වහන්සේ වන සහ උසස් කෙනෙකු ඒවා කෙරෙහි නොසිටියේ නම්, තමන් සමගම එකඟ නොවනු ඇත. මෙම මූලද්රව්යයන්ම ස්වාමියෙකුට කීකරු වන වහලුන් ලෙස උන් වහන්සේට කීකරුකමෙන් යටත් වෙයි. තවද සෑම කෙනෙකුම තමන්ගේම ස්වභාවය ගැන සලකා බලා තම අසල්වැසියා සමග සටන් කිරීම වෙනුවට, ඒවා එක්සත් කළ ස්වාමින් වහන්සේ හඳුනා ගන්නා අතර, ඒවා එකිනෙකා සමග සමගිකමෙන් එකඟ වේ. ඒවා ස්වභාවයෙන්ම එකිනෙකට විරුද්ධ වන නමුත් ඔවුන්ට මඟ පෙන්වන උන් වහන්සේගේ කැමැත්තෙන් මිත්රත්වයෙන් සිටියි. 2. මක්නිසාද යත්, ඒවා එකකට ඒකාබද්ධ වීම උසස් අධිකාරියක් විසින් සිදු කරනු නොලැබුවේ නම්, බර ආලෝකය සමග, තෙතමනය වියළි බව සමග, වටකුරු බව සෘජු බව සමග, ගින්න සීතල සමග, මුහුද පෘථිවිය සමග, සූර්යයා සඳ සමග, තාරකා අහස සමග සහ වාතය වලාකුළු සමග ආදි වශයෙන් – එක් එක් ස්වභාවය අනෙකට වඩා වෙනස් බැවින් – ඒවා මිශ්ර වී ඒකාබද්ධ වන්නේ කෙසේද? මක්නිසාද යත්, ඔවුන් අතර විශාල ආරවුලක් ඇති වනු ඇත, මන්ද එකක් දවා දමන අතර අනෙක සීතල ලබා දෙයි; බරින් පහළට ඇද වැටීම සිදු වන අතර, සැහැල්ලු බව එයට ප්රතිවිරුද්ධ දිශාව වන ඉහළට අදියි; වාතය අන්ධකාරය පතුරුවන අතරතුර සූර්යයා ආලෝකය ලබා දෙයි: ඔව්, තරු පවා එකිනෙකා සමග අසමගියෙන් සිටිනු ඇත, මන්ද සමහර තරුවලට ඉහළින් සහ අනෙක් ඒවාට පහළින් ඔවුන්ගේ ස්ථානය ඇති බැවිනි. රාත්රිය දිවා කාලයට ඉඩ දීම ප්රතික්ෂේප කරනු ඇත. එහෙත් එයට එරෙහිව සටන් කරමින් නොකඩවම අහසෙහි රැඳී සිටීමට ඉඩ තිබුණි. 3. එහෙත් මෙය එසේ නම්, අපට නිරතුරුවම පෙනෙන්නේ පිළිවෙළට ඇති විශ්වයක් නොව, අක්රමිකතාවයකි, සැලසුම් කළ සැකැසුමක් නොව අරාජිකත්වයකි, පද්ධතියක් නොව, පද්ධතියෙන් බාහිර සියල්ල ඇති බවකි, සමානුපාතික බව නොව අසමානතාවයයි. මක්නිසාද යත්, පොදු ආරවුල් සහ ගැටුම්වලදී, සියල්ලම විනාශ වනු ඇත, නැතහොත් පවතින මූලධර්මය පමණක් දිස්වනු ඇත. තවද දෙවැන්න, එනම් පවතින මූලධර්මය පවා සමස්තයේ අක්රමිකතාව පෙන්නුම් කරනු ඇත. එය තනිව සිටීමට ඉඩ හැර අනෙක් ඒවායෙහි උපකාරය අහිමි වුවහොත්, එය සමස්තයම ඉවත් කරනු ඇත. එය තනි අතක් සහ පාදයක් පමණක් ඉතිරි වුවහොත්, එය ශරීරයේ අඛණ්ඩතාවය ආරක්ෂා නොකරන ආකාරයේ වනු ඇත. 4. සූර්යයා පමණක් දර්ශනය වුවහොත්, නැතහොත් චන්ද්රයා පමණක් එහි ගමන් මගට ගියහොත්, නැතහොත් රාත්රිය පමණක් පැවතුණහොත්, එසේ නැතහොත් සෑම විටම දිවා කාලය තිබුණේ නම්, එය කෙබඳු ආකාරයේ විශ්වයක් වනු ඇත්ද? නැතහොත් තාරකා නොමැතිව අහස තනිවම පැවතුණහොත්, නැතහොත් අහස නොමැතිව තාරකා පැවතුණහොත් එය කෙබඳු සමගියක් වනු ඇත්ද? නැතහොත් මුහුද පමණක් පැවතුණහොත්, නැතහොත් ජලය නොමැතිව පෘථිවිය තනිවම පැවතුණහොත්, එසේම පොළොවමැවිල්ලේ අනෙකුත් කොටස් නොමැතිව පැවතුණහොත් ඇති ප්රයෝජනය කුමක්ද? එසේ නැතහොත් මූලද්රව්ය අන්යෝන්ය වශයෙන් අරගල කරමින් සිටියේ නම්, නැතහොත් ඒවායින් ජයගත් එකක් තිබුණේ නම්, සහ එම ජයගත් දේ ශරීර සංයුතියට ප්රමාණවත් නොවන එකක්ව තිබුණේ නම්, මිනිසා හෝ ඕනෑම සතෙකු හෝ පොළොවේ දිස්වන්නේ කෙසේද? මක්නිසාද යත් ලෝකයේ කිසිවක් තාපයෙන්, සීතලෙන්, තෙතමනයෙන් හෝ වියළි බවින් ආදි ලෙස තනිවම සෑදී නොතිබිය හැකිය. එහෙත් සියල්ල සැකැස්මකින් හෝ සංයෝජනයකින් තොරව පැවතිය හැකිව තිබුණි. එහෙත් පවතින බව පෙනෙන්නට තිබෙන එක් මූලද්රව්යයකට පවා ඉතිරි අයගේ සහාය නොමැතිව පැවතිය නොහැකි වනු ඇත: මන්ද දැන් ඒ සෑම එකක්ම පවතින්නේ එලෙස වන බැවිනි.
38. ස්වභාවධර්මයේ අනුපිළිවෙළෙහි ඇති සමගිය මගින් පෙන්නුම් කෙරෙන දෙවියන් වහන්සේගේ ඒකත්වය.
එතැන් සිට, සෑම තැනකම අක්රමිකතාව නොව පිළිවෙළ විය, සමානුපාතිකත්වය මිස අසමානතාවය නොවේය, අක්රමිකතාව නොව සැකැස්ම ඇත්තේය. පරිපූර්ණ ලෙස එකඟතාවයකින් යුත් අනුපිළිවෙළකින්, සියල්ල එකට එකතු කර සංයුක්ත කර, ඒවා තුළ සමගිය ඇති කළ ස්වාමියා වන තැනැන් වහන්සේ අපට අවබෝධ වන පිණිස මගපෙන්වීම දිය යුතුය. මක්නිසාද යත්, උන් වහන්සේ ඇස්වලට නොපෙනුණත්, දේවල්වල පිළිවෙළ හා සමගියෙන් ප්රතිවිරුද්ධව, ඔවුන්ගේ පාලකයාණන් වහන්සේ, සකස් කරන තැනැන් වහන්සේ හ රජතුමාණන් වහන්සේ දැක ගත හැකිය. 2. ඒ හා සමානව, අප නගරයක් දුටුවාක් මෙන්, එනම් බොහෝ මෙන්ම විවිධ පුද්ගලයින්ගෙන් සමන්විත, ලොකු කුඩා, පොහොසත් සහ දුප්පත්, මහලු සහ තරුණ, පිරිමි සහ ගැහැනු, පිළිවෙළ සහිත තත්වයක සිටින නගරයක් දුටුවහොත්, සහ එහි වැසියන්, එකිනෙකාගෙන් වෙනස් වුවද, ඔවුන් අතර එකමුතුවෙන් ජීවත් වන්නේ නම්, ධනවතුන් දුප්පතුන්ට එරෙහිව, ලොකු අය කුඩා අයට එරෙහිව හෝ තරුණයින් මහලු අයට එරෙහිව නොව, සියල්ලන්ම සමාන අයිතිවාසිකම් භුක්ති විඳීමේදී සාමයෙන් සිටින බව – අප මෙය දුටුවහොත්, අපට පාලකයෙකු නොපෙනුණත්, ඔහුගේ අබිමුඛය එකඟතාව බලාත්මක කරන බව නිගමනය නිසැකවම පැහැදිලි වේ. (මක්නිසාද යත්, අක්රමිකතාව යනු පාලනයක් නොමැති බවට ලකුණක් වන අතර, පිළිවෙළ මගින් පෙන්නුම් කරන්නේ පාලන අධිකාරියේ පැවැත්මය: මක්නිසාද යත් ශරීරයේ අවයවවල අන්යෝන්ය සමගිය අප දකින විට, එනම් ඇස ශ්රවණය සමග පොරබදන්නේ නැත, අත පාදය සමග ගැටුම් සහිත ආකාරයෙන් හැසිරෙන්නේ නැත. එහෙත් එක් එක් අවයවය එහි සේවය ගැටුමකින් තොරව ඉටු කරයි. මෙයින් අපට වැටහෙන්නේ මෙම අවයව පාලනය කරන ආත්මයක් ශරීරය තුළ නිසැකවම ඇති බවයි, එහෙත් අපට එය නොපෙනේ); එබැවින්, විශ්වයේ අනුපිළිවෙළ හා සමගිය තුළ, අප අනිවාර්යයෙන්ම දෙවියන් වහන්සේ, ඒ සියල්ලේ පාලකයාණන් වහන්සේ ලෙස වටහා ගත යුතු අතර, උන් වහන්සේ එක් අයෙකු බවත් බොහෝ දෙනෙකු නොවන බවත් වටහාගත යුතුය. 3. එබැවින් එහි සැකැස්මේ මෙම අනුපිළිවෙළ සහ සියලු දේවල එකඟතාවය සමගිය, වාක්යාණන් වහන්සේ, එනම් එහි පාලකයාණන් වහන්සේ සහ ආණ්ඩුකාරයාණන් වහන්සේ බොහෝ දෙනෙකු නොව එක් අයෙකු බව පෙන්නුම් කරන්නේය. මක්නිසාද මැවීමේ පාලකයන් වහන්සේ එක් කෙනෙකුට වඩා සිටියේ නම්, එවැනි විශ්වීය පිළිවළෙක් පවත්වා ගැනීමට නොහැකි වනු ඇත. එහෙත් ඒ වෙනුවට සියල්ල ඒවායේ බහුත්වය නිසා ව්යාකූලත්වයට පත්වනු ඇත. ඒ සෑම එකක්ම සමස්තය තමන්ගේ කැමැත්තට පක්ෂග්රාහී වෙමින් අනෙකා සමග සටන් කරනු ඇත. මක්නිසාද යත්, බහු දේවවාදය අදේවවාදය බව අප පැවසූ පරිදි, එක්කෙනෙකුට වඩා පාලනය කිරීම වූ කලි කිසිවෙකු පාලනය නොකිරීමක් බව එයින් කියවේ. මක්නිසාද යත්, එක් එක් කෙනා අනෙකාගේ පාලනය අවලංගු කරනු ඇති අතර, කිසිවෙකු පාලකයෙකු ලෙස නොපෙනෙනු ඇත, එහෙත් සෑම තැනකම අරාජිකත්වයක් පවතිනු ඇත. එහෙත් පාලකයෙකු නොමැති තැන, අක්රමිකතාව නිසැකවම ඇති වනු ඇත. 4. අනෙක් අතට, බොහෝ සහ විවිධත්වයන්හි තනි අනුපිළිවෙළ සහ එකඟතාවය මගින් පෙන්නුම් කෙරෙන්නේ පාලකයාද එක් අයෙකු බවයි. මක්නිසාද යත්, යමෙකු විවිධාකාර වූ තත්වලින් සාදන ලද වීණාවක නාදය දුර සිට අසා එහි සංධ්වනියේ සංහිඳියාව ගැන පුදුම වෙනවාක් මෙන් – එහි ශබ්දය පහත් ස්වරවලින් පමණක් නොව, ඉහළ හෝ අතරමැදි ස්වරවලින් පමණක් නොව, එහෙත් ඒ සියල්ලම ඒවායේ ශබ්ද සමාන සමතුලිතතාවයකින් ඒකාබද්ධ කරන බැවින් – වීණාව තමන් විසින්ම වාදනය කරනු නොලබන බවත්, එක් පුද්ගලයෙකුට වඩා අය එය වාදනය නොකරන බවත්, එහි එක් සංගීතඥයෙකු පමණක් සිටින බවත් මෙයින් වටහා ගැනීමට අසමත් නොවනු ඇත. ඔහු එම සංගීතඥයා නොදුටුවත්, ඔහු තම කුසලතාවයෙන් එකිනෙක තතෙහි ශබ්දය තාලානුකූලව සුසංයෝගී කළේය; එබැවින්, මුළු විශ්වයේම අනුපිළිවෙළ පරිපූර්ණ ලෙස සුසංයෝගීව ඇති අතර, පහළට විරුද්ධව ඉහළ හෝ ඉහළට විරුද්ධව පහළ හෝ අතර එකිනෙකට එරෙහිව ගැටුමක් ඇත්තේ නැත. එසේ සියල්ල එක්ව එක් අනුපිළිවෙළක් සාදන බැවින්, සියලු මැවිල්ලේ පාලකයාණන් වහන්සේ සහ රජෙතුමාණන් වහන්සේ එක් අයෙකු බවත් බොහෝ දෙනෙකු නොවන බවත් විශ්වාස කිරීම සුදුසුය. උන් වහන්සේ තමන් වහන්සේගේම ආලෝකයෙන් සියල්ලම ආලෝකවත් කර සියල්ලට චලනය ලබා දෙන සේක.
39. බහු දෙවිවරුන් පැවතීමට ඇති නොහැකියාව.
මක්නිසාද යත්, මැවිල්ලේ පාලකයන් සහ නිර්මාතෘවරුන් එක් අයෙකුට වඩා සිටින බව අප නොසිතිය යුතුය: එහෙත් එහි කලාකරුවාණන් වහන්සේ එක් අයෙකු බව විශ්වාස කිරීම නිවැරදි හා සත්ය ආගමට අයත් වන අතර, මැවිල්ල විසින්ම මෙයට කරුණු පැහැදිලිව පෙන්වා දෙන්නේය. මක්නිසාද යත්, එක් විශ්වයක් පමණක් තිබීම සහ තවත් විශ්වයන් නොතිබීමම එහි මැවුම්කරුවාණන් වහන්සේ එක් අයෙකු වන බවට තීරණාත්මක සාක්ෂියකි. මක්නිසාද යත්, බෝහෝ එනම් බහු දෙවිවරුන් සිටියේ නම්, එවිට අනිවාර්යයෙන්ම එකකට වඩා විශ්වයන්ද තිබිය යුතුය. මක්නිසාද යත්, මෙයින් ඇති වන පතිඵලය විකාර සහගත වන නිසා, එක් දෙවියෙකුට වඩා සිටියේ නම් එවිට එක් විශ්වයක් සෑදීම හෝ එක් විශ්වයක් බොහෝ දෙවිවඑුන් විසින් තනනු ලැබීම යන දෙකම තාර්කික නොවේය. 2. පළමුව, එකම විශ්වය බොහෝ දෙවිවරුන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද්දේ නම්, එයින් අදහස් වන්නේ එය සෑදූ අයගේ දුර්වලතාවයයි, මන්ද බොහෝ දෙනෙකු තනි ප්රතිඵලයක් ලැබීම උදෙසා දායක වී ඇති බැවිනි; එය එක් එක් අයගේ අසම්පූර්ණ නිර්මාණාත්මක කුසලතාවයට ප්රබල සාක්ෂියක් වනු ඇත. මක්නිසාද යත්, එක් අයෙකු පමණක් නිර්මාණය කිරීම උදෙසා ප්රමාණවත් නම්, බොහෝ දෙනෙකු එකිනෙකාගේ ඌනතාවයට අතිරේක අයෙකු නොවනු ඇත. එහෙත් දෙවියන් වහන්සේ තුළ කිසියම් අඩුපාඩුවක් ඇති බව පැවසීම දුෂ්ට අභක්තිකකමක් පමණක් නොව, සියලුම පිළිකුල් සහගත දේවලට පවා වඩා වැඩිය. මක්නිසාද යත්, මිනිසුන් අතර පවා, සේවකයෙකුට තම කාර්යය, තනි නිර්මාණයක්, තනිවම කළ නොහැකි නම් සහ තවත් කිහිප දෙනෙකුගේ උදව් නොමැතිව අවසන් කිරීමට නොහැකි නම්, ඔහු පරිපූර්ණ අයෙකු යැයි නොකියනු ඇත. 3. එහෙත්, සෑම කෙනෙකුටම සමස්තය ඉටු කිරීමට හැකි වුවද, ප්රතිඵලයේ කොටසක් ලබා ගැනීම සඳහා සියල්ලන්ම එහි වැඩ කළේ නම්, එක් එක් සේවකයා, ඔහුගේ නොහැකියාව ගැන සැක ඇති නොවන පිණිස, කීර්තිය අත්පත් කරගැනීම සඳහා වැඩ කළ බවටත්, අපට හාස්යජනක නිගමනයක් ඇත. නොකළ යුතුය. එහෙත්, නැවත වරක්, දෙවිවරුන්ට නිෂ්ඵල ලෙස මහිමය ආරෝපණය කිරීම වඩාත්ම විකාර සහගත කාරණයකි. 4. නැවතත්, සමස්තය නිර්මාණය කිරීම පිණිස එකිනෙකා ප්රමාණවත් වූයේ නම්, විශ්වය නිර්මාණය කිරීම පිණිස ස්වයං-හැකියාව සහිත එක් අයෙකුට වඩා වැඩි දෙනෙකු අවශ්ය වන්නේ මන්ද? එපමණක් නොව, නිර්මාණකරුවන් බොහෝ හා වෙනස් අය වූ අතර, නිර්මාණය කරන ලද දෙය එකක් බවට පත් කිරීම පැහැදිලිවම අගෞරවනීය හා විකාර සහගත වනු ඇත. මන්ද එයවිද්යාවේ දැනගැන්මේ මූලධර්මයක් වන්නේය. එනම් එකක් හා සම්පූර්ණ වන දෙය විවිධාකාර දේවලට වඩා උසස් බවය. 5. තවද ඔබ මෙය දැනගත යුතුය, එනම් විශ්වය බහු දෙවිවරුන් විසින් නිර්මාණය කරනු ලැබ ඇත්නම්, එහි චලනයන් විවිධාකාර හා එකිනෙකට නොගැළපෙන බවය. මක්නිසාද යත්, එහි එක් එක් නිර්මාණකරුවන් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, එහි චලනයන් ඔවුන්ට අනුරූපව වෙනස් වනු ඇත. එහෙත් නැවතත්, පෙර සඳහන් කළ පරිදි, එවැනි වෙනසක අවුල් සහගත බව සහ සාමාන්ය අක්රමිකතාවයක් ඇතුළත් වේ; මක්නිසාද යත්, එක් නියමුවෙකු සුක්කානම අල්ලාගෙන නොසිටින්නේ නම්, බොහෝ දෙනෙකු විසින් මෙහෙයවනු ලැබුවහොත් නැවක් පවා නිවැරදිව යාත්රා නොකෙරෙනු ඇත. වීණාවක් එය වාදනය කරන එක් කලාකරුවෙකු නොමැති නම්, බොහෝ දෙනෙකු විසින් වාදනය කරනු ලබන වීණාවකින් තාලමය ශබ්දයක් නිකුත් නොවේ. 6. එසේ නම්, නිර්මාණය එකක් වීම, සහ විශ්වය එකක් වීම මෙන්ම එහි අනුපිළිවෙළ එකක් වීම මගින් එහි රජතුමාණන් වහන්සේ සහ කලාකරුවාණන් වහන්සේද එක්කෙනෙකු බව අප වටහා ගත යුතුය. මේ නිසා, කලාකරුවාණන් වහන්සේම මුළු විශ්වයම එකක් බවට පත් කළ සේක. එයට හේතුව විශ්වයන් එකකට වඩා සහජීවනයෙන් පවැවතීමෙන් බහු නිර්මාණකරුවන් විසින් ඒවා සාදන ලද බව උපකල්පනය කළ හැකි බැවිනි. එහෙත් කාර්යය එකක් වන බැවින්, එහි නිර්මාතෘවරයාණන් වහන්සේද එක්කෙනෙකු යැයි විශ්වාස කළ හැකිය. මැවුම්කරුවාණන් වහන්සේගේ එකමුතුවෙන් විශ්වය එකක් විය යුතු බවද එයින් අදහස් නොවේ. මන්ද දෙවියන් වහන්සේ අනෙක් ඒවාද මැව්වා විය හැකිය. එහෙත් නිර්මාණය කර ඇති විශ්වය එකක් බැවින්, එහි නිර්මාතෘවරයාණන් වහන්සේද එක්කෙනෙකු බව විශ්වාස කිරීම අවශ්ය වේ.
40. විශ්වයේ තාර්කිකත්වය සහ පිළිවෙළ එය දෙවියන් වහන්සේගේ හේතුව එසේ නැතිනම් වාක්යාණන් වහන්සේගේ කාර්යය බව ඔප්පු කරයි.
එසේ නම් මෙම නිර්මාතෘවරයාණන් වහන්සේ කවුරුන් විය හැකිද? මක්නිසාද යත්, ඔහු සම්බන්ධයෙන් නොදැනුවත්කම නිසා, වැරදි ලෙස නිර්මාතෘ මිනිසෙකු යැයි සිතිය හැකි නිසා, සහ එම පැරණි දේව අභක්තිකකමේ දෝෂයට නැවත වරක් ඇද වැටිය යුතු නැති නිසා, මෙය පැහැදිලි කිරීමට වඩාත්ම අවශ්ය කරුණකි. එසේ වූවත් මා සිතන්නේ කිසිවෙකු ඒ ගැන සැබවින්ම සැක නොකරන බවයි. මක්නිසාද යත්, අපගේ තර්කය මගින් කවියන්ගේ දෙවිවරුන් දෙවිවරුන් නොවන බව ඔප්පු කර ඇත්නම්, සහ මැවිල්ල දේවත්වයට පත් කරන අය වැරදිකරුවන් බවට ඒත්තු ගන්වා ඇත්නම්, එසේම පොදුවේ මිථ්යාදෘෂ්ටිකයන්ගේ පිළිම වන්දනාව දේව අභක්තිකකම සහ අධර්මිෂ්ඨකම බව පෙන්වා දී තිබේ නම්, මේවා ඉවත් කිරීමෙන් සැබෑ ආගම අප සතුව ඇති බවත්, අප නමස්කාර කරන සහ දේශනා කරන දෙවියන් වහන්සේ එකම සැබෑ තැනැන් වහන්සේ වන බවත්, උන් වහන්සේ මැවීමේ ස්වාමියාණන් වහන්සේ සහ සියලු පැවැත්මේ මැවුම්කරුවාණන් වහන්සේ බවත් එයින් දැඩි ලෙස පැහැදිලි වෙයි. 2. එසේ නම්, මේ තැනැන් වහන්සේ ක්රිස්තුස් වහන්සේගේ පියාණන් වහන්සේ වන, අති ශුද්ධ වූ සහ මවන ලද පැවැත්මට වඩා ඉහළින් වැඩවාසය කරන, විශිෂ්ට නියමුවෙකු මෙන්, උන් වහන්සේගේම ප්රඥාව සහ උන් වහන්සේගේම වාක්යාණන් වහන්සේ කරණකොටගෙන, අපගේ ස්වාමීන් වහන්සේ සහ ගැලවුම්කරුවාණන් වහන්සේ වන ක්රිස්තුස් වහන්සේ හැරුණුකොට අන් කවරෙක්ද? උන් වහන්සේ සියල්ල මෙහෙයවන, ආරක්ෂා කරන සහ අණ කර තැනැන් වහන්සේ වන අතර, උන් වහන්සේට යහපත්ම ලෙස පෙනෙන පරිදි සියල්ල සිදු කරන තැනැන් වහන්සේ වන සේක. එහෙත් එය සිදු කර ඇති හොඳම දෙයයි, එසේම එය සිදුවෙමින් පවතින බව අපට පෙනේ, මන්ද එය උන් වහන්සේ කැමති වන දෙයයි; මෙය මිනිසෙකුට විශ්වාස කිරීම ප්රතික්ෂේප කළ නොහැකිය. 3. මක්නිසාද යත්, මැවිල්ලේ චලනය අතාර්කික නම් සහ විශ්වය සැලැස්මක් නොමැතිව ගෙන යනු ලැබුවේ නම්, අප පවසන දේ සාධාරණ ලෙස මිනිසෙකුට අවිශ්වාස කළ හැකිය. එහෙත් එය තර්කයෙන්, ප්රඥාවෙන් හා කුසලතාවයෙන් යුක්තව පැවතුණහොත් සහ එය පුරාම පරිපූර්ණ ලෙස පිළිවෙළකට තිබේ නම්, එයින් අදහස් වන්නේ එය පාලනය කරන සහ එය අණ කළ තැනැන් වහන්සේ දෙවියන් වහන්සේගේ [හේතුව හෝ] වාක්යාණන් වහන්සේ මිස වෙන කිසිවෙකු නොවන බවයි. 4. එහෙත් වාක්යාණන් වහන්සේ යන්නෙන් මා අදහස් කරන්නේ, සියලු මැවූ දේවල් තුළට සම්බන්ධ සහ ආවේණික දේ නොවේ, සමහරු එය තවදුරටත් වර්ධනයේ මූලධර්මය ලෙස හැඳින්වීමට පුරුදු වී සිටිති. එනම් ආත්මයක් නොමැතිව සිටීම සහ තර්කානුකූලව හෝ සිතීමේ බලයක් නොමැති වීම සහ එය භාවිත කරන්නාගේ කුසලතාවයට අනුව බාහිර කලාවෙන් පමණක් ක්රියා කිරීමය – නැතහොත් මම තාර්කික ජීවීන්ට අයත් එවැනි වචනයක් අදහස් නොකරමි, එය අක්ෂරවලින් සමන්විත වන අතර වාතය එහි ප්රකාශන වාහනය ලෙස භාවිත කරයි. ඒ වෙනුවට, මා අදහස් කරන්නේ යහපත් දෙවියන් වහන්සේගේ ජීවමාන සහ බලවත් වාක්යාණන් වහන්සේ, විශ්වයේ දෙවියන් වහන්සේ, දෙවියන් වහන්සේම වන එම වාක්යාණන් වහන්සේය. යොහන් 1:1 උන් වහන්සේ සාදන ලද දේවලින් සහ සියලු මැවිල්ලෙන් වෙනස් වුවද, යහපත් පියාණන් වහන්සේගේ එකම නියම වචනය වන අතර, උන් වහන්සේ තමන් වහන්සේගේම සැපයීමෙන් මෙම විශ්වයට අණ කර ආලෝකවත් කරන සේක. 5. යහපත් පියාණන් වහන්සේගේ යහපත් වාක්යාණන් වහන්සේ වීම නිසා, උන් වහන්සේ සියලු දේවල අනුපිළිවෙළ නිර්මාණය කළ සේක. එහිදී උන් වහන්සේ එකිනෙකට ප්රතිවිරුද්ධ දේවල් සමග තවත් දේවල් ඒකාබද්ධ කර, ඒවා එක එකඟතාවයකට එකතු කර දැක්වූ සේක. දෙවියන් වහන්සේගේ බලය සහ දෙවියන් වහන්සේගේ ප්රඥාව වන උන්වහන්සේ, අහස භ්රමණය වීමට සලස්වා, පොළොව එල්ලා තබා ඇති සේක. එසේ එය කිසිවක් මත රඳා නොපවතින නමුත්, උන් වහන්සේගේම අණ පරිදි එය ස්ථිර කර ඇති සේක. උන්වහන්සේ විසින් ආලෝකවත් කරන ලද සූර්යයා ලෝකයට ආලෝකය ලබා දෙයි. චන්ද්රයාට එහි දීප්තියේ කාල පරිච්ඡේදයක් මිනුමක් සහිතව ලබා දී ඇති සේක. උන් වහන්සේ නිසා, ජලය වලාකුළු තුළ රඳවා තබා ගනී; වැසි පොළොව මතට ඇද හැලෙයි, මුහුද එහි සීමාවන් තුළ සීමා කරනු ලැබ ඇත, පෘථිවිය තණකොළ නිපදවන අතර සියලු වර්ගවල ශාකවලින් අලංකාර කරනු ලැබ ඇත. 6. අප පවසන කාරණය සම්බන්ධයෙන් දෙවියන් වහන්සේගේ වාක්යාණන් වහන්සේ කෙනෙකු සිටින සේක්ද යනුවෙන් පුද්ගලයෙකු ඇදහිය නොහැකි ලෙස අපෙන් ඇසුවොත්, එවැනි අයෙකු දෙවියන් වහන්සේගේ වාක්යාණන් වහන්සේ පිළිබඳ සැක කිරීමට සැබවින්ම උමතුවෙන් සිටිනු ඇත. එහෙත් තවමත්, එම කාරණය පෙනෙන දෙයින් නිරූපණය කළ හැකිය. මන්ද සියල්ල පවතින්නේ දෙවියන් වහන්සේගේ වාක්යාණන් වහන්සේ සහ ප්රඥාව තුළින් වන අතර, කිසිදු මවන ලද දෙයක් තර්කානුකූලව නිර්මාණය නොකළේ නම් එවය ස්ථාවර පැවැත්මක් නොතිබෙනු ඇත. එම හේතුව වූ කලි අප පවසා ඇති පරිදි දෙවියන් වහන්සේගේ වාක්යාණන් වහන්සේය.
41. ස්වභාවධර්මයේ වාක්යාණන් වහන්සේගේ පැවැත්ම එහි මුල් නිර්මාණයට පමණක් නොව, එහි ස්ථිරභාවය සඳහාද අවශ්ය වේ.
එහෙත් උන් වහන්සේ වාක්යාණන් වහන්සේ ලෙස හැඳින්වුවද, අප කලින් පැවසූ පරිදි, උන් වහන්සේ අක්ෂරවලින් සෑදී ඇති මිනිස් වචන මෙන් නොවන සේක. ඒ වෙනුවට, උන් වහන්සේ තමන් වහන්සේගේ පියාණන් වහන්සේගේ නොවෙනස්වන ස්වරූපය වන සේක. කොටස්වලින් සැදුම්ලත්, කිසිවක් නොමැතිව නිර්මාණය කරන ලද මිනිසුන්ට සංයුක්ත හා බෙදිය හැකි කථාවක් ඇත. එහෙත් දෙවියන් වහන්සේ සැබවින්ම පවතින අතර උන් වහන්සේ කොටස්වලින් සෑදී නැත; එබැවින්, උන් වහන්සේගේ වාක්යාණන් වහන්සේද සැබවින්ම පවතින සේක. එසේම සංයුක්ත නොවන සේක. එහෙත් පියාණන් වහන්සේගෙන්, යහපත් උල්පතකින් මෙන්, උන් වහන්සේගේ යහපත්කමෙන් පැමිණෙන සහ සියල්ල අණ කර ඒවා එකට තබා ගන්නා දෙවියන් වහන්සේ එකම සහ ඒකජාතක තැනැන් වහන්සේ වන සේක. 2. එහෙත් වාක්යාණන් වහන්සේ, එනම් දෙවියන් වහන්සේගේ වචනය, මැවූ දේවල් සමග තමාම සම්බන්ධ කර ගැනීමට හේතුව සැබවින්ම විස්මයජනක වන අතර, එය අපට පෙන්වා දෙන්නේ වර්තමාන දේවල්වල අනුපිළිවෙළ එය පැවතිය යුතු ආකාරයටම පවතින බවයි. මන්ද මවන ලද දේවල්වල ස්වභාවය, එය කිසිවක් නොමැතිව ඇති කරන ලද බැවින්, එය තනිවම පවතින්නේ නම් එය අස්ථායී, දුර්වල සහ මැරෙන සුලු වනු ඇත. එහෙත් සියල්ලන්ගේම දෙවියන් වහන්සේ යහපත් හා අතිශයින් උතුම් ස්වභාවයක් අබිබවා යන තැනැන් වහන්සේ වන සේක. එබැවින් උන් වහන්සේ කරුණාවන්තය. මක්නිසාද යත් යහපත් කෙනෙකුට පැමිණිලි කිරීම සිදු කළ නොහැකිය; මේ හේතුව නිසා උන් වහන්සේ පැවැත්ම පවා වළක්වන්නේ නැත, එහෙත් සියලු දේම, ඒවා උන් වහන්සේගේ ප්රේමයේ වස්තූන් ලෙස සියල්ල පැවතිය යුතු යයි ආශා කරන සේක. 3. එසේ නම්, මවනු ලැබූ සියලුම සොබාදහම, එහිම ස්වාභාවික නීතිවලට අනුව, අස්ථායී මෙන්ම දිරාපත්වීමට යටත් වන බවත් දැක, එය සැබවින්ම මෙම තත්වයට පත් නොවන පිණිසත්, විශ්වය නැවත ශුන්යතාවයට කැඩී නොයන පිණිසත්, මේ හේතුව නිසා උන් වහන්සේ තමන් වහන්සේගේම සදාකාලික වචනයෙන් සියල්ල මැවූ අතර, මැවිල්ලට සැබෑ සාරය ලබා දුන් සේක. එපමණක් නොව මීටත් වඩා, එය නැවත පැවැත්මක් නොමැති බවට වැටීමේ අවදානමක් ඇති නොවන පරිදි, එය එහිම ස්වභාවයේ ප්රවාහයෙන් විසිරී ව්යාකූලත්වයට ඇද දැමීමට උන් වහන්සේ ඉඩ දුන්නේ නැත. එහෙත් උන් වහන්සේ යහපත් බැවින්, උන් වහන්සේ දෙවියන් වහන්සේම වන උන් වහන්සේගේම වචනයෙන් මුළු මැවිල්ලම පාලනය කර ස්ථාවර කරන සේක. මේ අනුව, වචනයේ පාලනය, සැලකිල්ල සහ අනුපිළිවෙළ මගින්, මැවීම ආලෝකවත් කර සැමවිටම ආරක්ෂිතව පැවතීමට හැකි විය හැකිය. මක්නිසාද එය පියාණන් වහන්සේගෙන් සැබෑ පැවැත්ම ලබා ගන්නා වාක්යාණන් වහන්සේට සම්බන්ධ වී කොටස් ගනියි. එමෙන්ම එය පැවැත්ම සඳහා උන් වහන්සේගේ සහාය ලබා ගනියි. එසේ නොවුවහොත්, එය වාක්යාණන් වහන්සේ මගින් එකට තබා නොගතහොත් ස්වාභාවිකවම එයට සිදුවන ඉරණම අත්විඳිනු ඇත – එනම් විසුරුවා හැරීමයි. මක්නිසාද උන් වහන්සේ අදෘශ්යමාන දෙවියන් වහන්සේගේ දෘශ්යමාන ස්වරූපය වන සේක. සියලු මැවිල්ලේ කුලුඳුලා වන සේක; මක්නිසාද උන් වහන්සේ තුළින් සහ උන් වහන්සේ තුළ සියල්ල – දෘශ්යමාන සහ අදෘශ්යමාන දේවල් යන සියල්ල – එකට බැඳ තබා ඇත. සත්යයේ දේවසේවකයින් ඔවුන්ගේ පූජනීය ලේඛනවල උගන්වන පරිදි, උන් වහන්සේ සභාවේ හිස වන සේක.
42. වාක්යාණන් වහන්සේගේ මෙම කාර්යය දීර්ඝ ලෙස විස්තර කර ඇත.
එවිට – සර්වබලධාරී සහ සර්ව පරිපූර්ණ – පියාණන් වහන්සේගේ ශුද්ධ වාක්යාණන් වහන්සේ, විශ්වය සමග තමන් වහන්සේම එක්සත් කරගෙන, සෑම තැනකම තමන්ගේම බලයන් දිග හැර, දෘශ්යමාන සහ අදෘශ්යමාන සියල්ල ආලෝකවත් කර, සියල්ල එකට තබාගෙන තමාට බැඳ තබන සේක. උන් වහන්සේ තමන් වහන්සේගේම බලයෙන් කිසිවක් හිස්ව තබා නැති සේක. එසේ වූවත් උන් වහන්සේ සැම තැනකම, තනි තනිව සහ සාමූහිකව සියල්ල ජීවත් කර නඩත්තු කරන සේක. ඔහු සියලු ද්රව්යමය පැවැත්මේ මූලික අංග – එනම්, තාපය සහ සීතල, තෙතමනය සහ වියළි බව එකකට මිශ්ර කරන අතර, ඒවා ගැටුමකට ලක්වීමෙන් වළක්වන අතර, ඒ වෙනුවට ඒවා එක එකඟතාවයකින් යුත් සහ ඒකාබද්ධ සමතුලිතතාවයක් ඇති කරන සේක. 2. උන් වහන්සේ සහ උන් වහන්සේගේ බලය හේතුවෙන් ගින්න සීතලට විරුද්ධ නොවේ, තෙතමනය වියළි බවට විරුද්ධ නොවේ; එහෙත් මෙම ප්රතිවිරුද්ධ මූලධර්ම, ඔවුන් මිතුරන් සහ සහෝදරයන් මෙන්, ඒකාබද්ධ කර අප දකින ලෝකයට ජීවය ගෙන දෙන අතර, භෞතික ශරීර පවතින මූලධර්ම පදනම සාදයි. දෙවියන් වහන්සේට කීකරු වීමෙන්, එනම් දෙවියන් වහන්සේගේ වාක්යාණන් වහන්සේට කීකරු වීමෙන්, පොළොවේ දේවල් ජීවත් වන අතර, ස්වර්ගයේ දේවල් ඒවායේ පිළිවෙළ පවත්වා ගනී. උන්වහන්සේ කරණකොටගෙන සියලු මුහුද සහ විශාල සාගරය ඒවායේ නිසි සීමාවන් තුළ ගමන් කරයි; තවද, පෙර පැවසූ පරිදි, වියළි භූමිය තණකොළ නිපදවන අතර සියලු වර්ගවල විවිධ ශාකවලින් සරසනු ලැබ ඇත. තවද, සත්යය පැහැදිලි වන තනි උදාහරණ ලැයිස්තුගත කිරීමට වැඩි කාලයක් ගත කිරීමෙන් වැළකීම සඳහා, පවතින හෝ සිදුවන කිසිවක් උන්වහන්සේගෙන් වෙන්ව හෝ උන්වහන්සේ නොමැතිව හෝ සාදනු ලැබ නැත. දේවධර්මාචාර්ය යොහන් තුමා යොහන් 1:1 පවසන පරිදි එය මෙසේය: පටන්ගැන්මෙහිදී වාක්යයාණෝ සිටිසේක, වාක්යයාණෝ දෙවියන්වහන්සේ හා සමග සිටිසේක, වාක්යයාණෝ දෙවියන්වහන්සේව සිටිසේක. උන්වහන්සේ පටන්ගැන්මෙහිදී දෙවියන්වහන්සේ සමග සිටිසේක. උන්වහන්සේ කරණකොටගෙන සියල්ල සාදනලද්දේය; සාදනලද කිසිවක් උන්වහන්සේ නැතුව සාදනු නොලද්දේය. 3. මක්නිසාද යත්, සංගීතඥයෙකු වීණාවක් වාදනය කර, ඔහුගේ දක්ෂතාවයෙන් ඉහළ ස්වර පහළ සහ මැද ස්වරවලට අනෙක් ඒවාට සකස් කර, එමඟින් තනි සුසංයෝගී තනුවක් නිපදවන්නාක් මෙන්, දෙවියන් වහන්සේගේ ප්රඥාවද විශ්වය වීණාවක් මෙන් හසුරුවන සේක: එසේ වාතයේ ඇති දේවල් පොළොවේ ඇති දේවල්වලටත්, ස්වර්ගයේ ඇති දේවල් වාතයේ ඇති දේවල්වලටත් සකස් කිරීම, සියලු කොටස් ඒකාබද්ධ සමස්තයන් බවට ඒකාබද්ධ කිරීම සහ උන් වහන්සේගේ අණ සහ කැමැත්ත අනුව සියල්ල චලනය කිරීම සිදු කරන සේක. එහි ප්රතිඵලයක් වශයෙන්, උන්වහන්සේ විශ්වයේ එකමුතුකම සහ පිළිවෙළ සුදුසු සහ නිසි ආකාරයෙන් ඇති කරන අතර, උන්වහන්සේම පියාණන් වහන්සේ සමග නොසැලී සිටින අතර, උන්වහන්සේ සියල්ල උන්වහන්සේගේ සංවිධානාත්මක ක්රියාව හරහා චලනය කරන අතරම, පියාණන් වහන්සේට එය යහපත් යැයි පෙනෙන්නේය. 4. උන්වහන්සේගේ දේවත්වයේ විස්යජනක දෙය නම් මෙයයි: එකම කැමැත්තේ ක්රියාවකින්, උන්වහන්සේ සියලු දේ එකවර චලනය කරන බවයි. උන් වහන්සේ එසේ කරන්නේ කොටස් වශයෙන් නොව, නමුත් සියල්ල එකට ක්රියා කරවන සේක: සෘජු සහ වක්ර, ඉහළ, පහළ සහ අතර දේවල්, තෙතමනය, සීතල, උණුසුම්, දෘශ්යමාන සහ අදෘශ්යමාන යන මේ සෑම එකක්ම ඔවුන්ගේම ස්වභාවය අනුව ඒවාට අණ දෙමින් සකස් කර පාලනය කරන සේක. මක්නිසාද යත්, උන්වහන්සේගේ එක් හිස සෙලවීමකින්, එනම් අණකින් එක්වරම සෘජු දේ සෘජු ලෙස චලනය වන අතර, වක්ර දේ වක්ර ලෙස චලනය වන්නේය, එසේම අතරමැදි දේ තමන්ගේම චලනය අතරමැදි ලෙස පවත්වා ගනියි. උණුසුම් දේ උණුසුම ලබා ගනී, වියළි දේ වියළි බව ලබා ගනී, එසේම සියලු දේ, ඒවායේ විවිධ ස්වභාවයන් අනුව, උන් වහන්සේ විසින් ජීවත් කර සංවිධානය කරනු ලබන අතර, එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස උන් වහන්සේ පුදුමාකාර හා සැබවින්ම දිව්යමය සමගියක් ඇති න සේක.
43. විශ්වයට වාක්යාණන් වහන්සේගේ සම්බන්ධය නිරූපණය කිරීම සඳහා උපමා තුනක්.
තවද, උදාහරණයක් මගින් තේරුම් ගත හැකි තරම් විශාල කාරණයක් සඳහා, අප විස්තර කරන දෙය මහා ගායනයකට සංසන්දනය කරමු. ගායනය විවිධ පුද්ගලයින්ගෙන් – ළමයින්, කාන්තාවන්, මහලු පිරිමින් සහ තරුණයන්ගෙන් සමන්විත වන අතර, එක් අයෙකු, එනම් නායකයා සංඥාව ලබා දෙන විට, එක් එක් පුද්ගලයා ඔහුගේ ස්වභාවය සහ බලය අනුව ශබ්දය නිපදවයි: මිනිසා මිනිසෙකු ලෙස, දරුවා දරුවෙකු ලෙස, මහලු මිනිසා මහලු මිනිසෙකු ලෙස, තරුණයා තරුණයෙකු ලෙස – සියල්ලෝම එක්ව තනි සමගියක් ඇති කරති; 2. නැතහොත්, අපගේ ආත්මය එක් කාලයකදී අපගේ ඉන්ද්රියන් කිහිපයක් එක් එක් ඒවායේ නිසි ක්රියාකාරිත්වයට අනුව චලනය කරන ආකාරයටම, එක් වස්තුවක් පවතින විට, සියල්ල එක හා සමානව ක්රියා කිරීමට පෙලඹෙයි: ඇස දකියි, කනට ඇසෙයිවා, අත ස්පර්ශ කරයි, නාසයට සුවඳ දැනෙයි, දිවට රස දැනෙයි. උදාහරණයක් ලෙස පාද ඇවිදිනවා නම් බොහෝ විට ශරීරයේ අනෙකුත් කොටස්ද ක්රියා කරයි. 3. නැතහොත්, තුන්වන උදාහරණයකින් අපගේ අර්ථය පැහැදිලි කිරීමට නම්, එය ඉතා ශ්රේෂ්ඨ නගරයක් වැනිය, එය ගොඩනඟන ලද පාලකයා සහ රජු ඉදිරියේ ඉදිකර පරිපාලනය කරනු ලැබේ; මන්ද ඔහු පැමිණ සිටින විට, සියල්ලන්ම බලා සිටින විට, අණ දෙන අතර,එයට සෑම කෙනෙකුම කීකරු වේ: සමහරු ගොවිතැනෙහි නියැලී සිටිති, තවත් සමහරු ජලය සඳහා ජල මූලාශ්ර වෙත යාමට ඉක්මන් වෙති, තවත් සමහරු සැපයුම් ලබා ගැනීමට යති. එක් අයෙක් සෙනෙට් සභාවට යයි, තවත් අයෙක් සභාවට ඇතුළු වෙති, විනිසුරුවරයා බංකුව මත වාඩි වී සිටිති, මහේස්ත්රාත්වරයා අධිකරණයට ඇතුළු වේ. ශිල්පියාද ඔහුගේ වෙළඳාමට හැරේ, නාවිකයා මුහුදට යයි, වඩු කාර්මිකයා ඔහුගේ සාප්පුවට යයි, වෛද්යවරයා ඔහුගේ රෝගීන් සුව කිරීමට යයි, ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියා ඔහුගේ ඉදිකිරීම් සඳහා යයි; එක් අයෙක් ගම්බද ප්රදේශවලට යන අතර, තවත් අයෙක් ආපසු පැමිණේ, සමහරු නගරය වටා ඇවිදින අතරතුර, තවත් සමහරු පිටතට ගොස් නැවත පැමිණෙති. එහෙත් මේ සියල්ල සිදුවන්නේ එකම පාලකයාණන් වහන්සේගේ අබිමුඛය සහ පාලනය හරහාය. 4. ඒ ආකාරයෙන්ම, උදාහරණය අඩුපාඩුවක් වුවද, එහෙත් වඩාත් උසස් චින්තනයකින් අප මුළු මැවිල්ලම තේරුම් ගත යුතුයි: මක්නිසාද යත්, දෙවියන් වහන්සේගේ වාක්යාණන් වහන්සේගේ එක් වරක් හිසින් කරන සංඥාවකින් සිදු වන්නාක් මෙන්, සියලු දේ එකවර පිළිවෙළට පැමිණෙන අතර, ඒ සෑම එකක්ම එහි නිසි කාර්යය ඉටු කරන්නේය. එසේම ඒ සියල්ල එක්ව එක් ඒකාබද්ධ පිළිවෙළක් සෑදී ඇත.
44. පෙනෙන සහ නොපෙනෙන මුළු විශ්වයටම උපමා අදාළ කිරීම.
මක්නිසාද යත්, හිසින් කරන සංඥාවකින් සියල්ල පාලනය කරන සහ සියල්ලටම මුලින් සිටින් පියාණන් වහන්සේගේ දිව්යමය වාක්යාණන් වහන්සේගේ බලයෙන්, අහස භ්රමණය වේ, තරු චලනය වේ, සූර්යයා බබළයි, සඳ එහි වටය සම්පූර්ණ කරයි, වාතය හිරු එළිය ලබා ගනී, අහස ඇතුළු පරිසරය තාපය ලබා ගනී, සුළං හමයි; කඳු ඉහළට නැඟී ඇත, මුහුද රළ පහරින් කැලඹී ඇත, මුදුදෙහි සිටින පණ ඇති ජීවීහු වර්ධනය වෙති; පෘථිවිය ස්ථාවරව පවතින අතර පලතුරු නිපදවයි, මිනිසා සෑදී ඇති අතර, ඔහු ජීවත් වේ, නැවත මිය යයි, එසේම ඔවුන්ගේ ජීවනය ඇති සහ චලනය වන ඕනෑම දෙයක් මිය යයි: ගින්න දවයි, ජලය සිසිල් කරයි, උල්පත් ගලා යයි, ගංගා ගලා යයි, සෘතු සහ පැය නැවත පැමිණේ, වැසි වැටේ, වලාකුළු පිරී යයි, හිම කැට සෑදේ, හිම සහ අයිස් කැටි වේ; කුරුල්ලෝ පියාසර කරති, බඩගා යන සත්තු ල් බඩගා යති, ජලජ ජීවීහු පිහිනති, මුහුද ගමන් කරයි, භූමිය වපුරා නියමිත කාලයට බෝග වගා කරයි, ශාක හට ගනී – සමහරක් කුඩා පැළෑටිය, සමහරක් ඉදෙයි, තවත් සමහරක් පැසී ගොස් දිරාපත් වෙමින් පවතී; සමහර දේවල් අභාවයට යද්දී, තවත් සමහරක් ඉපදී ආලෝකයට පැමිණේ. 2. එහෙත් මේ සියලු දේ සහ තවත් බොහෝ දේ, ඒවායේ සංඛ්යාව නිසා අපට නම් කළ නොහැකිය, ආශ්චර්යවත්-ක්රියාකරු සහ ආශ්චර්යයන් නිර්මාණය කළ දෙවියන් වහන්සේගේ වාක්යාණන් වහන්සේ, උන් වහන්සේගේම හිසින් සංඥා කිරීමෙන් ආලෝකය ලබා දෙන සේක, ජීවය ලබා දෙන සේක, චලනයන් සහ නියෝග ලබා දෙන සේක, විශ්වය එකක් බවට පත් කරන සේක. උන් වහන්සේ අදෘශ්යමාන බලයන් පවා අත්හරින්නේ නැත; මක්නිසාද මේවාද විශ්වයට ඇතුළත් කරන සේක. මන්ද උන් වහන්සේ ඒවායේ මැවුම්කරුවාණන් වහන්සේද වන බැවින්, උන් වහන්සේ හිසින් සංඥා කිරීමෙන් ඒවාටද ජීවය ලබා දෙන සේක. මෙය විශ්වාස නොකිරීමට කිසිදු නිදහසට කරුණක් තිබිය නොහැකිය. 3. මක්නිසාද යත්, උන් වහන්සේගේම සැපයීම මගින් ශරීර වර්ධනය වන අතර, තාර්කික ආත්මය චලනය වන අතර ජීවිතය සහ චින්තනය ඇත. එසේ මේ සඳහා සුළු සාක්ෂි අවශ්ය වේ. මන්ද අප සිදුවන දේ දකින බැවිනි. එසේ නැවතත්, දෙවියන් වහන්සේගේ එම වාක්යාණන් වහන්සේම එක් වරක් සරල ලෙස හිස සලා සංඥා කිරීමෙන්, උන් වහන්සේගේම බලයෙන්, දෘශ්යමාන විශ්වය සහ නොපෙනෙනඅදෘශ්යමාන බලයන් යන දෙකම චලනය වීමට සලස්වා පවත්වා ගෙන යන සේක. ඒ සෑම එකක්ම උදෙසා එහි නිසි කාර්යය පවරන සේක: එවිට දිව්යමය බලයන් වඩාත් දිව්යමය ආකාරයකින් චලනය වන අතර, දෘශ්යමාන දේවල් අප ඒවා නිරීක්ෂණය කරන විට චලනය වේ. එහෙත් උන්වහන්සේම සියල්ලටම වඩා උතුම්ව සිටින බැවින්, උන් වහන්සේ ආණ්ඩුකාරයාණන් වහන්සේ, රජතුමාණන් වහන්සේ සහ සංවිධානාත්මක බලය ඇති තැනැන් වහන්සේ ලෙස, සියල්ල සිදු කරන්නේ උන්වහන්සේගේම පියාණන් වහන්සේගේ මහිමය සහ උන් වහන්සේ දැනගැන්ම පිණිසය. එබැවින් උන්වහන්සේ ඉටු කරන ක්රියා තුළින්ම, උන්වහන්සේ අපට උගන්වමින් මෙසේ කියන සේක. මැවිලිවල ශ්රේෂ්ඨත්වය හා අලංකාරය අනුව, ඒවාට සමානුපාතිකව ඒවායේ මැවුම්කරුවාණන් වහන්සේ දැකිය හැකිය. ප්රඥාව 13:5
45. නිගමනය. I කොටසේ විෂය පිළිබඳ ශුද්ධලියවිල්ලේ ධර්මනියාමකය.
මක්නිසාද යත්, ස්වර්ගය දෙස බලා එහි පිළිවෙළ සහ තාරකාවල ආලෝකය දැකීමෙන්, මේ දේවල් නියම කළ වාක්යාණන් වහන්සේ කවුරුන්ද යන්න අනුමාන කළ හැකි සේම, දෙවියන් වහන්සේගේ වාක්යාණන් වහන්සේ දැකීමෙන්, දෙවියන් වහන්සේද අනිවාර්යයෙන්ම දැකිය යුතුය. උන් වහන්සේ තමන් වහන්සේගේ පියාණන් වහන්සේගේ පරිවර්තකයාණන් වහන්සේ සහ පණිවිඩකරුවාණන් වහන්සේ ලෙස නිවැරදිව හඳුන්වනු ලබන සේක. උන් වහන්සේ පැමිණෙන්නේ පියාණන් වහන්සේගෙන්ය. 2. මෙය අපගේම අත්දැකීමෙන් දැකිය හැකිය; මක්නිසාද යත්, මිනිසුන්ගෙන් වචනයක් පැමිණෙන විට, මනස එහි මූලාශ්රය බව අපි අනුමාන කරමු නම්, සහ එම වචනය සලකා බැලීමෙන් එය එළිදරව් කරන මනස අපගේ තර්කයෙන් තේරුම් ගන්නේ නම්, ඊටත් වඩා විශාල සාක්ෂි සහිතව සහ අසමසම ලෙස, වාක්යාණන් වහන්සේගේ බලය දැකීමෙන්, අපි උන් වහන්සේගේ යහපත් පියාණන් වහන්සේ පිළිබඳ දැනගැන්මද ලබා ගනිමු. ගැලවුම්කරුවාණන් වහන්සේම පවසන පරිදි, මා දුටු තැනැත්තා පියාණන් වහන්සේ දුටුවේය. යොහන් 14:9 එහෙත් මෙය සියලු දේවානුභාවයෙන් ලියන ලද ශුද්ධලියවිල්ලෙන් වඩාත් පැහැදිලිව හා වැඩි බලයකින් යුක්තය උගන්වා ඇති අතර, එවිට අපි අප මෙන් ඔබටත් නිර්භීතව ලියන්නෙමු; ඔබ ඒවා පරිශීලනය කරන්නේ නම්, අප පවසන දේ සත්යය බව දැනගැනීමට ඔබට හැකි වනු ඇත. 3. ඉහළ අධිකාරියක් මගින් තහවුරු කරන ලද තර්කයක්, නොවැළැක්විය හැකි ලෙස ඔප්පු වේ. ආරම්භයේ සිටම, දිව්යමය වාක්යාණන් වහන්සේ යුදෙව් ජනතාවට පිළිම අහෝසි කිරීම ගැන ස්ථිරව ඉගැන්වූ අතර, ශුද්ධලියවිල්ල මෙසේ පවසා ඇත. නික්මයාම 20:4: කැපූ රූපයක් හෝ උඩ අහසෙහිවත් පාත පොළොවෙහිවත් පොළොවෙන් යට ජලයෙහිවත් තිබෙන කිසිම දෙයක සමානත්වයක් හෝ සාදානොගනුව. එහෙත් ඒවා විනාශ කර අහෝසි කිරීමට හේතුව තවත් ලේඛකයෙක් මෙසේ ප්රකාශ කරයි: ඔවුන්ගේ දේවතා රූප රන් රිදීය, මනුෂ්යයන්ගේ හස්තකර්මාන්තයෝය. ඔවුන්ට අත් තිබුණත්, ඔවුන් කිසිවක් හසුරුවන්නේ නැත; පා ඇත, එහෙත් නොඇවිදිති; උගුරෙන් කථා නොකෙරෙති. මැවීමේ මූලධර්මය පිළිබඳෙ ශුද්ධලියවිල්ල නිහඬව සිටින්නේ නැත; එහෙත්, එහි අලංකාරය හොඳින් දැන සිටීම, මෙම අලංකාරයට පමණක් අවධානය යොමු කරන කිසිවෙකු දෙවියන් වහන්සේගේ ක්රියා වෙනුවට දෙවිවරුන් ලෙස දේවල් නමස්කාර නොකළ යුතු බව පවසයි. එය මිනිසුන්ට කලින්ම දැඩි ලෙස උපදෙස් දෙයි. ශුද්ධලියවිල්ල මෙසේ කියයි. ද්විතීය කථාව 4:19: ඔබේ ඇස් අහස දෙසට ඔසවා ඉර සඳ තාරකා යන සියලු අහස් සේනාව දකින කල මුළු අහසින් යට සිටින සියලු ජාතීන්ට ඔබේ දෙවිවූ ස්වාමීන්වහන්සේ කොටස්කර දී තිබෙන ඒ දේවලට නමස්කාරකිරීමටත් සේවය කිරීමටත් ඇදී නොයන හැටියටද හොඳට ප්රවේසම් වන්න. එහෙත් අප පවසා ඇති පරිදි, දෙවියන් වහන්සේ මේවා ඔවුන්ට ලබා දුන්නේ ඔවුන්ගේ දෙවිවරුන් වීමට නොව, ඔවුන්ගේ නියෝජිත සේවයෙන් ඔවුන් සියල්ලන්ගේම මැවුම්කරුවාණන් වහන්සේ දෙවියන් වහන්සේ බව අන්යජාතීන්ට දැන ගැනීමට පිණිසය. 4. පුරාණ යුදෙව් ජනයාට බහුල ලෙස උපදෙස් තිබූ අතර, මැවීමේ ක්රියාවලින් පමණක් නොව දිව්යමය ශුද්ධලියවිලිවලින්ද දෙවියන් වහන්සේ පිළිබඳ දැනුමක් ලබා දී තිබුණි. සාමාන්යයෙන්, පිළිමවල වැරදි සහ අතාර්කික පරිකල්පනයෙන් මිනිසුන් ඈත් කිරීම සඳහා, උන් වහන්සේ මෙසේ පවසන සේක. නික්මයාම 20:3: මා ඇර අන් දෙවිවරුන් ඇතුව නොසිටුව. වෙනත් දෙවිවරුන් සිටියාක් මෙන් නොව, සැබෑ දෙවියන් වහන්සේගෙන් ඈත් වන කිසිවෙකු දෙවිවරුන් නොවන දේවලින් තමාට දෙවිවරුන් සෑදීමට පටන් නොගන්නා ලෙසදක්වා ඇත. කවියන් සහ ලේඛකයින් දෙවිවරුන් ලෙස හඳුන්වන ඒවා ඇත්තෙන්ම දෙවියන් නොවේය. තවද මෙම වචන මාලාවෙන්ම පෙන්නුම් කරන්නේ ඔවුන් දෙවියන් වහන්සේ නොවන බවයි, එය අනාගතයට පමණක් යොමු කරයි. මා ඇර අන් දෙවිවරුන් ඇතුව නොසිටුව. එහෙත් අනාගතයට යොමු කරන දේ කතා කරන අවස්ථාවේ නොපවතී.
46. එම විෂය පිළිබඳ ශුද්ධලියවිලි ධර්මනියාමකය – 3 කොටස
එසේ නම්, මිථ්යාදෘෂ්ටිකයන්ගේ සහ පිළිම වන්දනාවේ දේව අභක්තිකකම අහෝසි කළ දිව්යමය ඉගැන්වීම නිහඬව සිට, දෙවියන් වහන්සේ පිළිබඳ දැනගැන්මෙන් මිනිස් වර්ගයා සම්පූර්ණයෙන්ම නිදහස් කර තිබේද? එසේ නොවේ. ඒ වෙනුවට, එය මෙසේ පවසන විට ඔවුන්ගේ අවබෝධය අපේක්ෂා කරයි: එම්බා ඉශ්රායෙල්, අසන්න, ඔබේ දෙවියන් වහන්සේ වන ස්වාමින් වහන්සේ එකම දෙවියන් වහන්සේය. නැවතත් එය මෙසේ පවසයි: ඔබේ මුළු හදවතින්ද, ඔබේ මුළු ශක්තියෙන්ද ඔබේ දෙවියන් වහන්සේ වන ස්වාමින් වහන්සේට ප්රේම කරන්න. නැවතත් මෙසේ දැක්වේ: ඔබ ඔබේ දෙවියන් වහන්සේ වන ස්වාමීන්වහන්සේට නමස්කාර කළ යුතුය, ඔබ උන් වහන්සේට පමණක් සේවය කළ යුතුය, උන් වහන්සේ වෙතම ඇලුම් වී සිටිය යුතුය. 2. සියල්ල කෙරෙහි සහ සියල්ල කෙරෙහි වාක්යාණන් වහන්සේගේ සැලයීම සහ පාලන බලය සියලු දේවානුභාවයෙන් යුත් ශුද්ධලියවිල්ලෙන් තහවුරු කර ඇති බව, අපගේ තර්කයට සහාය වීමට දෙවියන් වහන්සේ කෙරෙන් කතා කරන මිනිසුන් පවසන මෙම කොටස ප්රමාණවත් වේ: ඔබ වහන්සේ පොළොවේ අත්තිවාරම දැමූ සේක. ඒවා පවතී. ඔබේ ආඥාවට අනුව දවස දිගටම පවතී. නැවතත් මෙසේ දැක්වේ: අපගේ දෙවියන් වහන්සේට වීණාවෙන් ගායනා කරන්න, උන් වහන්සේ අහස වලාකුළුවලින් ආවරණය කරන සේක, පොළොවට වැසි වස්වන සේක, කඳු මත තණකොළ සහ මිනිසාගේ ප්රයෝජනය සඳහා හරිත පැළෑටි නිපදවන සේක, එසේම ගවයින්ට ආහාර ලබා දෙන සේක. 3. එහෙත් උන් වහන්සේ එය ලබා දෙන්නේ සියල්ල සෑදූ තැනැන් වහන්සේ කරණකොටගෙන මිස අන් කවරෙකු කරණකොටගෙනද? මක්නිසාද යත්, සියල්ල කෙරෙහි රැකවරණය සැපයීම ස්වාභාවිකවම ඒවා සෑදූ තැනැන් වහන්සේට අයත් වේ. දෙවියන් වහන්සේගේ වාක්යාණන් වහන්සේ හැරුණුකොට ඒ කවුරුන්ද? තවත් ගීතිකාවක උන් වහන්සේ ගැන මෙසේ කියනු ලැබේ: ස්වාමින් වහන්සේගේ වචනයෙන් අහසත්, උන් වහන්සේගේ මුඛයේ හුස්මෙන් ඒවායේ සියලු සේනාවත් මවන ලදී. මක්නිසාද උන් වහන්සේ තුළ සහ උන් වහන්සේ කරණකොටගෙන සියල්ල මවන ලද බව උන් වහන්සේ අපට පවසන සේක. 4. එබැවින්, උන් වහන්සේ අපට ඒත්තු ගන්වමින් මෙසේ කියන සේක: උන් වහන්සේ කතා කළ සේක. ඒවා සාදන ලද්දේය. කීර්තිමත් මෝසෙස්ද මැවීම පිළිබඳ ඔහුගේ කතාවේ ආරම්භයේදී අප පවසන දේ සනාථ කරමින් මෙසේ පැවසීය: උත්පත්ති 1:20 තවද දෙවියන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: අපගේ ස්වරූපයෙන් අපගේ සමානත්වයෙන් මිනි මනුෂ්යයා සාදමු. මක්නිසාද උන්වහන්සේ අහස සහ පොළොව සහ සියල්ල මැවීම සිදු කරන විට, පියාණන් වහන්සේ උන්වහන්සේට මෙසේ වදාළ සේක උත්පත්ති 1:6–11: දෙවියන්වහන්සේ: ජල මධ්යයෙහි අවකාශයක් වේවා, එය කරණකොටගෙන ජලය ජලයෙන් වෙන්වේවයි කීසේක. දෙවියන්වහන්සේ අවකාශය සාදා අවකාශයට උඩින් තිබුණු ජලයෙන් අවකාශයට යටින් තිබුණු ජලය වෙන්කළසේක; ඒ එසේ විය. දෙවියන්වහන්සේ අවකාශයට අහසය කියා නම් තැබූසේක. සවස විය, උදය විය, ඒ දෙවෙනි දවසක්ය. දෙවියන්වහන්සේ: අහසට යටින් තිබෙන ජලය එක් තැනකට රැස් වේවා, වියළි බිම පෙනේවයි කීසේක. ඒ එසේ විය. දෙවියන්වහන්සේ: වියළි බිමට පොළොවය කියාද රැස්වූ ජලයට මුහුදය කියාද නම් තැබූසේක. දෙවියන්වහන්සේ ඒ යහපත් බව දුටුසේක. දෙවියන්වහන්සේ: පොළොව වනාහි තෘණද බීජ උපදවන පලාද ඒ ඒ වර්ග ලෙස ඵල දරන බීජ සහිත ඵල වෘක්ෂද පොළොව පිට හටගන්වාවයි කීසේක. ඒ එසේ විය. එමනිසා, ශුද්ධලියවිල්ලට සැබවින්ම අවධානය යොමු නොකිරීම පිළිබඳ යුදෙව්වන්ට ඒත්තු ගැන්විය යුතුය. 5. කෙනෙකුට ඔවුන්ගෙන් මෙසේ ඇසිය හැකිය: දෙවියන් වහන්සේ අත්යවශ්ය ස්වරූපය භාවිත කළ විට කතා කළේ කාටද? උන් වහන්සේ තමන් වහන්සේ නිර්මාණය කරමින් සිටි දේවල්වලට අණ කර ආමන්ත්රණය කළේ නම්, එම වචන අර්ථ විරහිත වනු ඇත, මන්ද එම දේවල් ඒ වන විටත් නොපැවතියේය. එසේ වූවත් ඒවා සෑදීමට ආසන්නව තිබුණි. එහෙත් කිසිවෙකු නොපවතින දේට කතා නොකරයි, නැතහොත් තවමත් නිර්මාණය කර නොමැති ඇති වීමට තිබූ දේට අණ නොකරයි. මක්නිසාද දෙවියන් වහන්සේ සිදුවිය යුතු දේවල් අණ කළ සේක් නම්, උන් වහන්සේ මෙසේ පැවසිය යුතුය: ස්වර්ගය මවනු ලැබේවා, එසේම පොළොව මවනු ලැබේවා, එසේම කොළ සහිත පැළෑටිය, පිටතට එන්න, එසේම මිනිසා, මවනු ලැබේවා. එහෙත් ඇත්ත වශයෙන්ම, උන් වහන්සේ එසේ කීවේ නැත; ඒ වෙනුවට, උන් වහන්සේ මෙසේ අණ කරන සේක. අපි මිනිසා සාදමු, දෙවියන්වහන්සේ: පොළොව වනාහි තෘණද බීජ උපදවන පලාද ඒ ඒ වර්ග ලෙස ඵල දරන බීජ සහිත ඵල වෘක්ෂද පොළොව පිට හටගන්වාවයි කීසේක. මෙයින්, දෙවියන් වහන්සේ එහි සිටින කෙනෙකුට ඔවුන් ගැන කතා කරන බව පෙන්වයි: එසේ නම්, උන් වහන්සේ සියල්ල මැවූ විට උන් වහන්සේ කතා කළ තැනැත්තා උන් වහන්සේ සමග සිටි තැනැත්තෙකු බව එයින් කියවේ. 6. එසේ නම්, එය උන් වහන්සේගේ වාක්යාණන් වහන්සේ හැර වෙන කවුරුන් විය හැකිද? දෙවියන් වහන්සේ කතා කරන්නට ඇති බව කිව හැකි කවුරුන් සමගද? ඒ උන් වහන්සේගේ වාක්යාණන් වහන්සේ හැර අන් කවුරුන්ද? නැතහොත් උන් වහන්සේ අහසත් පොළොවත් සාදන විට, මම ඔහු සමග සිටියෙමි, හිතෝපදේශ 8:27 යනුවෙන් පවසන උන්වහන්සේගේ ප්රඥාව හැර උන්වහන්සේ විසින් මවන ලද සියලුම ජීවීන් නිර්මාණය කරන විට උන්වහන්සේ සමග සිටියේ කවුද? ස්වර්ගය හා පොළොව ගැන සඳහන් කිරීමේදී, ස්වර්ගයේ සහ පොළොවේ ඇති සියලුම මවන ලද දේවල්ද ඇතුළත් වේ. 7. එහෙත් උන්වහන්සේ සමග උන්වහන්සේගේ ප්රඥාව සහ උන් වහන්සේගේ වාක්යාණන් වහන්සේ ලෙස එහි පෙනී සිටිමින්, පියාණන් වහන්සේ දෙස බලා, උන්වහන්සේ විශ්වය නිර්මාණය කළ අතර, එය සංවිධානය කර එය පිළිවෙළ තැබූ සේක. තවද, උන්වහන්සේ පියාණන් වහන්සේගේ බලය වන බැවින්, සියල්ල පැවතීමට උන්වහන්සේ ශක්තිය දුන් සේක. ගැලවුම්කරුවාණන් වහන්සේ පවසන පරිදි ඒ මෙසේය: පියාණන් වහන්සේ කරන ඕනෑම දෙයක් මම දකිමි, මමත් එසේම කරමි. උන් වහන්සේගේ ශුද්ධ ගෝලයෝ උගන්වන්නේ සියල්ල උන්වහන්සේ තුළින් සහ උන්වහන්සේ උදෙසා සාදන ලද බවයි. 8. එසේ උන්වහන්සේගේ යහපත් දරුවා වීමෙන්, උන් වහන්සේගේ යහපත් වූ සහ සැබෑ පුත්රයාණන් වහන්සේ වන උන්වහන්සේ බලය, ප්රඥාව සහ පියාණන් වහන්සේගේ වාක්යාණන් වහන්සේ වන සේක. එසේ වන්නේ අන් අය කරන පරිදි උන්වහන්සේ මේ දේවල් බෙදා ගන්නා නිසාවත්, උන්වහන්සේ විසින් ප්රඥාවන්ත කරනු ලබන අයට සිදුවන පරිදි, ඒවා උන්වහන්සේට පිටතින් ලබා දුන් නිසාවත් නොවේ. එහෙත් උන්වහන්සේ පියාණන් වහන්සේගේම ප්රඥාව, වාක්යාණන් වහන්සේ සහ උන්වහන්සේගේම බලය වන සේක. ආලෝකය, සත්යය, ධර්මිෂ්ඨකම, ගුණවත්කම. යථාර්ථයේ දී, උන්වහන්සේ පියාණන් වහන්සේගේ ප්රකාශිත ස්වරූපය සහ දීප්තිය සහ සමානත්වය වන සේක. සාරාංශයක් ලෙස, උන්වහන්සේ පියාණන් වහන්සේගේ සම්පූර්ණයෙන්ම පරිපූර්ණ ඵලය වන අතර, උන් වහන්සේ පමණක්ම පුත්රයාණන් වහන්සේ වන සේක, උන් වහන්සේම පියාණන් වහන්සේගේ වෙනස් නොවන ප්රතිරූපය වන සේක.
47. අපගේ දූෂිත ස්වභාවය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට නම්, වාක්යාණන් වහන්සේ නැවත පැමිණීමේ අවශ්යතාවය.
එසේ නම්, උන්වහන්සේගේ වාක්යාණෙන් වහන්සේගේ බලයන් මැනීම සඳහා, උන්වහන්සේගේ ප්රඥාව, වාක්යාණන් වහන්සේම සහ උන්වහන්සේගේම බලය ප්රකාශ කළ හැක්කේ කාටද? මක්නිසාද උන්වහන්සේ පියාණන් වහන්සේගේ වාක්යාණන් වහන්සේ සහ ප්රඥාව වන්නාක් මෙන්, මැවූ දේවල මට්ටමට තමන් වහන්සේම පහත් කරගන්නා සේක. එසේ උන් වහන්සේ දෙවියන් වහන්සේ පිළිබඳ දැනගැන්ම සහ අවබෝධය ලබා දීමට පැමිණි සේක. දෙවියන් වහන්සේ උන්වහන්සේ බිහි කළ තැනැන් වහන්සේ වන සේක, උන්වහන්සේගේ දීප්තිය, ජීවිතය, දොරටුව, එඬේරා, මාර්ගය, රජතුමා, ආණ්ඩුකාරයා සහ සියල්ලන්ගේ ගැලවුම්කරුවා, ආලෝකය, ජීවනදායකයාණන් වහන්සේ සහ සියල්ලන්ගේ සැපයුම්කරු බවට වන දැනගැන්ම සහ අවබෝධය ලබා දීම සඳහාය. එමනිසා, යහපත් සහ මැවුම්කරුවාණන් වහන්සේ වන තමන්ගෙන්ම උපත ලැබූ එවැනි පුත්රයාණන් වහන්සේ කෙනෙකු සිටීම, පියාණන් වහන්සේ තම මැවිලිවලින් උන් වහන්සේ සඟවා ගත්තේ නැත. ඒ වෙනුවට, දිනෙන් දින, උන්වහන්සේගේ හස්ත කර්මාන්තය වන සියලු දේවල ව්යුහය සහ ජීවිතය තුළින් උන්වහන්සේ සියල්ලන්ටම එළිදරව් කරන සේක. 2. උන්වහන්සේ තුළින්, පියාණන් වහන්සේද තමන් වහන්සේම එළිදරව් කරන සේක. ගැලවුම්කරුවා පවසන පරිදි යොහන් 14:10: මා පියාණන් වහන්සේ තුළද, පියාණන් වහන්සේ මා තුළද සිටින සේක. උන්වහන්සේ බිහි කළ තැනැත්තා තුළ වාක්යාණන් වහන්සේ සිටින බවත්, උත්පත්තිය ලැබූ තැනැත්තා පියාණන් වහන්සේ සමග සදාකාලිකව ජීවත් වන බවත් එයින් කියවේ. එහෙත් මෙය එසේ වුවද, උන් වහන්සේගෙන් පිටත කිසිවක් නොපවතින නමුත් – අහසත් පොළොවත් ඒවායේ ඇති සියල්ලත් උන් වහන්සේ මත රඳා පවතී – එහෙත්, ඔවුන්ගේ අඥානකම නිසා, මිනිසුන් උන් වහන්සේගේ දැනගැන්ම හා උන් වහන්සේට නමස්කාර කිරීම ප්රතික්ෂේප කර ඇත. ඔවුන් පවතින දේවල් වෙනුවට නැති දේට ගෞරව කර ඇත. තවද, සැබෑ සහ සත්ය වූ දෙවියන් වහන්සේ වෙනුවට, ඔවුන් සැබවින්ම නොපවතින දේ දේවත්වයට පත් කර, මැවුම්කරුවාණන් වහන්සේට වඩා මැවිල්ලට නමස්කාර කර ඇත. රෝම 1:25. එබැවින් අඥානකමට හා අභක්තිකකමට වැටී ඇත. 3. යමෙකු වැඩ කරන්නාට වඩා කරන ලද වැඩ අගය කරනවා නම්, නගරයක පොදු ගොඩනැගිලි ගැන පුදුම වී, ඒවා ගොඩනඟන තැනැත්තා නොසලකා හැරීමක් වැනිය – නැතහොත් යමෙකු සංගීත භාණ්ඩයකට ප්රශංසා කළ නමුත් එය සාදා සුසර කළ තැනැත්තාට අපහාස කරනවා නම් එය නොසලකා හැරීමකි. එවැනි අය අඥාන මෙන්ම කනගාටුදායක ලෙස අන්ධ අය වෙති! නැව් සාදන්නා එය ගොඩනඟා නොතිබුනේ නම්, ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියා එය ගොඩනඟා නොතිබුණේ නම්, නැතහොත් සංගීතඥයා එය නිර්මාණය කර නොතිබුණේ නම්, ඔවුන් ගොඩනැගිල්ල, නැව හෝ වීණාව දැන ගන්නේ කෙසේද? 4. එසේ, ඒ ආකාරයෙන් තර්ක කරන කෙනෙකු උමතු වනවා සේම – එසේ උමතු බවටත් වඩා – මා විශ්වාස කරන්නේ, දෙවියන් වහන්සේ හඳුනා නොගන්නා හෝ උන් වහන්සේගේ වාක්යාණන් වහන්සේ අපගේ ස්වාමීන් වන යේසුස් ක්රිස්තුස් වහන්සේ, සියල්ලන්ගේම ගැලවුම්කරුවාණන් වහන්සේ ලෙස නමස්කාර නොකරන මානසිකව ව්යාකූල වූ අයද එසේම බවය. මක්නිසාද උන් වහන්සේ තුළින් පියාණන් වහන්සේ සියල්ල සකස් කරන සේක, සියල්ල එකට තබා ගන්නා සේක, එසේම විශ්වය පාලනය කරන සේක. බැවින්, මගේ ක්රිස්තුස් වහන්සේ තුළ ප්රේමණීය මිතුරා, විශ්වාසය සහ බලාපොරොත්තුව තබා ගන්න, මන්ද උන් වහන්සේ කෙරෙහි ඇදහිල්ල සහ භක්තිය අමරණීයත්වයේ සහ ස්වර්ග රාජ්යයේ විපාකය ගෙන එයි. එසේ වන්නේ ආත්මය උන් වහන්සේගේ ආඥාවලට අනුව අලංකාර කර ඇත්නම් පමණි. මක්නිසාද උන් වහන්සේගේ ආදර්ශය අනුගමනය කරන්නන්ට ඔවුන්ගේ විපාකය ලෙස සදාකාල ජීවනය ලැබෙනු ඇති සේම, ප්රතිවිරුද්ධ මාර්ගයට ගොස් ගුණධර්මයේ මාර්ගය අනුගමනය නොකරන අයට විනිශ්චය දිනයේදී මහත් ලජ්ජාවට හා ආපසු හැරවිය නොහැකි අනතුරකට මුහුණ දීමට සිදුවනු ඇත, මන්ද ඔවුන් සත්යයේ මාර්ගය දැන සිටියද, ඔවුන්ගේ ක්රියාවන් ඔවුන්ගේ දැනගැන්මට විරුද්ධව තිබූ බැවිනි.